рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

UPTET EVS Top 100 Questions 2026 | рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд░ाрдордмाрдг PYQ - SK SACHIN CLASSES

рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी (UPTET 2026 рдФрд░ Super TET) рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рднूрдЧोрд▓, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдФрд░ рдпूрдкी рд╕्рдкेрд╢рд▓ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЗрд╕рдоें 30/30 рдХा рд╕्рдХोрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рди (PYQ) рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдмрд╣ुрдд рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП UPTET EVS рдХे рдЯॉрдк 100 рд░ाрдордмाрдг рдк्рд░рд╢्рди рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं। рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ 'рд╡्рдпाрдЦ्рдпा' рдФрд░ 'рдЬाрджुрдИ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕' рдХो рдЬрд░ूрд░ рдиोрдЯ рдХрд░ें, рдХ्рдпोंрдХि рдЕрд╕рд▓ी рд╕рд╡ाрд▓ рд╡рд╣ीं рд╕े рдмрдирддे рд╣ैं। рдЪрд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! ЁЯСЗ

​ЁЯФе CTET Math Pedagogy (Paper 1 & 2): рдЧрдгिрдд рдХा рдбрд░ рдЦрдд्рдо! 30 рдоें рд╕े 30 рдиंрдмрд░ рд▓ाрдиे рдХा 'рд░ाрдордмाрдг' рдиोрдЯ्рд╕ (Complete Pedagogy in Hindi)

 

ЁЯСЛ рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! (Introduction)

​рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рднी рдЧрдгिрдд рдХे рдиाрдо рд╕े рдбрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै?

рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि "рдиंрдмрд░ों рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рддो рдоैं рд╣рд▓ рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ूँ, рд▓ेрдХिрди рдпे рдкेрдбाрдЧोрдЬी (Pedagogy) рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рджिрдоाрдЧ рдШुрдоा рджेрддे рд╣ैं?"

​рдЕрдЧрд░ рд╣ाँ, рддो рдЖрдк рдЕрдХेрд▓े рдирд╣ीं рд╣ैं।

​CTET рдоें рд▓ाрдЦों рдЫाрдд्рд░ рдЧрдгिрдд рдХे рд╕рд╡ाрд▓ों (Numerical) рдоें рддो рдкूрд░े рдиंрдмрд░ рд▓े рдЖрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ (Pedagogy) рдоें рдоाрдд рдЦा рдЬाрддे рд╣ैं।

​рдХ्рдпों?

рдХ्рдпोंрдХि рдХिрддाрдмों рдоें рднाрд╖ा рдЗрддрдиी рдХрдаिрди рд▓िрдЦी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдкреЭрдХрд░ рдиींрдж рдЖрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। 'рдЕрднिрд╕ाрд░ी', 'рдЕрдкрд╕ाрд░ी', 'рдЖрдЧрдордиाрдд्рдордХ'... рдЙрдл्рдл!

​рд▓ेрдХिрди рдШрдмрд░ाрдЗрдП рдордд!

рдЖрдЬ рдХा рдпрд╣ рдм्рд▓ॉрдЧ CTET Math Pedagogy рдХा 'рдкोрд╕्рдЯрдоॉрд░्рдЯрдо' рд╣ै।

​рд╣рдо рд░рдЯेंрдЧे рдирд╣ीं, рд╕рдордЭेंрдЧे

рд╣рдо рдХिрддाрдмी рднाрд╖ा рдирд╣ीं, рдЖрдо рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдХी рднाрд╖ा рдоें рдмाрдд рдХрд░ेंрдЧे।

​рдЕрдЧрд▓े 15 рдоिрдирдЯ рдоें рд╣рдо рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХे рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЯॉрдкिрдХ рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░ेंрдЧे рдЬो 8 рдлрд░рд╡рд░ी рдХे рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै। рдЪाрд╣े рдЖрдк Paper 1 (рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी) рджे рд░рд╣े рд╣ों рдпा Paper 2 (рдЬूрдиिрдпрд░), рдпрд╣ рдм्рд▓ॉрдЧ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд╕ंрдЬीрд╡рдиी рдмूрдЯी рд╣ै।

​рддो рдЪрд▓िрдП, рдПрдХ рдЧрд╣рд░ी рд╕ांрд╕ рд▓ीрдЬिрдпे рдФрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! ЁЯЪА






1. рдЧрдгिрдд рдЖрдЦिрд░ рд╣ै рдХ्рдпा? (Nature of Mathematics)

​рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдХि рдЬिрд╕ рд╡िрд╖рдп рд╕े рд╣рдо рдЗрддрдиा рдбрд░рддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рдЕрд╕рд▓ рдоें рд╣ै рдХ्рдпा।

​рджोрд╕्рддों, рдЧрдгिрдд рдХेрд╡рд▓ рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡-рдЧुрдгा-рднाрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рд╕ोрдЪ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдХैрд▓рдХुрд▓ेрдЯрд░ рдХी рддрд░рд╣ рддेрдЬ рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा рд╣ी рдЧрдгिрдд рд╣ै, рддो рдЖрдк рдЧрд▓рдд рд╣ैं।

​CTET рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:

  • рдЧрдгिрдд рдПрдХ рднाрд╖ा рд╣ै: рдЬैрд╕े рд╣िंрджी рдпा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी। рдЗрд╕рдоें рднी рдЕрдкрдиे рдЪिрд╣्рди (+, -, %, ╧А) рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдЧрдгिрдд рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рд╣ै: 'рд╕рдЪ्рдЪाрдИ' рджिрдЦрддी рдирд╣ीं, рдЙрд╕े рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рд╣ी '5' рдХрд╣ीं рд╣рд╡ा рдоें рдирд╣ीं рд▓рдЯрдХा рд╣ै, рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै।
  • рдЧрдгिрдд рддाрд░्рдХिрдХ (Logical) рд╣ै: рдпрд╣ाँ рддुрдХ्рдХा рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा। рд╣рд░ рдЪीреЫ рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рдаोрд╕ рдХाрд░рдг (Logic) рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдЧрдгिрдд рд╢्рд░ेрдгीрдмрдж्рдз (Hierarchical) рд╣ै: рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै—рдЖрдк рд╕ीрдзे рдЫрдд рдкрд░ рдирд╣ीं рдЪреЭ рд╕рдХрддे, рдЖрдкрдХो рд╕ीреЭिрдпां рдЪреЭрдиी рдкреЬेंрдЧी।
    • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЧिрдирддी рдирд╣ीं рдЖрддी, рддो рд╡рд╣ рдЬोреЬ рдирд╣ीं рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддा।
    • ​рдЕрдЧрд░ рдЬोреЬ рдирд╣ीं рдЖрддा, рддो рдЧुрдгा рдирд╣ीं рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддा।
    • ​рдПрдХ рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рджूрд╕рд░े рдкрд░ рдЯिрдХा рд╣ै। рдЗрд╕े рд╣ी 'Tall Shape of Mathematics' (рдЧрдгिрдд рдХा рд▓ंрдмा рдЖрдХाрд░) рдХрд╣рддे рд╣ैं।









2. NCF 2005: рдЧрдгिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा 'рд╕ंрд╡िрдзाрди'

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे NCF 2005 (National Curriculum Framework) рдХो рд╕рдордЭ рд▓िрдпा, рддो рд╕рдордЭो 5 рдиंрдмрд░ рдкрдХ्рдХे।

​NCF 2005 рдЧрдгिрдд рдХे рдмाрд░े рдоें рджो рддрд░рд╣ рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдпрд╣ीं рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдлंрд╕рддा рд╣ै।

(A) рд╕ंрдХीрд░्рдг рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Narrow Aim)

​рдпрд╣ 'рдЫोрдЯा' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдмрдЪ्рдЪे рдХो 'рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд▓ाрдпрдХ' рдмрдиाрдиा।

  • ​рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХा рдЬ्рдЮाрди рджेрдиा।
  • ​рдоाрдк-рддोрд▓ рд╕िрдЦाрдиा।
  • ​рд╣िрд╕ाрдм-рдХिрддाрдм рд╕िрдЦाрдиा। (рддाрдХि рдмрдЪ्рдЪा рдмреЬा рд╣ोрдХрд░ рд╕рдм्рдЬी рдЦрд░ीрдж рд╕рдХे, рдмैंрдХ рдХा рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХे)। рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै।

(B) рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Higher Aim)

​рдпрд╣ 'рдмреЬा' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдмрдЪ्рдЪे рдХी рд╕ोрдЪ рдХा рдЧрдгिрддीрдпрдХрд░рдг (Mathematization of Thinking) рдХрд░рдиा।

  • ​рдмрдЪ्рдЪा рддाрд░्рдХिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиा рд╕ीрдЦे।
  • ​рд╡рд╣ рд░рдЯे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдвूंрдвे।
  • ​рд╡рд╣ рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рдЪीрдЬों рдХो рд╕ंрднाрд▓ рд╕рдХे।

Exam Tip: рдЕрдЧрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдЖрдП рдХि NCF рдХा рдоुрдЦ्рдп рдлोрдХрд╕ рдХ्рдпा рд╣ै, рддो рд╣рдоेрд╢ा "рд╕ोрдЪ рдХा рдЧрдгिрддीрдпрдХрд░рдг" рд╡ाрд▓े рдСрдк्рд╢рди рдкрд░ рдЯिрдХ рдХрд░ें।






3. рд╡ेрди рд╣िрд▓े (Van Hiele): рдЬ्рдпाрдоिрддि рдХा рдЬाрджूрдЧрд░

​CTET рдХे рдЧрдгिрдд рдкेрдкрд░ рдоें Van Hiele рдХा рдиाрдо рди рдЖрдП, рдРрд╕ा рд╣ो рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддा।

рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдмрдЪ्рдЪे рдЬ्рдпाрдоिрддि (Geometry) рдХैрд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।

​рдЗрди्рд╣ोंрдиे рд╕ीрдЦрдиे рдХे 5 рд╕्рддрд░ (Levels) рдмрддाрдП рд╣ैं (Level 0 рд╕े Level 4)।

рдЖрдЗрдП, рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं:

Level 0: рдЪाрдХ्рд╖ुрд╖ीрдХрд░рдг (Visualization)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рджिрдЦाрд╡рдЯ / рдмрдиाрд╡рдЯ।
  • ​рдпрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЪीрдЬों рдХो рдЙрдирдХी рд╢рдХ्рд▓ рд╕े рдкрд╣рдЪाрдирддा рд╣ै।
  • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдмрдЪ्рдЪा 'рд╕рдоोрд╕े' рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдпрд╣ рдд्рд░िрднुрдЬ рд╣ै।" рдмрдЪ्рдЪा 'рд░ोрдЯी' рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдпрд╣ рдЧोрд▓ा рд╣ै।"
  • ​рдЙрд╕े рдЧुрдгों (Properties) рд╕े рдХोрдИ рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं, рдмрд╕ рдЬो рджिрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ी рд╕рдЪ рд╣ै।

Level 1: рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Analysis)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рдЧुрдг (Properties)।
  • ​рдЕрдм рдмрдЪ्рдЪा рдеोреЬा рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।
  • ​рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рд╡рд░्рдЧ (Square) рдХी рдЪाрд░ों рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рдЖрдпрдд (Rectangle) рдоें рдЖрдордиे-рд╕ाрдордиे рдХी рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рд▓ेрдХिрди... рд╡рд╣ рдЕрднी рдЗрдирдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рдмрдиा рдкाрддा। (рдЙрд╕े рдирд╣ीं рдкрддा рдХि рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдПрдХ рдЖрдпрдд рднी рд╣ोрддा рд╣ै)।

Level 2: рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдЧрдорди (Informal Deduction)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рд╕ंрдмंрдз (Relationship)।
  • ​рдпрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЖрдХृрддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рд░िрд╢्рддा рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै।
  • ​рд╡рд╣ рд╕рдордЭ рдЬाрддा рд╣ै: "рдЕрдЪ्рдЫा! рддो рд╕рднी рд╡рд░्рдЧ рдЖрдпрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕рднी рдЖрдпрдд рд╡рд░्рдЧ рдирд╣ीं рд╣ोрддे।"

Level 3: рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдЧрдорди (Formal Deduction)

  • рдХीрд╡рд░्рдб: рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиा (Proof/Theorem)।
  • ​рдпрд╣ 9рд╡ीं-10рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХी рдмाрдд рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪा рдк्рд░рдоेрдп (Theorem) рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

Level 4: рджृреЭрддा (Rigor)

  • ​рдпрд╣ рдХॉрд▓ेрдЬ рд▓ेрд╡рд▓ рдХी рдЬ्рдпाрдоिрддि рд╣ै। (CTET рдоें рдпрд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рдкूрдЫा рдЬाрддा)।







4. рдЧрдгिрдд рдкреЭाрдиे рдХे рддрд░ीрдХे (Teaching Methods)

​рдЕрдм рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддा рд╣ै— "рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЧрдгिрдд рдкреЭाрдПं рдХैрд╕े?"

рдХ्рдпा рдмोрд░्рдб рдкрд░ рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рд▓िрдЦ рджें рдФрд░ рдХрд╣ें "рд░рдЯ рд▓ो"? рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं!

​CTET рдоें рджो рд╡िрдзिрдпों рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддे рд╣ैं:

(A) рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि (Inductive Method) - рдмेрд╕्рдЯ рд╡िрдзि ✅

  • рдиाрд░ा: рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо рдХी рдУрд░। (Example to Rule)।
  • рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд╣рд▓े рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрддा рд╣ै, рдлिрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдЦुрдж рдиिрдпрдо рдмрдиाрддे рд╣ैं।
  • рдЙрджाрд╣рд░рдг: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдд्рд░िрднुрдЬ (Triangles) рджिрдП рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХोрдг рдиाрдкрдиे рдХो рдХрд╣ा। рдмрдЪ्рдЪों рдиे рджेрдЦा рдХि рд╣рд░ рдмाрд░ рддीрдиों рдХोрдгों рдХा рдЬोреЬ 180 рдбिрдЧ्рд░ी рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै। рддрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрдпрдо рдмрдиाрдпा— "рдд्рд░िрднुрдЬ рдХे рддीрдиों рдХोрдгों рдХा рдпोрдЧ 180 рд╣ोрддा рд╣ै।"
  • рдлाрдпрджा: рдмрдЪ्рдЪा рдХрднी рднूрд▓рддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рд╡िрдзि рд╣ै।

(B) рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि (Deductive Method) ❌

  • рдиाрд░ा: рдиिрдпрдо рд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХी рдУрд░। (Rule to Example)।
  • рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд╣рд▓े рд╕ूрдд्рд░ (Formula) рдмрддा рджेрддा рд╣ै: (a+b)² = a² + b² + 2ab. рдлिрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдЪрд▓ो рдЕрдм рдЗрд╕ рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░ो।"
  • рдиुрдХрд╕ाрди: рдпрд╣ рд░рдЯрдиे рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрддी рд╣ै। рдЙрдЪ्рдЪ рдХрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдаीрдХ рд╣ै, рдкрд░ рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं।






5. рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM): рдЧрдгिрдд рдХे рд╣рдеिрдпाрд░

​рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рдЧрдгिрдд рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдоूрд░्рдд (Concrete) рдЪीрдЬों рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкреЬрддी рд╣ै। рдЗрди्рд╣ीं рдХो TLM рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рдпрд╣ाँ рд╕े 1-2 рдк्рд░рд╢्рди рдкрдХ्рдХे рд╣ैं।

1. рдЕрдмेрдХрд╕ (Gin-tara)

  • рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рдЧिрдирддी рд╕िрдЦाрдиे рдоें।
    • ​рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡ рд╕िрдЦाрдиे рдоें।
    • рд╕्рдеाрдиीрдп рдоाрди (Place Value) рд╕िрдЦाрдиे рдоें। (рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै)।
  • рджृрд╖्рдЯिрдмाрдзिрдд рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╡рд░рджाрди рд╣ै।

2. рдЬिрдпोрдмोрд░्рдб (Geoboard)

  • ​рдпрд╣ рдПрдХ рд▓рдХреЬी рдХा рдмोрд░्рдб рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕ рдкрд░ рдХीрд▓ें рд▓рдЧी рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • рдЙрдкрдпोрдЧ: рд░рдмрд░ рдмैंрдб рдХी рдорджрдж рд╕े рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЖрдХृрддिрдпाँ (Geometric Shapes) рдмрдиाрдиा।
  • рдз्рдпाрди рджें: рдЗрд╕ рдкрд░ рдХेрд╡рд▓ 2D рдЖрдХृрддिрдпाँ (рдд्рд░िрднुрдЬ, рд╡рд░्рдЧ, рдЖрдпрдд) рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं, 3D рдирд╣ीं।
  • ​рдЗрд╕рд╕े рдкрд░िрдоाрдк (Perimeter) рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ (Area) рдХा рдЕंрддрд░ рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рд╕рдордЭाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

3. рдбीрди्рд╕ рдм्рд▓ॉрдХ्рд╕ (Dienes Blocks)

  • ​рдпे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХ्рдпूрдм्рд╕ рдФрд░ рдЫреЬें рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рдЬोреЬ, рдШрдЯाрд╡, рдЧुрдгा, рднाрдЧ।
    • рд╕्рдеाрдиीрдп рдоाрди (Place Value)
    • ​рджрд╢рдорд▓рд╡ рдФрд░ рднिрди्рди।

4. рдЯैрдирдЧ्рд░ाрдо (Tangram)

  • ​рдпрд╣ рдПрдХ рдЪीрдиी рдкрд╣ेрд▓ी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें 5 рдпा 7 рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЯुрдХреЬे рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдЙрдкрдпोрдЧ: рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╕рдордЭ (Spatial Reasoning) рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा। рдмрдЪ्рдЪे рдЯुрдХреЬों рдХो рдЬोреЬрдХрд░ рдЬाрдирд╡рд░ рдпा рдЗрди्рд╕ाрди рдХी рдЖрдХृрддि рдмрдиाрддे рд╣ैं।

5. рдЧ्рд░ाрдл рдкेрдкрд░ (Graph Paper)

  • рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • рджрд╢рдорд▓рд╡ рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП (рдЬैрд╕े 0.5 рдмреЬा рд╣ै рдпा 0.05)।
    • ​рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП।

6. рдмिंрджु рд╢ीрдЯ (Dot Paper)

  • рдЙрдкрдпोрдЧ: рд╕рдордоिрддि (Symmetry) рдФрд░ рдкрд░ाрд╡рд░्рддрди (Reflection) рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП।







6. рди्рдпूрдоेрди рдХा рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Newman's Error Analysis)

​рдмрдЪ्рдЪा рдЧрдгिрдд рдХे рдЗрдмाрд░рддी рд╕рд╡ाрд▓ों (Word Problems) рдоें рдЧрд▓рддी рдХ्рдпों рдХрд░рддा рд╣ै?

рди्рдпूрдоेрди рд╕ाрд╣рдм рдиे рдЗрд╕рдХे 5 рдЪрд░рдг рдмрддाрдП рд╣ैं। рдЕрдХ्рд╕рд░ рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЗрдирдХा рдХ्рд░рдо (Sequence) рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।

  1. рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭрдиा (Reading): рдмрдЪ्рдЪा рд╕рд╡ाрд▓ рдкреЭрддा рд╣ै।
  2. рд╕рдордЭрдиा (Comprehension): рдкреЭрдХрд░ рдЙрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрддा рд╣ै।
  3. рд░ूрдкांрддрд░рдг (Transformation): рд╕рдордЭрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рдЬोреЬрдиा рд╣ै рдпा рдШрдЯाрдиा рд╣ै। (рдЧрдгिрддीрдп рд░ूрдк рджेрдиा)।
  4. рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХौрд╢рд▓ (Process Skills): рдЧрдгрдиा (Calculation) рдХрд░рддा рд╣ै।
  5. рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦрдиा (Encoding): рдЙрдд्рддрд░ рдХो рдХॉрдкी рдоें рд▓िрдЦрддा рд╣ै।

рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЧрд▓рддी рдХрд╣ाँ рд╣ोрддी рд╣ै?

рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдХ्рд╕рд░ рджूрд╕рд░े рдЪрд░рдг (рд╕рдордЭрдиा) рдпा рддीрд╕рд░े рдЪрд░рдг (рд░ूрдкांрддрд░рдг) рдоें рдЕрдЯрдХ рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдЖрддा рдХि "рдХुрд▓" рд▓िрдЦा рд╣ै рддो рдЬोреЬрдиा рд╣ै рдпा рдЧुрдгा рдХрд░рдиा рд╣ै।






7. рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рдж (Keywords Dictionary)

​рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдХुрдЫ рд╢рдм्рдж рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрддे рд╣ैं। рдЕрдЧрд░ рдЗрдирдХा рдорддрд▓рдм рдкрддा рд╣ो, рддो рдЙрдд्рддрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।

  • рдЕрднिрд╕ाрд░ी рдЪिंрддрди (Convergent Thinking):
    • ​"рдмंрдж рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди" (Closed Ended)।
    • ​рдЬिрдирдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рд╣ो।
    • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: 2 + 2 рдХिрддрдиा рд╣ोрддा рд╣ै? (рдЙрдд्рддрд░: 4)।
    • ​рдпрд╣ рд░рдЯрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рд╣ै। (рдХрдо рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै)।
  • рдЕрдкрд╕ाрд░ी рдЪिंрддрди (Divergent Thinking):
    • ​"рдЦुрд▓े рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди" (Open Ended)।
    • ​рдЬिрдирдХे рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рддрд░ рд╣ों।
    • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рдРрд╕ी рджो рд╕ंрдЦ्рдпाрдПं рдмрддाрдУ рдЬिрдирдХा рдЬोреЬ 10 рд╣ो?" (1+9, 2+8, 5+5...)।
    • ​рдпрд╣ рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा (Creativity) рдмреЭाрддा рд╣ै। (рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै ✅)।
  • рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╕рдордЭ (Spatial Reasoning):
    • ​рдЪीрдЬों рдХी рд╕्рдеिрддि, рджिрд╢ा рдФрд░ рдЖрдХाрд░ рдХो рджिрдоाрдЧ рдоें рд╕рдордЭрдиा।
    • ​рдЬैрд╕े: рдирдХ्рд╢ा рдкреЭрдиा, рдкрд╣ेрд▓ी рдЬोреЬрдиा।
  • рдк्рд░рддिрдЪिрдд्рд░рдг (Mapping):
    • ​рдирдХ्рд╢ा рдмрдиाрдиा рдпा рдкреЭрдиा।
    • ​рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдиुрдкाрдд (Scale) рдФрд░ рджिрд╢ा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।
  • рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (Conservation):
    • ​рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдХि рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ी рдЪीрдЬ рдХा рд░ूрдк рдмрджрд▓ рджो, рддो рдЙрд╕рдХी рдоाрдд्рд░ा рдирд╣ीं рдмрджрд▓рддी।
    • ​рдЬैрд╕े: рдкाрдиी рдХो рдкрддрд▓े рдЧिрд▓ाрд╕ рд╕े рдЪौреЬे рдЧिрд▓ाрд╕ рдоें рдбाрд▓рдиे рдкрд░ рдкाрдиी рдЙрддрдиा рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै।






8. NEP 2020: рдирдпा рдХ्рдпा рд╣ै?

​рдирдИ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि (NEP 2020) рдЧрдгिрдд рдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рдмाрддें рдХрд╣рддी рд╣ै:

  1. рдоूрд▓्рдпांрдХрди: рд░рдЯрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдмंрдж рдХрд░ो। 360-рдбिрдЧ्рд░ी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХाрд░्рдб рд▓ाрдУ (рдЬिрд╕рдоें рдмрдЪ्рдЪा рдЦुрдж рдХो, рджोрд╕्рдд рдХो рдФрд░ рдЯीрдЪрд░ рдХो—рд╕рдмрдХो рдиंрдмрд░ рджे)।
  2. рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдЦ्рдпाрдЬ्рдЮाрди (FLN): рдХрдХ्рд╖ा 3 рддрдХ рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдкреЭрдиा, рд▓िрдЦрдиा рдФрд░ рдмेрд╕िрдХ рдЧрдгिрдд (рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡) рдЖ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
  3. рдПрдХीрдХृрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг (Integrated Learning): рдЧрдгिрдд рдХो рдЕрд▓рдЧ рд╡िрд╖рдп рдордд рдоाрдиो। рдЗрд╕े рдЦेрд▓, рдХрд▓ा, рдХрд╣ाрдиी рдФрд░ рдЦेрд▓-рдХूрдж рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рдкреЭाрдУ।





9. рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рдЯिрдк्рд╕ (Exam Tips for 8th Feb)

​рджोрд╕्рддों, рдкреЭा рддो рдЖрдкрдиे рдмрд╣ुрдд рд╣ै। рдЕрдм рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рд╕्рдоाрд░्рдЯрдиेрд╕ рдХी।

рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЬрдм рдк्рд░рд╢्рди рд╕ाрдордиे рдЖрдП, рддो рдЗрди рдмाрддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦें:

(A) рдмрдЪ्рдЪा рднрдЧрд╡ाрди рд╣ै

​рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХा рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдиिрдпрдо рд╣ै: рдмрдЪ्рдЪा рдХрднी рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा।

  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдлेрд▓ рд╣ुрдЖ -> рддो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा (System) рдлेрд▓ рд╣ुрдИ।
  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╢ोрд░ рдордЪा рд░рд╣ा рд╣ै -> рддो рдЯीрдЪрд░ рдХी рдХ्рд▓ाрд╕ рдмोрд░िंрдЧ рд╣ै।
  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЧрд▓рддी рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै -> рддो рдпрд╣ рд╕ीрдЦрдиे рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

​рд╣рдоेрд╢ा рд╡рд╣ рдСрдк्рд╢рди рдЪुрдиें рдЬो рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ो।

(B) рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рдФрд░ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ рд╢рдм्рдж (Tag Words)

​рдЗрди рд╢рдм्рджों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ी рдХाрди рдЦреЬे рдХрд░ рд▓ें:

​✅ рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ (рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди):

  • ​рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा (Opportunity)
  • ​рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬोреЬрдиा (Real life connection)
  • ​рдХрд░рдХे рд╕ीрдЦрдиा (Learning by doing)
  • ​рдоूрд░्рдд рдЕрдиुрднрд╡ (Concrete experience)
  • ​рдЦुрд▓े рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди (Open-ended)
  • ​рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди (Encouragement)
  • ​рдд्рд░ुрдЯिрдпां (Errors - рдпे рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ैं!)

​❌ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ (рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди):

  • ​рдХेрд╡рд▓ / рдоाрдд्рд░ (Only)
  • ​рд░рдЯрдиा / рдХंрдард╕्рде рдХрд░рдиा (Rote Memorization)
  • ​рдХрдаोрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди (Strict discipline)
  • ​рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा (Comparison)
  • ​рдоाрдирдХीрдХृрдд (Standardized)
  • ​рдХрд▓рди рд╡िрдзि (Algorithm)
  • ​рдЕрдн्рдпाрд╕ / рдб्рд░िрд▓ (Drill & Practice - рдЬ्рдпाрджा рдЬोрд░ рджेрдиा рдЧрд▓рдд рд╣ै)
  • ​рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрди (Lecture)

(C) рд▓ंрдмा рдСрдк्рд╢рди = рд╕рд╣ी рдСрдк्рд╢рди?

​рдЕрдХ्рд╕рд░ (90% рдоाрдорд▓ों рдоें) рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдЬो рдСрдк्рд╢рди рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдоें рдмाрдд рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ोрддा рд╣ै।

(рд▓ेрдХिрди рдЖँрдЦ рдмंрдж рдХрд░рдХे рдирд╣ीं, рдкреЭрдХрд░ рд╣ी рдЯिрдХ рдХрд░ें!)






10. рдПрдХ рдЬрд░ूрд░ी рдмाрдд (Conclusion)

​рджोрд╕्рддों, рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХोрдИ рд░ॉрдХेрдЯ рд╕ाрдЗंрд╕ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпрд╣ рдмрд╕ рдпрд╣ рдкрд░рдЦрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рд╣ै рдХि "рдХ्рдпा рдЖрдк рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫे рдЯीрдЪрд░ рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं?"

​рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░ рджे।

рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдорди рд╕े рдЧрдгिрдд рдХा рдбрд░ рдиिрдХाрд▓ рджे।

​рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें рд╣рдордиे рдЬिрди рдмाрддों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рд╣ै, рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭ рд▓िрдпा, рддो 30 рдоें рд╕े 28-30 рдиंрдмрд░ рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рд╣ैं।

​рдбрд░िрдпे рдордд, рдмрд╕ рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рд░рдЦिрдпे।

рдЖрдк рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рдФрд░ рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХрднी рд╣ाрд░рддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпा рддो рд╡рд╣ рдЬीрддрддा рд╣ै, рдпा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै।

ЁЯЪА рдЕрдм рдХ्рдпा рдХрд░ें? (Next Step)

​рдЕрдм рдЬрдм рдЖрдкрдиे рдкूрд░ा рдХांрд╕ेрдк्рдЯ рд╕рдордЭ рд▓िрдпा рд╣ै, рддो рд╡рдХ्рдд рд╣ै рдЦुрдж рдХो рдкрд░рдЦрдиे рдХा।

рдоैंрдиे рдЖрдкрдХे рд▓िрдП 50 рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдФрд░ рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдХ्рд╡िрдЬ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै।

​ЁЯСЗ рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХ्рд╡िрдЬ рдХो рд╣рд▓ рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиा рд╕्рдХोрд░ рджेрдЦें! ЁЯСЗ





CTET Math Pedagogy: Final Exam Level (Balanced)

CTET Math Pedagogy: Final Exam Level (Mixed Options)

(рд╕рднी 50 рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं)

ЁЯУ▓ рдл्рд░ी рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП WhatsApp рдЪैрдирд▓ рдЬ्рд╡ाрдЗрди рдХрд░ें

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

UPTET Hindi Top 100 PYQ 2026 | UPTET рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рд╡ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рд░ाрдордмाрдг рдк्рд░рд╢्рди - SK SACHIN CLASSES

рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк UPTET рдпा Super TET рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рд╣िрди्рджी (Hindi) рдПрдХ рдРрд╕ा рд╕्рдХोрд░िंрдЧ рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХा рд╕िрд▓ेрдХ्рд╢рди рдкрдХ्рдХा рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЕрдХ्рд╕рд░ рджेрдЦा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдкुрд░ाрдиे рдк्рд░рд╢्рди (PYQ) рд╣ी рдмाрд░-рдмाрд░ рд░िрдкीрдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं рдпा рдЙрди्рд╣ीं рдХे рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рдкрд░ рдирдП рдк्рд░рд╢्рди рдмрдирддे рд╣ैं। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं UPTET рд╣िрди्рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЯॉрдк 100 'рд░ाрдордмाрдг' рдк्рд░рд╢्рди । рдЗрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕ाрде рджी рдЧрдИ 'рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा' рдХो рдЬрд░ूрд░ рдкрдв़ें। рддो рдЪрд▓िрдП, рдмिрдиा рдХिрд╕ी рджेрд░ी рдХे рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! ЁЯСЗ

UPTET CDP Most Important Question 2026 | UPTET рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ Top 100 PYQ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕рд╣िрдд - SK SACHIN CLASSES

рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (UPTET/CTET) рдоें рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (CDP) рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдкूрд░े рдоें рд╕े рдкूрд░े рдиंрдмрд░ рд▓ाрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдмрд╢рд░्рддे рдЖрдкрдХे рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ्рд╕ рдХ्рд▓िрдпрд░ рд╣ों। рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं CDP рдХे рдЯॉрдк 100 рдРрд╕े PYQ (рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рди) рдЬो рд╣рд░ рдмाрд░ рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдШुрдоा-рдлिрд░ा рдХрд░ рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрди рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рд╕ाрде рджी рдЧрдИ 'рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा' рдХो рдЬрд░ूрд░ рдкрдв़ें, рдХ्рдпोंрдХि рдЕрд╕рд▓ी рд╕рд╡ाрд▓ рд╡рд╣ीं рд╕े рдмрдирддे рд╣ैं। рддो рдЪрд▓िрдП рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдХो рдзाрд░ рджेрддे рд╣ैं! ЁЯСЗ

UPTET Bal Vikas Chapter 1: рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा (Concept of Development) | Child Development Complete Notes in Hindi for UPTET & CTET

  ​ UPTET рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдЕрдз्рдпाрдп-1: рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдПрд╡ं рдЕрдзिрдЧрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдз (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ​рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों, SK Sachin Classes рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдпрджि рдЖрдк UPTET, CTET рдпा Super TET рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि (Child Development and Pedagogy) рд╡рд╣ рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХे рдЪрдпрди рдоें рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै। ​рдЖрдЬ рд╣рдо рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдФрд░ рдкрд╣рд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо "рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा" (Concept of Development) рдХो рдЗрддрдиी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдФрд░ рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╕рдордЭेंрдЧे рдХि рдЖрдкрдХो рдХिрд╕ी рдФрд░ рдХिрддाрдм рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рдкрдб़ेрдЧी। рд╣рдордиे рдЗрд╕ рдиोрдЯ्рд╕ рдХो UPTET рдХे рдирд╡ीрдирддрдо рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै। ​ 1. рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде (Meaning of Development) ​рд╕ाрдоाрди्рдп рднाрд╖ा рдоें рд╣рдо 'рд╡िрдХाрд╕' рдХा рдЕрд░्рде 'рдмрдв़рдиे' рдпा 'рдЕрдзिрдХ рд╣ोрдиे' рд╕े рд▓рдЧाрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди (Psychology) рдоें рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдЕрд░्рде рдмрд╣ुрдд рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै। ​ рд╡िрдХाрд╕ (Development) рдПрдХ рдРрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдЬो рд╕рддрдд (Continuous) рдЪрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЧрд░्рднрдзाрд░рдг (Conception) рд╕े рд╢ुрд░ू рд╣ोрдХрд░ рдоृрдд्рдпुрдкрд░्рдпंрдд (Till Death) рдЪрд▓рддी рд╣ै। рд╡िрдХाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдирд╣ीं рд╣ोрдд...

UPTET SST most important top 100 PYQ in Hindi

  рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! ​ SK SACHIN CLASSES рдХे рдЗрд╕ рдирдП рдФрд░ рдмेрд╣рдж рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдм्рд▓ॉрдЧ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рднी UPTET рдкेрдкрд░-2 рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди (SST) рд╡िрд╖рдп рдоें 60 рдоें рд╕े рдмेрд╣рддрд░ीрди рдЕंрдХ рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдк рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд╣ी рдЬрдЧрд╣ рдкрд░ рдЖрдП рд╣ैं। рдХिрд╕ी рднी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (рдЬैрд╕े UPTET, CTET рдпा Super TET) рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдкाрдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪूрдХ рддрд░ीрдХा рд╣ोрддा рд╣ै— рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рдиों (PYQs) рдХा рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░рдиा। рдХрдИ рдмाрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдкुрд░ाрдиे рдк्рд░рд╢्рди рд╣ी рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рд░िрдкीрдЯ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। ​рдЗрд╕ी рдмाрдд рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП, рдЖрдЬ рдХे рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рдоैं рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпा рд╣ूँ UPTET SST рдХे рдЯॉрдк 100 рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмрд╣ुрд╡िрдХрд▓्рдкीрдп рдк्рд░рд╢्рди (Most Important PYQs) । ​рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЦाрд╕ рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рдХेрд╡рд▓ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рд╣ी рдирд╣ीं рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдиीрдЪे рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें рдЙрд╕рдХी 'рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा' рднी рджी рдЧрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдЖрдкрдХो рдЪीрдЬों рдХो рд░рдЯрдиा рдирд╣ीं рдкрдб़ेрдЧा рдФрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдк्рд░рд╢्рди рдеोрдб़ा рдШुрдоाрдХрд░ рднी рдкूрдЫा рдЬाрдП, рддो рдЖрдк рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдкрд╣рдЪाрди рд▓ेंрдЧे рдФрд░ рдЖрдкрдХे рдиंрдмрд░ рдкрдХ्рдХे рд╣ो рдЬाрдПंрдЧे। ​рддो рдЪрд▓िрдП, рдмिрдиा рд╕рдо...

UPTET Hindi Chapter 1: рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा (рд╕्рд╡рд░ рдПрд╡ं рд╡्рдпंрдЬрди) | 2000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 MCQ (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 01 : рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा (рд╕्рд╡рд░ рдПрд╡ं рд╡्рдпंрдЬрди) - UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб ⭐ ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╣िं рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рдиींрд╡ 'рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा' рдкрд░ рд╣ी рдЯिрдХी рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (UPTET рдФрд░ CTET) рдХे рджोрдиों рд╕्рддрд░ों (Primary & Junior) рдоें рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 3 рд╕े 4 рдк्рд░рд╢्рди рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡рд░्рдгों рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди, рдЕрд▓्рдкрдк्рд░ाрдг-рдорд╣ाрдк्рд░ाрдг, рдФрд░ рдЕрдШोрд╖-рд╕рдШोрд╖ рдоें рдЫाрдд्рд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдн्рд░рдоिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ 2000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд рд░ाрдордмाрдг рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдХा рдРрд╕ा 'рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдЯрдо' рдХрд░ेंрдЧे рдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрдкрдХा рдПрдХ рднी рдк्рд░рд╢्рди рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। ​⭐ 1. рд╡рд░्рдг рдФрд░ рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा (Varna and Varnamala) рдХा рдЕрд░्рде ​⭐ рдз्рд╡рдиि (Sound): рднाрд╖ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдоौрдЦिрдХ рдЗрдХाрдИ рдз्рд╡рдиि рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै। ​⭐ рд╡рд░्рдг (Letter): рднाрд╖ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рд▓िрдЦिрдд рдЗрдХाрдИ рдЬिрд╕рдХे рдФрд░ рдЯुрдХрдб़े (рдЦंрдб) рдирд╣ीं рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे, рдЙрд╕े 'рд╡рд░्рдг' рдХрд╣рддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े- рдЕ, рдХ्, рдЦ्)। ​⭐ рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा: рд╡рд░्рдгों рдХे рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдФрд░ рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рд╕рдоूрд╣ рдХो 'рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा' (Alphabet) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। ​⭐ рдХुрд▓ рд╡рд░्рдг: рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдоें рдХुрд▓ 52 рд╡рд░्рдг рд╣ोрддे рд╣ैं (11 рд╕्рд╡рд░ + 2 рдЕрдпोрдЧрд╡ाрд╣ + 33 рдоूрд▓ рд╡्...

UPTET EVS Top 100 Questions 2026 | рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд░ाрдордмाрдг PYQ - SK SACHIN CLASSES

рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी (UPTET 2026 рдФрд░ Super TET) рдоें рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рднूрдЧोрд▓, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рд╕ंрд╡िрдзाрди рдФрд░ рдпूрдкी рд╕्рдкेрд╢рд▓ рд╕рдм рдХुрдЫ рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдЗрд╕рдоें 30/30 рдХा рд╕्рдХोрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рди (PYQ) рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡िрдд рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдмрд╣ुрдд рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП UPTET EVS рдХे рдЯॉрдк 100 рд░ाрдордмाрдг рдк्рд░рд╢्рди рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं। рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ 'рд╡्рдпाрдЦ्рдпा' рдФрд░ 'рдЬाрджुрдИ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕' рдХो рдЬрд░ूрд░ рдиोрдЯ рдХрд░ें, рдХ्рдпोंрдХि рдЕрд╕рд▓ी рд╕рд╡ाрд▓ рд╡рд╣ीं рд╕े рдмрдирддे рд╣ैं। рдЪрд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! ЁЯСЗ

UPTET 2026 рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) Chapter 1: рдкрд░िрд╡ाрд░ (Family) рдПрд╡ं рдоिрдд्рд░ | SK SACHIN CLASSES

  ​ЁЯМЯ UPTET 2026: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдЕрдз्рдпाрдп 1 - рдкрд░िрд╡ाрд░ (Family) (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ЁЯМЯ ​рджोрд╕्рддों, SK SACHIN CLASSES рдХे рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै! рдЖрдЬ рд╕े рд╣рдо UPTET (Paper 1) рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рд╕्рдХोрд░िंрдЧ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS - Environmental Studies) рдХी рд╢ाрдирджाрд░ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। ​рд╣рдоाрд░ी рдХिрддाрдм рдХी рд╡िрд╖рдп-рд╕ूрдЪी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣рдоाрд░ा рдкрд╣рд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп рд╣ै— "рдкрд░िрд╡ाрд░ (Family)" । UPTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 'рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░', 'рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ (рд╢ाрд░рджा рдПрдХ्рдЯ)' рдФрд░ 'рджрд╣ेрдЬ рдк्рд░рдеा' рд╕े рдЬुрдб़े рд╕ीрдзे рддрде्рдп рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рд╣ी рд╕ीрдЦрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рднी 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рд╕े рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЖрдЗрдП, рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рд╣рд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। ​ЁЯФ╣ 1. 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рдХा рдЕрд░्рде рдФрд░ рдЙрдд्рдкрдд्рддि (Meaning & Origin) ​рдордиुрд╖्рдп рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░ाрдгी рд╣ै рдФрд░ 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЗрдХाрдИ (Unit) рд╣ै। ​ UPTET рдлैрдХ्рдЯ: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХे рд╢рдм्рдж 'Family' рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд▓ैрдЯिрди рднाрд╖ा рдХे рд╢рдм्рдж 'Famulus...

UPTET Maths Paper 1: рдЕрдз्рдпाрдп 17 - рдЖँрдХрдб़ों рдХा рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдПрд╡ं рдиिрд░ूрдкрдг (Data Interpretation)

UPTET Maths: рдЕрдз्рдпाрдп 17 - рдЖँрдХрдб़ों рдХा рдк्рд░рд╕्рддुрддीрдХрд░рдг рдПрд╡ं рдиिрд░ूрдкрдг рдк्рд░िрдп рдЫाрдд्рд░ों, SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। UPTET 2026 рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 'рдЖँрдХрдб़ों рдХा рдиिрд░ूрдкрдг (Data Representation)' рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕्рдХोрд░िंрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЖрдкрдХो рдПрдХ рдЪिрдд्рд░, рдЧ्рд░ाрдл рдпा рдЯेрдмрд▓ рджी рдЬाрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ी рдХो рджेрдЦрдХрд░ $ 2-3 $ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХे рдЙрдд्рддрд░ рджेрдиे рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдХुрдЫ рднी рд░рдЯрдиा рдирд╣ीं рд╣ोрддा, рдмрд╕ рдЧ्рд░ाрдл рдХो рд╕рд╣ी рддрд░ीрдХे рд╕े 'рдкрдв़рдиा' рдЖрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЖрдЗрдП рдЗрд╕े рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। 1. рд╕ाрд░рдгीрдХрд░рдг (Tabulation / Data Table) рдЬрдм рдЖँрдХрдб़ों рдХो рдкंрдХ्рддिрдпों (Rows) рдФрд░ рд╕्рддंрднों (Columns) рдоें рд╕рдЬाрдХрд░ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рд╕ाрд░рдгी рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдЖрдкрдХो рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХो рдвूँрдврдХрд░ рдЬोрдб़рдиा, рдШрдЯाрдиा рдпा рдк्рд░рддिрд╢рдд рдиिрдХाрд▓рдиा рд╣ोрддा рд╣ै। рдЙрджाрд╣рд░рдг 1: рдПрдХ рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдХрдХ्рд╖ा 1 рд╕े 5 рддрдХ рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ै: рдХрдХ्рд╖ा 1: $ 40 $ рдХрдХ्рд╖ा 2: $ 35 $ рдХрдХ्рд╖ा 3: $ 45 $ рдХрдХ्рд╖ा 4: $ 30 $ рдХрдХ्рд╖ा 5: $ 50 $ рдк्рд░рд╢्рди: рдХрдХ्рд╖ा 3 рдФрд░ 5 рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा, рдХрдХ्рд╖ा 1 рдФрд░ 4 рдХे рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдХुрд▓ рд╕ंрдЦ्рдпा рд╕े рдХिрддрдиी рдЕрдзिрдХ рд╣ै? рд╣рд▓: ЁЯСЙ рдХрдХ्рд╖ा 3 ...

UPTET SST Paper 2 Most Important PYQ in Hindi | Top 100 Questions

UPTET SST Top 50 Important PYQs in Hindi (рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕рд╣िрдд) – SK SACHIN CLASSES ​рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЖрдк UPTET Paper-2 (рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди/SST) рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдпрд╣ рдкोрд╕्рдЯ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд░ाрдордмाрдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै। ​рдЗрд╕ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं UPTET SST рдХे рдЯॉрдк 50 рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди (PYQs) , рд╡ो рднी рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рд╕ाрде। рдпे рдк्рд░рд╢्рди рдмाрд░-рдмाрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рддो рдЪрд▓िрдП рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! рдк्рд░рд╢्рди 1. рд╣рдб़рдк्рдкा рд╕рдн्рдпрддा рдХी рдЦोрдЬ рдХिрд╕рдиे рдХी рдеी? (A) рд░ाрдЦाрд▓рджाрд╕ рдмрдирд░्рдЬी |  (B) рджрдпाрд░ाрдо рд╕ाрд╣рдиी |  (C) рд╕рд░ рдЬॉрди рдоाрд░्рд╢рд▓ |  (D) рдП. рдХрдиिंрдШрдо рдЙрдд्рддрд░: (B) рджрдпाрд░ाрдо рд╕ाрд╣рдиी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╣рдб़рдк्рдкा рд╕рдн्рдпрддा рдХी рдЦोрдЬ 1921 рдоें рджрдпाрд░ाрдо рд╕ाрд╣рдиी рдиे рдХी рдеी। рдпрд╣ рд╕्рдерд▓ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдкंрдЬाрдм рдк्рд░ांрдд рдоें рд░ाрд╡ी рдирджी рдХे рддрдЯ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै। ​ рдк्рд░рд╢्рди 2. 'рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे' рд╢рдм्рдж рдХрд╣ाँ рд╕े рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै? (A) рдоुंрдбрдХोрдкрдиिрд╖рдж |  (B) рдЛрдЧ्рд╡ेрдж |  (C) рд░ाрдоाрдпрдг |  (D) рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЙрдд्рддрд░: (A) рдоुंрдбрдХोрдкрдиिрд╖рдж рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЖрджрд░्рд╢ рд╡ाрдХ्рдп 'рд╕рдд्рдпрдоेрд╡ рдЬрдпрддे' (рд╕рдд्рдп рдХी рд╣ी рдЬीрдд рд╣ोрддी рд╣ै) рдоुंрдбрдХोрдкрдиिрд╖рдж рд╕े...

UPTET Maths Paper 1: рд╕ाрдзाрд░рдг рдм्рдпाрдЬ (Simple Interest) - Notes, Formulas & Tricks in Hindi

UPTET Maths: рдЕрдз्рдпाрдп 8 - рд╕ाрдзाрд░рдг рдм्рдпाрдЬ (Simple Interest) рдХा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдк्рд░िрдп рдЫाрдд्рд░ों, SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। UPTET 2026 рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП 'рд╕ाрдзाрд░рдг рдм्рдпाрдЬ (Simple Interest)' рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпाрдп рд╣ै। рд╕ाрдзाрд░рдг рдм्рдпाрдЬ рдХी рдЦाрд╕िрдпрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд╕рдоाрди рд░рд╣рддा рд╣ै (рдпрд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рдмрджрд▓рддा, рдЬрдм рддрдХ рдХि рджрд░ рдпा рдоूрд▓рдзрди рди рдмрджрд▓े)। рдЖрдЬ рд╣рдо рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдмेрд╕िрдХ рд╕ूрдд्рд░ों рд╕े рд▓ेрдХрд░ "рдзрди рдХे рдХрдИ рдЧुрдиा рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े" рдПрдбрд╡ांрд╕ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рд╢ॉрд░्рдЯ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рд╕ीрдЦेंрдЧे। 1. рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी (Important Terms) рдоूрд▓рдзрди (Principal - P): рд╡рд╣ рдзрди рдЬो рдЙрдзाрд░ рд▓िрдпा рдпा рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдпा рдмैंрдХ рдоें рдЬрдоा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕े рд╣рдоेрд╢ा $100\%$ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рджрд░ (Rate - R): $100$ рд░ुрдкрдпे рдкрд░ $1$ рд╡рд░्рд╖ рдоें рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдм्рдпाрдЬ। рдЗрд╕े рдк्рд░рддिрд╢рдд ($\%$) рдоें рджрд░्рд╢ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рд╕рдордп (Time - T): рдЬिрддрдиे рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рдзрди рдЙрдзाрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै (рд╡рд░्рд╖ों рдоें)। рд╕ाрдзाрд░рдг рдм्рдпाрдЬ (Simple Interest - SI): рдЙрдзाрд░ рд▓िрдП рдЧрдП рдзрди рдкрд░ рдЪुрдХाрдпा рдЧрдпा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдкैрд╕ा। рдоिрд╢्рд░рдзрди (Amount - A): рдоूрд▓рдзрди рдФрд░ рдм्рдпाрдЬ рдХा рдХुрд▓ рдпोрдЧ। (рдоिрд╢्рд░рдзрди = рдоूрд▓рдзрди + рдм्рдпाрдЬ) 2. рдмे...
Home | About Us | Contact Us | Privacy Policy | Terms and Conditions | Disclaimer
⇨ рдЧ्рд░ुрдк рдоें рдЬुреЬें WhatsApp