рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

​ЁЯФе CTET Math Pedagogy (Paper 1 & 2): рдЧрдгिрдд рдХा рдбрд░ рдЦрдд्рдо! 30 рдоें рд╕े 30 рдиंрдмрд░ рд▓ाрдиे рдХा 'рд░ाрдордмाрдг' рдиोрдЯ्рд╕ (Complete Pedagogy in Hindi)

ЁЯФе CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдЦिрд░ी рдоौрдХा! ЁЯФе

CTET рдХ्рд▓िрдпрд░ рдХрд░рдиा рдЕрдм рд╣ुрдЖ рд╕рдмрд╕े рдЖрд╕ाрди! SK SACHIN CLASSES рдХा рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рджिрд▓ाрдПрдЧा 120+ рд╕्рдХोрд░।

рдСрдлрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╕: рдоाрдд्рд░ ₹99/-

ЁЯСЙ рдЕрднी BUY рдХрд░ें ЁЯСИ

 

ЁЯСЛ рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! (Introduction)

​рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рднी рдЧрдгिрдд рдХे рдиाрдо рд╕े рдбрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै?

рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि "рдиंрдмрд░ों рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рддो рдоैं рд╣рд▓ рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ूँ, рд▓ेрдХिрди рдпे рдкेрдбाрдЧोрдЬी (Pedagogy) рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рджिрдоाрдЧ рдШुрдоा рджेрддे рд╣ैं?"

​рдЕрдЧрд░ рд╣ाँ, рддो рдЖрдк рдЕрдХेрд▓े рдирд╣ीं рд╣ैं।

​CTET рдоें рд▓ाрдЦों рдЫाрдд्рд░ рдЧрдгिрдд рдХे рд╕рд╡ाрд▓ों (Numerical) рдоें рддो рдкूрд░े рдиंрдмрд░ рд▓े рдЖрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ (Pedagogy) рдоें рдоाрдд рдЦा рдЬाрддे рд╣ैं।

​рдХ्рдпों?

рдХ्рдпोंрдХि рдХिрддाрдмों рдоें рднाрд╖ा рдЗрддрдиी рдХрдаिрди рд▓िрдЦी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдкреЭрдХрд░ рдиींрдж рдЖрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। 'рдЕрднिрд╕ाрд░ी', 'рдЕрдкрд╕ाрд░ी', 'рдЖрдЧрдордиाрдд्рдордХ'... рдЙрдл्рдл!

​рд▓ेрдХिрди рдШрдмрд░ाрдЗрдП рдордд!

рдЖрдЬ рдХा рдпрд╣ рдм्рд▓ॉрдЧ CTET Math Pedagogy рдХा 'рдкोрд╕्рдЯрдоॉрд░्рдЯрдо' рд╣ै।

​рд╣рдо рд░рдЯेंрдЧे рдирд╣ीं, рд╕рдордЭेंрдЧे

рд╣рдо рдХिрддाрдмी рднाрд╖ा рдирд╣ीं, рдЖрдо рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдХी рднाрд╖ा рдоें рдмाрдд рдХрд░ेंрдЧे।

​рдЕрдЧрд▓े 15 рдоिрдирдЯ рдоें рд╣рдо рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХे рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЯॉрдкिрдХ рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░ेंрдЧे рдЬो 8 рдлрд░рд╡рд░ी рдХे рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै। рдЪाрд╣े рдЖрдк Paper 1 (рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी) рджे рд░рд╣े рд╣ों рдпा Paper 2 (рдЬूрдиिрдпрд░), рдпрд╣ рдм्рд▓ॉрдЧ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд╕ंрдЬीрд╡рдиी рдмूрдЯी рд╣ै।

​рддो рдЪрд▓िрдП, рдПрдХ рдЧрд╣рд░ी рд╕ांрд╕ рд▓ीрдЬिрдпे рдФрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! ЁЯЪА






1. рдЧрдгिрдд рдЖрдЦिрд░ рд╣ै рдХ्рдпा? (Nature of Mathematics)

​рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдХि рдЬिрд╕ рд╡िрд╖рдп рд╕े рд╣рдо рдЗрддрдиा рдбрд░рддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рдЕрд╕рд▓ рдоें рд╣ै рдХ्рдпा।

​рджोрд╕्рддों, рдЧрдгिрдд рдХेрд╡рд▓ рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡-рдЧुрдгा-рднाрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рд╕ोрдЪ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдХैрд▓рдХुрд▓ेрдЯрд░ рдХी рддрд░рд╣ рддेрдЬ рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा рд╣ी рдЧрдгिрдд рд╣ै, рддो рдЖрдк рдЧрд▓рдд рд╣ैं।

​CTET рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:

  • рдЧрдгिрдд рдПрдХ рднाрд╖ा рд╣ै: рдЬैрд╕े рд╣िंрджी рдпा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी। рдЗрд╕рдоें рднी рдЕрдкрдиे рдЪिрд╣्рди (+, -, %, ╧А) рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдЧрдгिрдд рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рд╣ै: 'рд╕рдЪ्рдЪाрдИ' рджिрдЦрддी рдирд╣ीं, рдЙрд╕े рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рд╣ी '5' рдХрд╣ीं рд╣рд╡ा рдоें рдирд╣ीं рд▓рдЯрдХा рд╣ै, рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै।
  • рдЧрдгिрдд рддाрд░्рдХिрдХ (Logical) рд╣ै: рдпрд╣ाँ рддुрдХ्рдХा рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा। рд╣рд░ рдЪीреЫ рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рдаोрд╕ рдХाрд░рдг (Logic) рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдЧрдгिрдд рд╢्рд░ेрдгीрдмрдж्рдз (Hierarchical) рд╣ै: рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै—рдЖрдк рд╕ीрдзे рдЫрдд рдкрд░ рдирд╣ीं рдЪреЭ рд╕рдХрддे, рдЖрдкрдХो рд╕ीреЭिрдпां рдЪреЭрдиी рдкреЬेंрдЧी।
    • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЧिрдирддी рдирд╣ीं рдЖрддी, рддो рд╡рд╣ рдЬोреЬ рдирд╣ीं рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддा।
    • ​рдЕрдЧрд░ рдЬोреЬ рдирд╣ीं рдЖрддा, рддो рдЧुрдгा рдирд╣ीं рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддा।
    • ​рдПрдХ рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рджूрд╕рд░े рдкрд░ рдЯिрдХा рд╣ै। рдЗрд╕े рд╣ी 'Tall Shape of Mathematics' (рдЧрдгिрдд рдХा рд▓ंрдмा рдЖрдХाрд░) рдХрд╣рддे рд╣ैं।









2. NCF 2005: рдЧрдгिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा 'рд╕ंрд╡िрдзाрди'

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे NCF 2005 (National Curriculum Framework) рдХो рд╕рдордЭ рд▓िрдпा, рддो рд╕рдордЭो 5 рдиंрдмрд░ рдкрдХ्рдХे।

​NCF 2005 рдЧрдгिрдд рдХे рдмाрд░े рдоें рджो рддрд░рд╣ рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдпрд╣ीं рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдлंрд╕рддा рд╣ै।

(A) рд╕ंрдХीрд░्рдг рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Narrow Aim)

​рдпрд╣ 'рдЫोрдЯा' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдмрдЪ्рдЪे рдХो 'рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд▓ाрдпрдХ' рдмрдиाрдиा।

  • ​рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХा рдЬ्рдЮाрди рджेрдиा।
  • ​рдоाрдк-рддोрд▓ рд╕िрдЦाрдиा।
  • ​рд╣िрд╕ाрдм-рдХिрддाрдм рд╕िрдЦाрдиा। (рддाрдХि рдмрдЪ्рдЪा рдмреЬा рд╣ोрдХрд░ рд╕рдм्рдЬी рдЦрд░ीрдж рд╕рдХे, рдмैंрдХ рдХा рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХे)। рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै।

(B) рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Higher Aim)

​рдпрд╣ 'рдмреЬा' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдмрдЪ्рдЪे рдХी рд╕ोрдЪ рдХा рдЧрдгिрддीрдпрдХрд░рдг (Mathematization of Thinking) рдХрд░рдиा।

  • ​рдмрдЪ्рдЪा рддाрд░्рдХिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиा рд╕ीрдЦे।
  • ​рд╡рд╣ рд░рдЯे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдвूंрдвे।
  • ​рд╡рд╣ рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рдЪीрдЬों рдХो рд╕ंрднाрд▓ рд╕рдХे।

Exam Tip: рдЕрдЧрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдЖрдП рдХि NCF рдХा рдоुрдЦ्рдп рдлोрдХрд╕ рдХ्рдпा рд╣ै, рддो рд╣рдоेрд╢ा "рд╕ोрдЪ рдХा рдЧрдгिрддीрдпрдХрд░рдг" рд╡ाрд▓े рдСрдк्рд╢рди рдкрд░ рдЯिрдХ рдХрд░ें।






3. рд╡ेрди рд╣िрд▓े (Van Hiele): рдЬ्рдпाрдоिрддि рдХा рдЬाрджूрдЧрд░

​CTET рдХे рдЧрдгिрдд рдкेрдкрд░ рдоें Van Hiele рдХा рдиाрдо рди рдЖрдП, рдРрд╕ा рд╣ो рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддा।

рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдмрдЪ्рдЪे рдЬ्рдпाрдоिрддि (Geometry) рдХैрд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।

​рдЗрди्рд╣ोंрдиे рд╕ीрдЦрдиे рдХे 5 рд╕्рддрд░ (Levels) рдмрддाрдП рд╣ैं (Level 0 рд╕े Level 4)।

рдЖрдЗрдП, рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं:

Level 0: рдЪाрдХ्рд╖ुрд╖ीрдХрд░рдг (Visualization)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рджिрдЦाрд╡рдЯ / рдмрдиाрд╡рдЯ।
  • ​рдпрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЪीрдЬों рдХो рдЙрдирдХी рд╢рдХ्рд▓ рд╕े рдкрд╣рдЪाрдирддा рд╣ै।
  • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдмрдЪ्рдЪा 'рд╕рдоोрд╕े' рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдпрд╣ рдд्рд░िрднुрдЬ рд╣ै।" рдмрдЪ्рдЪा 'рд░ोрдЯी' рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдпрд╣ рдЧोрд▓ा рд╣ै।"
  • ​рдЙрд╕े рдЧुрдгों (Properties) рд╕े рдХोрдИ рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं, рдмрд╕ рдЬो рджिрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ी рд╕рдЪ рд╣ै।

Level 1: рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Analysis)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рдЧुрдг (Properties)।
  • ​рдЕрдм рдмрдЪ्рдЪा рдеोреЬा рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।
  • ​рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рд╡рд░्рдЧ (Square) рдХी рдЪाрд░ों рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рдЖрдпрдд (Rectangle) рдоें рдЖрдордиे-рд╕ाрдордиे рдХी рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рд▓ेрдХिрди... рд╡рд╣ рдЕрднी рдЗрдирдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рдмрдиा рдкाрддा। (рдЙрд╕े рдирд╣ीं рдкрддा рдХि рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдПрдХ рдЖрдпрдд рднी рд╣ोрддा рд╣ै)।

Level 2: рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдЧрдорди (Informal Deduction)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рд╕ंрдмंрдз (Relationship)।
  • ​рдпрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЖрдХृрддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рд░िрд╢्рддा рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै।
  • ​рд╡рд╣ рд╕рдордЭ рдЬाрддा рд╣ै: "рдЕрдЪ्рдЫा! рддो рд╕рднी рд╡рд░्рдЧ рдЖрдпрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕рднी рдЖрдпрдд рд╡рд░्рдЧ рдирд╣ीं рд╣ोрддे।"

Level 3: рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдЧрдорди (Formal Deduction)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиा (Proof/Theorem)।
  • ​рдпрд╣ 9рд╡ीं-10рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХी рдмाрдд рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪा рдк्рд░рдоेрдп (Theorem) рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

Level 4: рджृреЭрддा (Rigor)

  • ​рдпрд╣ рдХॉрд▓ेрдЬ рд▓ेрд╡рд▓ рдХी рдЬ्рдпाрдоिрддि рд╣ै। (CTET рдоें рдпрд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рдкूрдЫा рдЬाрддा)।







4. рдЧрдгिрдд рдкреЭाрдиे рдХे рддрд░ीрдХे (Teaching Methods)

​рдЕрдм рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддा рд╣ै— "рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЧрдгिрдд рдкреЭाрдПं рдХैрд╕े?"

рдХ्рдпा рдмोрд░्рдб рдкрд░ рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рд▓िрдЦ рджें рдФрд░ рдХрд╣ें "рд░рдЯ рд▓ो"? рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं!

​CTET рдоें рджो рд╡िрдзिрдпों рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддे рд╣ैं:

(A) рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि (Inductive Method) - рдмेрд╕्рдЯ рд╡िрдзि ✅

  • рдиाрд░ा: рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо рдХी рдУрд░। (Example to Rule)।
  • рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд╣рд▓े рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрддा рд╣ै, рдлिрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдЦुрдж рдиिрдпрдо рдмрдиाрддे рд╣ैं।
  • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдд्рд░िрднुрдЬ (Triangles) рджिрдП рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХोрдг рдиाрдкрдиे рдХो рдХрд╣ा। рдмрдЪ्рдЪों рдиे рджेрдЦा рдХि рд╣рд░ рдмाрд░ рддीрдиों рдХोрдгों рдХा рдЬोреЬ 180 рдбिрдЧ्рд░ी рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै। рддрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрдпрдо рдмрдиाрдпा— "рдд्рд░िрднुрдЬ рдХे рддीрдиों рдХोрдгों рдХा рдпोрдЧ 180 рд╣ोрддा рд╣ै।"
  • рдлाрдпрджा: рдмрдЪ्рдЪा рдХрднी рднूрд▓рддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рд╡िрдзि рд╣ै।

(B) рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि (Deductive Method) ❌

  • рдиाрд░ा: рдиिрдпрдо рд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХी рдУрд░। (Rule to Example)।
  • рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд╣рд▓े рд╕ूрдд्рд░ (Formula) рдмрддा рджेрддा рд╣ै: (a+b)² = a² + b² + 2ab. рдлिрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдЪрд▓ो рдЕрдм рдЗрд╕ рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░ो।"
  • рдиुрдХрд╕ाрди: рдпрд╣ рд░рдЯрдиे рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрддी рд╣ै। рдЙрдЪ्рдЪ рдХрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдаीрдХ рд╣ै, рдкрд░ рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं।






5. рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM): рдЧрдгिрдд рдХे рд╣рдеिрдпाрд░

​рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рдЧрдгिрдд рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдоूрд░्рдд (Concrete) рдЪीрдЬों рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкреЬрддी рд╣ै। рдЗрди्рд╣ीं рдХो TLM рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рдпрд╣ाँ рд╕े 1-2 рдк्рд░рд╢्рди рдкрдХ्рдХे рд╣ैं।

1. рдЕрдмेрдХрд╕ (Gin-tara)

  • рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рдЧिрдирддी рд╕िрдЦाрдиे рдоें।
    • ​рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡ рд╕िрдЦाрдиे рдоें।
    • рд╕्рдеाрдиीрдп рдоाрди (Place Value) рд╕िрдЦाрдиे рдоें। (рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै)।
  • рджृрд╖्рдЯिрдмाрдзिрдд рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╡рд░рджाрди рд╣ै।

2. рдЬिрдпोрдмोрд░्рдб (Geoboard)

  • ​рдпрд╣ рдПрдХ рд▓рдХреЬी рдХा рдмोрд░्рдб рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕ рдкрд░ рдХीрд▓ें рд▓рдЧी рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • рдЙрдкрдпोрдЧ: рд░рдмрд░ рдмैंрдб рдХी рдорджрдж рд╕े рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЖрдХृрддिрдпाँ (Geometric Shapes) рдмрдиाрдиा।
  • рдз्рдпाрди рджें: рдЗрд╕ рдкрд░ рдХेрд╡рд▓ 2D рдЖрдХृрддिрдпाँ (рдд्рд░िрднुрдЬ, рд╡рд░्рдЧ, рдЖрдпрдд) рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं, 3D рдирд╣ीं।
  • ​рдЗрд╕рд╕े рдкрд░िрдоाрдк (Perimeter) рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ (Area) рдХा рдЕंрддрд░ рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рд╕рдордЭाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

3. рдбीрди्рд╕ рдм्рд▓ॉрдХ्рд╕ (Dienes Blocks)

  • ​рдпे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХ्рдпूрдм्рд╕ рдФрд░ рдЫреЬें рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рдЬोреЬ, рдШрдЯाрд╡, рдЧुрдгा, рднाрдЧ।
    • рд╕्рдеाрдиीрдп рдоाрди (Place Value)
    • ​рджрд╢рдорд▓рд╡ рдФрд░ рднिрди्рди।

4. рдЯैрдирдЧ्рд░ाрдо (Tangram)

  • ​рдпрд╣ рдПрдХ рдЪीрдиी рдкрд╣ेрд▓ी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें 5 рдпा 7 рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЯुрдХреЬे рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдЙрдкрдпोрдЧ: рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╕рдордЭ (Spatial Reasoning) рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा। рдмрдЪ्рдЪे рдЯुрдХреЬों рдХो рдЬोреЬрдХрд░ рдЬाрдирд╡рд░ рдпा рдЗрди्рд╕ाрди рдХी рдЖрдХृрддि рдмрдиाрддे рд╣ैं।

5. рдЧ्рд░ाрдл рдкेрдкрд░ (Graph Paper)

  • рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • рджрд╢рдорд▓рд╡ рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП (рдЬैрд╕े 0.5 рдмреЬा рд╣ै рдпा 0.05)।
    • ​рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП।

6. рдмिंрджु рд╢ीрдЯ (Dot Paper)

  • рдЙрдкрдпोрдЧ: рд╕рдордоिрддि (Symmetry) рдФрд░ рдкрд░ाрд╡рд░्рддрди (Reflection) рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП।







6. рди्рдпूрдоेрди рдХा рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Newman's Error Analysis)

​рдмрдЪ्рдЪा рдЧрдгिрдд рдХे рдЗрдмाрд░рддी рд╕рд╡ाрд▓ों (Word Problems) рдоें рдЧрд▓рддी рдХ्рдпों рдХрд░рддा рд╣ै?

рди्рдпूрдоेрди рд╕ाрд╣рдм рдиे рдЗрд╕рдХे 5 рдЪрд░рдг рдмрддाрдП рд╣ैं। рдЕрдХ्рд╕рд░ рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЗрдирдХा рдХ्рд░рдо (Sequence) рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।

  1. рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭрдиा (Reading): рдмрдЪ्рдЪा рд╕рд╡ाрд▓ рдкреЭрддा рд╣ै।
  2. рд╕рдордЭрдиा (Comprehension): рдкреЭрдХрд░ рдЙрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрддा рд╣ै।
  3. рд░ूрдкांрддрд░рдг (Transformation): рд╕рдордЭрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рдЬोреЬрдиा рд╣ै рдпा рдШрдЯाрдиा рд╣ै। (рдЧрдгिрддीрдп рд░ूрдк рджेрдиा)।
  4. рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХौрд╢рд▓ (Process Skills): рдЧрдгрдиा (Calculation) рдХрд░рддा рд╣ै।
  5. рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦрдиा (Encoding): рдЙрдд्рддрд░ рдХो рдХॉрдкी рдоें рд▓िрдЦрддा рд╣ै।

рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЧрд▓рддी рдХрд╣ाँ рд╣ोрддी рд╣ै?

рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдХ्рд╕рд░ рджूрд╕рд░े рдЪрд░рдг (рд╕рдордЭрдиा) рдпा рддीрд╕рд░े рдЪрд░рдг (рд░ूрдкांрддрд░рдг) рдоें рдЕрдЯрдХ рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдЖрддा рдХि "рдХुрд▓" рд▓िрдЦा рд╣ै рддो рдЬोреЬрдиा рд╣ै рдпा рдЧुрдгा рдХрд░рдиा рд╣ै।






7. рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рдж (Keywords Dictionary)

​рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдХुрдЫ рд╢рдм्рдж рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрддे рд╣ैं। рдЕрдЧрд░ рдЗрдирдХा рдорддрд▓рдм рдкрддा рд╣ो, рддो рдЙрдд्рддрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।

  • рдЕрднिрд╕ाрд░ी рдЪिंрддрди (Convergent Thinking):
    • ​"рдмंрдж рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди" (Closed Ended)।
    • ​рдЬिрдирдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рд╣ो।
    • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: 2 + 2 рдХिрддрдиा рд╣ोрддा рд╣ै? (рдЙрдд्рддрд░: 4)।
    • ​рдпрд╣ рд░рдЯрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рд╣ै। (рдХрдо рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै)।
  • рдЕрдкрд╕ाрд░ी рдЪिंрддрди (Divergent Thinking):
    • ​"рдЦुрд▓े рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди" (Open Ended)।
    • ​рдЬिрдирдХे рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рддрд░ рд╣ों।
    • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рдРрд╕ी рджो рд╕ंрдЦ्рдпाрдПं рдмрддाрдУ рдЬिрдирдХा рдЬोреЬ 10 рд╣ो?" (1+9, 2+8, 5+5...)।
    • ​рдпрд╣ рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा (Creativity) рдмреЭाрддा рд╣ै। (рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै ✅)।
  • рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╕рдордЭ (Spatial Reasoning):
    • ​рдЪीрдЬों рдХी рд╕्рдеिрддि, рджिрд╢ा рдФрд░ рдЖрдХाрд░ рдХो рджिрдоाрдЧ рдоें рд╕рдордЭрдиा।
    • ​рдЬैрд╕े: рдирдХ्рд╢ा рдкреЭрдиा, рдкрд╣ेрд▓ी рдЬोреЬрдиा।
  • рдк्рд░рддिрдЪिрдд्рд░рдг (Mapping):
    • ​рдирдХ्рд╢ा рдмрдиाрдиा рдпा рдкреЭрдиा।
    • ​рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдиुрдкाрдд (Scale) рдФрд░ рджिрд╢ा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।
  • рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (Conservation):
    • ​рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдХि рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ी рдЪीрдЬ рдХा рд░ूрдк рдмрджрд▓ рджो, рддो рдЙрд╕рдХी рдоाрдд्рд░ा рдирд╣ीं рдмрджрд▓рддी।
    • ​рдЬैрд╕े: рдкाрдиी рдХो рдкрддрд▓े рдЧिрд▓ाрд╕ рд╕े рдЪौреЬे рдЧिрд▓ाрд╕ рдоें рдбाрд▓рдиे рдкрд░ рдкाрдиी рдЙрддрдиा рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै।






8. NEP 2020: рдирдпा рдХ्рдпा рд╣ै?

​рдирдИ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि (NEP 2020) рдЧрдгिрдд рдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рдмाрддें рдХрд╣рддी рд╣ै:

  1. рдоूрд▓्рдпांрдХрди: рд░рдЯрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдмंрдж рдХрд░ो। 360-рдбिрдЧ्рд░ी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХाрд░्рдб рд▓ाрдУ (рдЬिрд╕рдоें рдмрдЪ्рдЪा рдЦुрдж рдХो, рджोрд╕्рдд рдХो рдФрд░ рдЯीрдЪрд░ рдХो—рд╕рдмрдХो рдиंрдмрд░ рджे)।
  2. рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдЦ्рдпाрдЬ्рдЮाрди (FLN): рдХрдХ्рд╖ा 3 рддрдХ рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдкреЭрдиा, рд▓िрдЦрдиा рдФрд░ рдмेрд╕िрдХ рдЧрдгिрдд (рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡) рдЖ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
  3. рдПрдХीрдХृрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг (Integrated Learning): рдЧрдгिрдд рдХो рдЕрд▓рдЧ рд╡िрд╖рдп рдордд рдоाрдиो। рдЗрд╕े рдЦेрд▓, рдХрд▓ा, рдХрд╣ाрдиी рдФрд░ рдЦेрд▓-рдХूрдж рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рдкреЭाрдУ।





9. рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рдЯिрдк्рд╕ (Exam Tips for 8th Feb)

​рджोрд╕्рддों, рдкреЭा рддो рдЖрдкрдиे рдмрд╣ुрдд рд╣ै। рдЕрдм рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рд╕्рдоाрд░्рдЯрдиेрд╕ рдХी।

рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЬрдм рдк्рд░рд╢्рди рд╕ाрдордиे рдЖрдП, рддो рдЗрди рдмाрддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦें:

(A) рдмрдЪ्рдЪा рднрдЧрд╡ाрди рд╣ै

​рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХा рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдиिрдпрдо рд╣ै: рдмрдЪ्рдЪा рдХрднी рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा।

  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдлेрд▓ рд╣ुрдЖ -> рддो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा (System) рдлेрд▓ рд╣ुрдИ।
  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╢ोрд░ рдордЪा рд░рд╣ा рд╣ै -> рддो рдЯीрдЪрд░ рдХी рдХ्рд▓ाрд╕ рдмोрд░िंрдЧ рд╣ै।
  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЧрд▓рддी рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै -> рддो рдпрд╣ рд╕ीрдЦрдиे рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

​рд╣рдоेрд╢ा рд╡рд╣ рдСрдк्рд╢рди рдЪुрдиें рдЬो рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ो।

(B) рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рдФрд░ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ рд╢рдм्рдж (Tag Words)

​рдЗрди рд╢рдм्рджों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ी рдХाрди рдЦреЬे рдХрд░ рд▓ें:

​✅ рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ (рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди):

  • ​рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा (Opportunity)
  • ​рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬोреЬрдиा (Real life connection)
  • ​рдХрд░рдХे рд╕ीрдЦрдиा (Learning by doing)
  • ​рдоूрд░्рдд рдЕрдиुрднрд╡ (Concrete experience)
  • ​рдЦुрд▓े рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди (Open-ended)
  • ​рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди (Encouragement)
  • ​рдд्рд░ुрдЯिрдпां (Errors - рдпे рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ैं!)

​❌ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ (рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди):

  • ​рдХेрд╡рд▓ / рдоाрдд्рд░ (Only)
  • ​рд░рдЯрдиा / рдХंрдард╕्рде рдХрд░рдиा (Rote Memorization)
  • ​рдХрдаोрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди (Strict discipline)
  • ​рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा (Comparison)
  • ​рдоाрдирдХीрдХृрдд (Standardized)
  • ​рдХрд▓рди рд╡िрдзि (Algorithm)
  • ​рдЕрдн्рдпाрд╕ / рдб्рд░िрд▓ (Drill & Practice - рдЬ्рдпाрджा рдЬोрд░ рджेрдиा рдЧрд▓рдд рд╣ै)
  • ​рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрди (Lecture)

(C) рд▓ंрдмा рдСрдк्рд╢рди = рд╕рд╣ी рдСрдк्рд╢рди?

​рдЕрдХ्рд╕рд░ (90% рдоाрдорд▓ों рдоें) рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдЬो рдСрдк्рд╢рди рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдоें рдмाрдд рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ोрддा рд╣ै।

(рд▓ेрдХिрди рдЖँрдЦ рдмंрдж рдХрд░рдХे рдирд╣ीं, рдкреЭрдХрд░ рд╣ी рдЯिрдХ рдХрд░ें!)






10. рдПрдХ рдЬрд░ूрд░ी рдмाрдд (Conclusion)

​рджोрд╕्рддों, рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХोрдИ рд░ॉрдХेрдЯ рд╕ाрдЗंрд╕ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпрд╣ рдмрд╕ рдпрд╣ рдкрд░рдЦрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рд╣ै рдХि "рдХ्рдпा рдЖрдк рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫे рдЯीрдЪрд░ рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं?"

​рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░ рджे।

рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдорди рд╕े рдЧрдгिрдд рдХा рдбрд░ рдиिрдХाрд▓ рджे।

​рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें рд╣рдордиे рдЬिрди рдмाрддों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рд╣ै, рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭ рд▓िрдпा, рддो 30 рдоें рд╕े 28-30 рдиंрдмрд░ рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рд╣ैं।

​рдбрд░िрдпे рдордд, рдмрд╕ рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рд░рдЦिрдпे।

рдЖрдк рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рдФрд░ рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХрднी рд╣ाрд░рддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпा рддो рд╡рд╣ рдЬीрддрддा рд╣ै, рдпा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै।

ЁЯЪА рдЕрдм рдХ्рдпा рдХрд░ें? (Next Step)

​рдЕрдм рдЬрдм рдЖрдкрдиे рдкूрд░ा рдХांрд╕ेрдк्рдЯ рд╕рдордЭ рд▓िрдпा рд╣ै, рддो рд╡рдХ्рдд рд╣ै рдЦुрдж рдХो рдкрд░рдЦрдиे рдХा।

рдоैंрдиे рдЖрдкрдХे рд▓िрдП 50 рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдФрд░ рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдХ्рд╡िрдЬ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै।

​ЁЯСЗ рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХ्рд╡िрдЬ рдХो рд╣рд▓ рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиा рд╕्рдХोрд░ рджेрдЦें! ЁЯСЗ





ЁЯОп CTET Paper 1 & 2 рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рддैрдпाрд░ी ЁЯОп

рдХ्рдпा рдЖрдк рдкेрдкрд░-1 рдФрд░ рдкेрдкрд░-2 рджोрдиों рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं? рдпрд╣ाँ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै CTET рдХा рдХрдо्рдкрд▓ीрдЯ 'рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ' рдкैрдХेрдЬ। рдПрдХ рд╣ी рдЬрдЧрд╣ 100% рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдЧाрд░ंрдЯी!

рдХॉрдо्рдмो рдСрдлрд░: рдоाрдд्рд░ ₹99/-

ЁЯСЙ рджोрдиों рдкेрдкрд░ рдХा рдХोрд░्рд╕ рдЕрднी рдЦрд░ीрджें ЁЯСИ
CTET Math Pedagogy: Final Exam Level (Balanced)

CTET Math Pedagogy: Final Exam Level (Mixed Options)

(рд╕рднी 50 рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं)

ЁЯУ▓ рдл्рд░ी рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП WhatsApp рдЪैрдирд▓ рдЬ्рд╡ाрдЗрди рдХрд░ें

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

UPTET Bal Vikas Chapter 1: рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा (Concept of Development) | Child Development Complete Notes in Hindi for UPTET & CTET

  ​ UPTET рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдЕрдз्рдпाрдп-1: рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдПрд╡ं рдЕрдзिрдЧрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдз (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ​рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों, SK Sachin Classes рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдпрджि рдЖрдк UPTET, CTET рдпा Super TET рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि (Child Development and Pedagogy) рд╡рд╣ рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХे рдЪрдпрди рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै। ​рдЖрдЬ рд╣рдо рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдкрд╣рд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо "рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा" (Concept of Development) рдХो рдЗрддрдиी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╕рдордЭेंрдЧे рдХि рдЖрдкрдХो рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХिрддाрдм рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рдкрдб़ेрдЧी। рд╣рдордиे рдЗрд╕ рдиोрдЯ्рд╕ рдХो UPTET рдХे рдирд╡ीрдирддрдо рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै। ​ 1. рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде (Meaning of Development) ​рд╕ाрдоाрди्рдп рднाрд╖ा рдоें рд╣рдо 'рд╡िрдХाрд╕' рдХा рдЕрд░्рде 'рдмрдв़рдиे' рдпा 'рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे' рд╕े рд▓рдЧाрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди (Psychology) рдоें рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै। ​ рд╡िрдХाрд╕ (Development) рдПрдХ рдРрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдЬो рд╕рддрдд (Continuous) рдЪрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЧрд░्рднрдзाрд░рдг (Conception) рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрдХрд░ рдоृрдд्рдпुрдкрд░्рдпंрдд (Till Death) рдЪрд▓рддी рд╣ै। рд╡िрдХाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрдд...

⭐ UPTET рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдЕрдз्рдпाрдп 3: рдШрд░, рдкрд░िрд╡ाрд░, рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рдШрд░ेрд▓ू рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рдиाрдо (рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕) ⭐

  ​⭐ UPTET рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕: рдЕрдз्рдпाрдп 3 ⭐ ​рд╡िрд╖рдп: рдШрд░, рдкрд░िрд╡ाрд░, рдкрд╢ु, рдкрдХ्рд╖िрдпों рдФрд░ рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рд╡рд╕्рддुрдУं рдХे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдо ​рдк्рд░िрдп рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों, SK SACHIN CLASSES рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдЦ рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। UPTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рднाрдЧ рдоें 'рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╢рдм्рджрдХोрд╢' (Vocabulary) рд╕े рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ 2 рд╕े 3 рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, рдЬрдм рдЖрдк рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХा 'рдЧрдж्рдпांрд╢' (Passage) рд╣рд▓ рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЗрди рд╢рдм्рджों рдХा рдЕрд░्рде рдЬाрдиे рдмिрдиा рдЙрд╕ рдЧрдж्рдпांрд╢ рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। ​рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╣рдо рд░рдЯंрдд рд╡िрдж्рдпा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧे, рдмрд▓्рдХि рд╢рдм्рджों рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЕрди्рдп рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी рд╢рдм्рджों (Synonyms) рдХो рднी рд╕рдордЭेंрдЧे, рдЬो рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдлंрд╕ाрдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। ​⭐ 1. рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд╕рджрд╕्рдпों рдХे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдо (Family Members) ​ UPTET рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा 'рдмुрдЖ', 'рдмрд╣рди', 'рд╕рд╕ुрд░' рдФрд░ 'рджाрдоाрдж' рдХे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдо рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдЗрдП рдЗрди्рд╣ें рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╕рдордЭें: ❤️❤️❤️ рд╣िंрджी рдиाрдо рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдиाрдо (UPTET рдХे рд▓िрдП рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг) рдЕрди्рдп рдкрд░्рдпाрдпрд╡ाрдЪी / рд░ाрдордмाрдг рдкрд░ीрдХ्рд╖ा...

CTET 2026 Hindi Top 30 Questions: рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рд╡ рдкेрдбाрдЧोрдЬी 3D Mock Test | SK SACHIN CLASSES

"CTET 2026 рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╣िंрджी рд╡िрд╖рдп (Paper 1 & 2) рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЯॉрдк 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।" ЁЯОп CTET TOP 30 HINDI QUESTIONS ЁЯОп рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ (3D Mock Test) • SK SACHIN CLASSES 1. 'рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡' рд╢рдм्рдж рдХा рд╕рд╣ी рд╕ंрдзि-рд╡िрдЪ्рдЫेрдж рдХ्рдпा рд╣ोрдЧा? (A) рдорд╣ो + рдЙрдд्рд╕рд╡ (B) рдорд╣ा + рдЙрдд्рд╕рд╡ (C) рдорд╣ी + рдЙрдд्рд╕рд╡ (D) рдорд╣ + рдЙрдд्рд╕рд╡ рдЙрдд्рддрд░: (B) рдорд╣ा + рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдпрд╣ 'рдЧुрдг рд╕्рд╡рд░ рд╕ंрдзि' рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै рдЬрд╣ाँ (рдЖ + рдЙ = рдУ) рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрддः рдорд╣ा + рдЙрдд्рд╕рд╡ = рдорд╣ोрдд्рд╕рд╡। 2. рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдоौрдЦिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЧрддिрд╡िрдзि рдХौрди-рд╕ी рд╣ै? (A) рдХрд╣ाрдиी рдХो рдЬ्рдпों-рдХा-рдд्рдпों рд░рдЯрдХрд░ рд╕ुрдиाрдиा (B) рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдирдХрд░ рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा (рд╢рдм्рджों) рдоें рдХрд╣рдиा (C) рдХрдаिрди рд╢рдм्рджों рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХрд░рдиा (D) рдХрд╡िрддा рдкाрда рдХрд░рдиा рдЙрдд्рддрд░: (B) рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдирдХрд░ рдЙрд╕े рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдоें рдХрд╣рдиा рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдоें рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдиाрдиे рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рдХी рд╕ोрдЪрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ 'рдоौрдЦिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि' (Oral Expression) рдХा рд╕рдмрд╕े рдмे...

CTET 2026 Hindi Pedagogy: рд╣िंрджी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЯॉрдк 30 рдк्рд░рд╢्рди | 3D Mock Test - SK SACHIN CLASSES

ЁЯОп CTET TOP 30 HINDI PEDAGOGY ЁЯОп рд╣िंрджी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг 3D рдк्рд░рд╢्рди • SK SACHIN CLASSES 1. рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे-рд╕िрдЦाрдиे рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै? (A) рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдпाрдж рдХрд░рдиा (B) рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा (C) рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд░рдЪрдиा рдХрд░рдиा (D) рдЕрд▓ंрдХाрд░िрдХ рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЙрдд्рддрд░: (B) рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ी рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рднाрд╖ा рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕िрдЦाрдИ рдЬाрддी рд╣ै рддाрдХि рд╡рд╣ рдЕрдкрдиी рдмाрдд рджूрд╕рд░ों рдХो рд╕рдордЭा рд╕рдХे рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХी рдмाрдд рд╕рдордЭ рд╕рдХे (рдк्рд░рднाрд╡ी рдк्рд░рдпोрдЧ)। 2. рдЪॉрдо्рд╕्рдХी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдмрдЪ्рдЪों рдоें рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рдЬрди्рдордЬाрдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрддः рд╣िंрджी рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдХो: (A) рд╕рддрдд рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдкрдв़ाрдиा рдЪाрд╣िрдП (B) рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рд╡िрд╡िрдз рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиे рдЪाрд╣िрдП (C) рдХेрд╡рд▓ рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ рдкрдв़ाрдиी рдЪाрд╣िрдП (D) рдХुрдЫ рднी рдкрдв़ाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ै рдЙрдд्рддрд░: (B) рднाрд╖ा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рд╡िрд╡िрдз рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиे рдЪाрд╣िрдП рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЬрди्рдордЬाрдд рдХ्рд╖рдорддा (LAD) рддрднी рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै рдЬрдм рдмрдЪ्рдЪे рдХो рднाрд╖ा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░рдиे рдХा рд╕рдоृрдж्рдз рдФрд░ рдЦुрд▓ा рдоाрд╣ौрд▓ (рдЕрд╡рд╕рд░) рдоिрд▓े। 3. рдХрдХ्рд╖ा рдоें ...

CTET & UPTET 2026 рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕"।

CTET 2026: рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी, рдпोрдЧ्рдпрддा рдФрд░ рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдкрдиा рдХрд░ें рд╕ाрдХाрд░ • SK SACHIN CLASSES 1. CTET рдХ्рдпा рд╣ै? (What is CTET?) CTET рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо Central Teacher Eligibility Test (рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा) рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा CBSE (рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмोрд░्рдб) рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрд▓ рдоें рджो рдмाрд░ (рдЬुрд▓ाрдИ рдФрд░ рджिрд╕ंрдмрд░) рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕्рдХूрд▓ों (рдЬैрд╕े KVS, NVS, Army Schools) рдФрд░ рдХрдИ рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ीрдп рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рд╕рд░рдХाрд░ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рдкाрдд्рд░рддा (Eligibility) рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ै, рдпрд╣ рд╕ीрдзे рдиौрдХрд░ी рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рдирд╣ीं рд╣ै। ЁЯФе CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдЪूрдХ рдм्рд░рд╣्рдоाрд╕्рдд्рд░ ЁЯФе рдХ्рдпा рдЖрдк рдмाрд░-рдмाрд░ CTET рдоें 2-4 рдиंрдмрд░ों рд╕े рд░рд╣ рдЬाрддे рд╣ैं? рдЕрдм рдФрд░ рдирд╣ीं! SK SACHIN CLASSES рдХा рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдиोрдЯ्рд╕ рдФрд░ рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдЕрднी BUY рдХрд░ें। рдСрдлрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╕: рдоाрдд्рд░ ₹99/- ЁЯСЙ рдЕрднी BUY рдХрд░ें ЁЯСИ 2. CTET рдХे рд▓िрдП рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдпोрдЧ्рдпрддा (Eligibility) CTET рдоें рджो рдкेрдкрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдпोрдЧ्рдпрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкेрдкрд░ 1, рдкेрдкрд░ 2 рдпा рджोрдиों рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं: ...

​How to Crack CTET 2026 in First Attempt? 120+ Score Tricks & Pedagogy | SK SACHIN CLASSES

ЁЯЪА CTET 2026: рдмिрдиा рдХोрдЪिंрдЧ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдоें 120+ рдЕंрдХ рдХैрд╕े рд▓ाрдПं? (рдоेрдЧा рдЧाрдЗрдб) рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдкрдиा рдХрд░ें рд╕ाрдХाрд░ • SK SACHIN CLASSES рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (CTET) 2026 рднाрд░рдд рдоें рд╕рд░рдХाрд░ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдкрдиा рджेрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ाрдЦों рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмेрд╣рдж рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ीрдв़ी рд╣ै। рдЪाрд╣े рдЖрдк рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (KVS), рдирд╡ोрджрдп рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп (NVS) рдпा рдХिрд╕ी рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ीрдп рд╕्рдХूрд▓ рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ों, CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓ी рдФрд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╢рд░्рдд рд╣ै। рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд▓ाрдЦों рдЫाрдд्рд░ рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рджेрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕рдлрд▓рддा рдХा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░рдг рдЬ्рдЮाрди рдХी рдХрдоी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि CTET рдХे рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкैрдЯрд░्рди рдФрд░ рдкेрдбाрдЧोрдЬी (рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░) рдХो рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рди рд╕рдордЭ рдкाрдиा рд╣ै। рдЖрдЬ SK SACHIN CLASSES рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рдЖрдкрдХो рд╡ो рдЕрдЪूрдХ рд░рдгрдиीрддिрдпाँ (Strategies) рдмрддा рд░рд╣े рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдЕрдкрдиाрдХрд░ рдЖрдк рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдорд╣ँрдЧी рдХोрдЪिंрдЧ рдХे 120+ рдЕंрдХ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं। 1. CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдкैрдЯрд░्рди (Paper 1 & Paper 2) рддैрдпाрд░ी рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рдкрддा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдЖрдкрдХो рдкрдв़рдиा рдХ्рдпा рд╣ै। CTET рдоें рдХुрд▓ 150 рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкी...

CTET CDP MOCK TEST

ЁЯОп CTET 2026: рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдХा рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд 3D рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ CTET рдХा рдирдпा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкैрдЯрд░्рди рдЕрдм рд╕ीрдзे рд░рдЯрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рдмрдЬाрдп 'рдХрдерди-рдХाрд░рдг' рдФрд░ 'рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕рдордЭ' рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рд╣ै। рдпрджि рдЖрдкрдХी рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ (рдЕрд╡рдзाрд░рдгा) рдкрд░ рдкрдХрдб़ рдордЬрдмूрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдЕрдм рддुрдХ्рдХा рд▓рдЧाрдиा рд▓рдЧрднрдЧ рдЕрд╕ंрднрд╡ рд╣ै। SK SACHIN CLASSES рдж्рд╡ाрд░ा рддैрдпाрд░ рдХिрдП рдЧрдП рдЗрд╕ 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡िрдХрд▓्рдкों рдоें рдХिрд╕ी рднी рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдкрдХो рдПрдХрджрдо рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЬैрд╕ा рдЕрдиुрднрд╡ рдоिрд▓ेрдЧा। Submit Test рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиा рдлाрдЗрдирд▓ рд╕्рдХोрд░ рдЬांрдЪें! CTET CDP Mock Test - 30 Questions рдк्рд░рд╢्рди 1 / 30 Previous Next ЁЯОЙ рдЖрдкрдХा рдЯेрд╕्рдЯ рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ! ЁЯОЙ 0 / 30 CTET рдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рд╢рдд-рдк्рд░рддिрд╢рдд рдЕंрдХ рдкрдХ्рдХे рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП SK SACHIN CLASSES рдХे 'рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдиोрдЯ्рд╕' рдЕрд╡рд╢्рдп рдкреЭें।

CTET 2019 Old Paper Solution: CDP рдХे 30 рдмाрд░-рдмाрд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди (With Explanation)

ЁЯФе CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдЦिрд░ी рдоौрдХा! ЁЯФе CTET рдХ्рд▓िрдпрд░ рдХрд░рдиा рдЕрдм рд╣ुрдЖ рд╕рдмрд╕े рдЖрд╕ाрди! SK SACHIN CLASSES рдХा рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рджिрд▓ाрдПрдЧा 120+ рд╕्рдХोрд░। рдСрдлрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╕: рдоाрдд्рд░ ₹99/- ЁЯСЙ рдЕрднी BUY рдХрд░ें ЁЯСИ width="320" />   рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै рдЖрдкрдХा SK SACHIN CLASSES рдкрд░। ​рдХ्рдпा рдЖрдк рдЬाрдирддे рд╣ैं рдХि CTET рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдХा 'рдоूрд▓ рдоंрдд्рд░' рдХ्рдпा рд╣ै? рд╡рд╣ рд╣ै— Previous Year Questions (PYQ) рдпाрдиी рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдкрдд्рд░। ​рдмрд╣ुрдд рд╕े рдЫाрдд्рд░ рджिрди-рд░ाрдд рдХिрддाрдмें рдкрдв़рддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рдоें рдЬाрдХрд░ рдХрди्рдл्рдпूрдЬ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрд╕рд▓ी рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрд╕ рдирд╣ीं рдХी рд╣ोрддी। ​рдЖрдЬ рдоैं рдЖрдкрдХे рд▓िрдП CTET рджिрд╕ंрдмрд░ 2019 рдХा рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдХा рдкूрд░ा рдкेрдкрд░ рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпा рд╣ूँ। 2019 рдХा рдпрд╣ рдкेрдкрд░ рдЗрд╕рд▓िрдП рдЦाрд╕ рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдоें рдЬीрди рдкिрдпाрдЬे, рд╡ाрдЗрдЧोрдд्рд╕्рдХी, рдХोрд╣рд▓рдмрд░्рдЧ рдФрд░ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХे рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ीрди рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЧрдП рдеे, рдЬो рдЖрдЬ рднी рдШुрдоा-рдлिрд░ाрдХрд░ рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। ​ рдЗрд╕ рдХ्рд╡िрдЬ़ рдоें рдЖрдкрдХो рдХ्рдпा рдоिрд▓ेрдЧा? ​ рдЗंрд╕्рдЯेंрдЯ рд░िрдЬрд▓्рдЯ (Instant Result): рдЬैрд╕े рд╣ी рдЖрдк рдХिрд╕ी рдЙрдд्рддрд░ рдкрд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ेंрдЧे, рдЖрдкрдХो рддुрд░ंрдд рдкрддा рдЪрд▓ рдЬा...

CTET Paper Analysis (31 Jan 2021): рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдХा 'рдм्рд░рд╣्рдоाрд╕्рдд्рд░' - 30 рдк्рд░рд╢्рди, 30 рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ्рд╕ рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕ (Complete Guide)

ЁЯОп CTET Paper 1 & 2 рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рддैрдпाрд░ी ЁЯОп рдХ्рдпा рдЖрдк рдкेрдкрд░-1 рдФрд░ рдкेрдкрд░-2 рджोрдиों рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं? рдпрд╣ाँ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै CTET рдХा рдХрдо्рдкрд▓ीрдЯ 'рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ' рдкैрдХेрдЬ। рдПрдХ рд╣ी рдЬрдЧрд╣ 100% рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдЧाрд░ंрдЯी! рдХॉрдо्рдмो рдСрдлрд░: рдоाрдд्рд░ ₹99/- ЁЯСЙ рджोрдиों рдкेрдкрд░ рдХा рдХोрд░्рд╕ рдЕрднी рдЦрд░ीрджें ЁЯСИ ​ ЁЯСЛ рдирдорд╕्рдХाрд░ рдоेрд░े рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों (Future Teachers)! ​ SK SACHIN CLASSES рдХे рдЗрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдЦ рдоें рдЖрдк рд╕рднी рдХा рджिрд▓ рд╕े рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​рджोрд╕्рддों, рдЖрдЬ рд╣рдо рдЬिрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдмाрдд рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рд╡рд╣ рдЖрдкрдХे рдХрд░िрдпрд░ рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣рдо рдЕрдХ्рд╕рд░ рджेрдЦрддे рд╣ैं рдХि CTET рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдЖрддा рд╣ै рдФрд░ рд▓ाрдЦों рдмрдЪ्рдЪे рдорд╣рдЬ 1 рдпा 2 рдиंрдмрд░ рд╕े рдлेрд▓ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। ​рдХ्рдпों? рдХ्рдпा рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоेрд╣рдирдд рдирд╣ीं рдХी рдеी? рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдХी рдеी। рдХ्рдпा рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХिрддाрдмें рдирд╣ीं рдкреЭी рдеीं? рдвेрд░ рд╕ाрд░ी рдкреЭी рдеीं। ​рддो рдлिрд░ рдХрдоी рдХрд╣ाँ рд░рд╣ рдЧрдИ? ​рдХрдоी рд░рд╣ рдЧрдИ "рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рдирдм्реЫ" рдХो рдкрдХреЬрдиे рдоें। CTET рд░рдЯрдиे рдХा рдПрдЧ्рдЬाрдо рдирд╣ीं рд╣ै, рдпрд╣ рдПрдХ "рдирдЬрд░िрдпे" (Mindset) рдХा рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ै। CBSE рдпрд╣ рдирд╣ीं рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣рддा рдХि рдЖрдкрдХो рдХिрддрдиी рдкрд░िрднाрд╖ाрдПं рдпाрдж рд╣ैं; рд╡рд╣ рдпрд╣ рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдХि рдЬрдм рдЖрдк рдХрд▓ рдХो рдПрдХ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ рдХी рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें ...
Home | About Us | Contact Us | Privacy Policy | Terms and Conditions | Disclaimer
⇨ рдЧ्рд░ुрдк рдоें рдЬुреЬें WhatsApp