рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

​ЁЯФе CTET Math Pedagogy (Paper 1 & 2): рдЧрдгिрдд рдХा рдбрд░ рдЦрдд्рдо! 30 рдоें рд╕े 30 рдиंрдмрд░ рд▓ाрдиे рдХा 'рд░ाрдордмाрдг' рдиोрдЯ्рд╕ (Complete Pedagogy in Hindi)

ЁЯФе CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдЖрдЦिрд░ी рдоौрдХा! ЁЯФе

CTET рдХ्рд▓िрдпрд░ рдХрд░рдиा рдЕрдм рд╣ुрдЖ рд╕рдмрд╕े рдЖрд╕ाрди! SK SACHIN CLASSES рдХा рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рджिрд▓ाрдПрдЧा 120+ рд╕्рдХोрд░।

рдСрдлрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╕: рдоाрдд्рд░ ₹99/-

ЁЯСЙ рдЕрднी BUY рдХрд░ें ЁЯСИ

 

​ЁЯСЛ рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! (Introduction)

​рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рднी рдЧрдгिрдд рдХे рдиाрдо рд╕े рдбрд░ рд▓рдЧрддा рд╣ै?

рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि "рдиंрдмрд░ों рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рддो рдоैं рд╣рд▓ рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ूँ, рд▓ेрдХिрди рдпे рдкेрдбाрдЧोрдЬी (Pedagogy) рдХे рд╕рд╡ाрд▓ рджिрдоाрдЧ рдШुрдоा рджेрддे рд╣ैं?"

​рдЕрдЧрд░ рд╣ाँ, рддो рдЖрдк рдЕрдХेрд▓े рдирд╣ीं рд╣ैं।

​CTET рдоें рд▓ाрдЦों рдЫाрдд्рд░ рдЧрдгिрдд рдХे рд╕рд╡ाрд▓ों (Numerical) рдоें рддो рдкूрд░े рдиंрдмрд░ рд▓े рдЖрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ (Pedagogy) рдоें рдоाрдд рдЦा рдЬाрддे рд╣ैं।

​рдХ्рдпों?

рдХ्рдпोंрдХि рдХिрддाрдмों рдоें рднाрд╖ा рдЗрддрдиी рдХрдаिрди рд▓िрдЦी рд╣ोрддी рд╣ै рдХि рдкреЭрдХрд░ рдиींрдж рдЖрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै। 'рдЕрднिрд╕ाрд░ी', 'рдЕрдкрд╕ाрд░ी', 'рдЖрдЧрдордиाрдд्рдордХ'... рдЙрдл्рдл!

​рд▓ेрдХिрди рдШрдмрд░ाрдЗрдП рдордд!

рдЖрдЬ рдХा рдпрд╣ рдм्рд▓ॉрдЧ CTET Math Pedagogy рдХा 'рдкोрд╕्рдЯрдоॉрд░्рдЯрдо' рд╣ै।

​рд╣рдо рд░рдЯेंрдЧे рдирд╣ीं, рд╕рдордЭेंрдЧे।

рд╣рдо рдХिрддाрдмी рднाрд╖ा рдирд╣ीं, рдЖрдо рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдХी рднाрд╖ा рдоें рдмाрдд рдХрд░ेंрдЧे।

​рдЕрдЧрд▓े 15 рдоिрдирдЯ рдоें рд╣рдо рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХे рд╣рд░ рдЙрд╕ рдЯॉрдкिрдХ рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░ेंрдЧे рдЬो 8 рдлрд░рд╡рд░ी рдХे рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै। рдЪाрд╣े рдЖрдк Paper 1 (рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी) рджे рд░рд╣े рд╣ों рдпा Paper 2 (рдЬूрдиिрдпрд░), рдпрд╣ рдм्рд▓ॉрдЧ рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд╕ंрдЬीрд╡рдиी рдмूрдЯी рд╣ै।

​рддो рдЪрд▓िрдП, рдПрдХ рдЧрд╣рд░ी рд╕ांрд╕ рд▓ीрдЬिрдпे рдФрд░ рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं! ЁЯЪА






​1. рдЧрдгिрдд рдЖрдЦिрд░ рд╣ै рдХ्рдпा? (Nature of Mathematics)

​рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдпрд╣ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдХि рдЬिрд╕ рд╡िрд╖рдп рд╕े рд╣рдо рдЗрддрдиा рдбрд░рддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рдЕрд╕рд▓ рдоें рд╣ै рдХ्рдпा।

​рджोрд╕्рддों, рдЧрдгिрдд рдХेрд╡рд▓ рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡-рдЧुрдгा-рднाрдЧ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рд╕ोрдЪ рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдХैрд▓рдХुрд▓ेрдЯрд░ рдХी рддрд░рд╣ рддेрдЬ рдЧрдгрдиा рдХрд░рдиा рд╣ी рдЧрдгिрдд рд╣ै, рддो рдЖрдк рдЧрд▓рдд рд╣ैं।

​CTET рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░:

  • ​рдЧрдгिрдд рдПрдХ рднाрд╖ा рд╣ै: рдЬैрд╕े рд╣िंрджी рдпा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी। рдЗрд╕рдоें рднी рдЕрдкрдиे рдЪिрд╣्рди (+, -, %, ╧А) рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • ​рдЧрдгिрдд рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рд╣ै: 'рд╕рдЪ्рдЪाрдИ' рджिрдЦрддी рдирд╣ीं, рдЙрд╕े рдорд╣рд╕ूрд╕ рдХрд░рдиा рдкреЬрддा рд╣ै। рд╡ैрд╕े рд╣ी '5' рдХрд╣ीं рд╣рд╡ा рдоें рдирд╣ीं рд▓рдЯрдХा рд╣ै, рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрдЪाрд░ рд╣ै।
  • ​рдЧрдгिрдд рддाрд░्рдХिрдХ (Logical) рд╣ै: рдпрд╣ाँ рддुрдХ्рдХा рдирд╣ीं рдЪрд▓рддा। рд╣рд░ рдЪीреЫ рдХे рдкीрдЫे рдПрдХ рдаोрд╕ рдХाрд░рдг (Logic) рд╣ोрддा рд╣ै।
  • ​рдЧрдгिрдд рд╢्рд░ेрдгीрдмрдж्рдз (Hierarchical) рд╣ै: рдпрд╣ рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै—рдЖрдк рд╕ीрдзे рдЫрдд рдкрд░ рдирд╣ीं рдЪреЭ рд╕рдХрддे, рдЖрдкрдХो рд╕ीреЭिрдпां рдЪреЭрдиी рдкреЬेंрдЧी।
    • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЧिрдирддी рдирд╣ीं рдЖрддी, рддो рд╡рд╣ рдЬोреЬ рдирд╣ीं рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддा।
    • ​рдЕрдЧрд░ рдЬोреЬ рдирд╣ीं рдЖрддा, рддो рдЧुрдгा рдирд╣ीं рд╕ीрдЦ рд╕рдХрддा।
    • ​рдПрдХ рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рджूрд╕рд░े рдкрд░ рдЯिрдХा рд╣ै। рдЗрд╕े рд╣ी 'Tall Shape of Mathematics' (рдЧрдгिрдд рдХा рд▓ंрдмा рдЖрдХाрд░) рдХрд╣рддे рд╣ैं।









​2. NCF 2005: рдЧрдгिрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा 'рд╕ंрд╡िрдзाрди'

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे NCF 2005 (National Curriculum Framework) рдХो рд╕рдордЭ рд▓िрдпा, рддो рд╕рдордЭो 5 рдиंрдмрд░ рдкрдХ्рдХे।

​NCF 2005 рдЧрдгिрдд рдХे рдмाрд░े рдоें рджो рддрд░рд╣ рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдпों рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдпрд╣ीं рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдлंрд╕рддा рд╣ै।

​(A) рд╕ंрдХीрд░्рдг рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Narrow Aim)

​рдпрд╣ 'рдЫोрдЯा' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдмрдЪ्рдЪे рдХो 'рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд▓ाрдпрдХ' рдмрдиाрдиा।

  • ​рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХा рдЬ्рдЮाрди рджेрдиा।
  • ​рдоाрдк-рддोрд▓ рд╕िрдЦाрдиा।
  • ​рд╣िрд╕ाрдм-рдХिрддाрдм рд╕िрдЦाрдиा। (рддाрдХि рдмрдЪ्рдЪा рдмреЬा рд╣ोрдХрд░ рд╕рдм्рдЬी рдЦрд░ीрдж рд╕рдХे, рдмैंрдХ рдХा рдХाрдо рдХрд░ рд╕рдХे)। рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै।

​(B) рдЙрдЪ्рдЪрддрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп (Higher Aim)

​рдпрд╣ 'рдмреЬा' рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдмрдЪ्рдЪे рдХी рд╕ोрдЪ рдХा рдЧрдгिрддीрдпрдХрд░рдг (Mathematization of Thinking) рдХрд░рдиा।

  • ​рдмрдЪ्рдЪा рддाрд░्рдХिрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ोрдЪрдиा рд╕ीрдЦे।
  • ​рд╡рд╣ рд░рдЯे рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдвूंрдвे।
  • ​рд╡рд╣ рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рдЪीрдЬों рдХो рд╕ंрднाрд▓ рд╕рдХे।

​Exam Tip: рдЕрдЧрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдоें рдЖрдП рдХि NCF рдХा рдоुрдЦ्рдп рдлोрдХрд╕ рдХ्рдпा рд╣ै, рддो рд╣рдоेрд╢ा "рд╕ोрдЪ рдХा рдЧрдгिрддीрдпрдХрд░рдг" рд╡ाрд▓े рдСрдк्рд╢рди рдкрд░ рдЯिрдХ рдХрд░ें।






​3. рд╡ेрди рд╣िрд▓े (Van Hiele): рдЬ्рдпाрдоिрддि рдХा рдЬाрджूрдЧрд░

​CTET рдХे рдЧрдгिрдд рдкेрдкрд░ рдоें Van Hiele рдХा рдиाрдо рди рдЖрдП, рдРрд╕ा рд╣ो рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдХрддा।

рдЗрди्рд╣ोंрдиे рдмрддाрдпा рдХि рдмрдЪ्рдЪे рдЬ्рдпाрдоिрддि (Geometry) рдХैрд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।

​рдЗрди्рд╣ोंрдиे рд╕ीрдЦрдиे рдХे 5 рд╕्рддрд░ (Levels) рдмрддाрдП рд╣ैं (Level 0 рд╕े Level 4)।

рдЖрдЗрдП, рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं:

​Level 0: рдЪाрдХ्рд╖ुрд╖ीрдХрд░рдг (Visualization)

  • ​рдХीрд╡рд░्рдб: рджिрдЦाрд╡рдЯ / рдмрдиाрд╡рдЯ।
  • ​рдпрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЪीрдЬों рдХो рдЙрдирдХी рд╢рдХ्рд▓ рд╕े рдкрд╣рдЪाрдирддा рд╣ै।
  • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: рдмрдЪ्рдЪा 'рд╕рдоोрд╕े' рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдпрд╣ рдд्рд░िрднुрдЬ рд╣ै।" рдмрдЪ्рдЪा 'рд░ोрдЯी' рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдпрд╣ рдЧोрд▓ा рд╣ै।"
  • ​рдЙрд╕े рдЧुрдгों (Properties) рд╕े рдХोрдИ рдорддрд▓рдм рдирд╣ीं, рдмрд╕ рдЬो рджिрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ी рд╕рдЪ рд╣ै।

​Level 1: рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Analysis)

  • ​рдХीрд╡рд░्рдб: рдЧुрдг (Properties)।
  • ​рдЕрдм рдмрдЪ्рдЪा рдеोреЬा рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै।
  • ​рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рд╡рд░्рдЧ (Square) рдХी рдЪाрд░ों рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рд╡рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рдЖрдпрдд (Rectangle) рдоें рдЖрдордиे-рд╕ाрдордиे рдХी рднुрдЬाрдПं рдмрд░ाрдмрд░ рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рд▓ेрдХिрди... рд╡рд╣ рдЕрднी рдЗрдирдХे рдмीрдЪ рд╕ंрдмंрдз рдирд╣ीं рдмрдиा рдкाрддा। (рдЙрд╕े рдирд╣ीं рдкрддा рдХि рд╣рд░ рд╡рд░्рдЧ рдПрдХ рдЖрдпрдд рднी рд╣ोрддा рд╣ै)।

​Level 2: рдЕрдиौрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдЧрдорди (Informal Deduction)

  • ​рдХीрд╡рд░्рдб: рд╕ंрдмंрдз (Relationship)।
  • ​рдпрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЖрдХृрддिрдпों рдХे рдмीрдЪ рд░िрд╢्рддा рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै।
  • ​рд╡рд╣ рд╕рдордЭ рдЬाрддा рд╣ै: "рдЕрдЪ्рдЫा! рддो рд╕рднी рд╡рд░्рдЧ рдЖрдпрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╕рднी рдЖрдпрдд рд╡рд░्рдЧ рдирд╣ीं рд╣ोрддे।"

​Level 3: рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рдиिрдЧрдорди (Formal Deduction)

  • ​рдХीрд╡рд░्рдб: рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиा (Proof/Theorem)।
  • ​рдпрд╣ 9рд╡ीं-10рд╡ीं рдХрдХ्рд╖ा рдХी рдмाрдд рд╣ै। рдмрдЪ्рдЪा рдк्рд░рдоेрдп (Theorem) рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

​Level 4: рджृреЭрддा (Rigor)

  • ​рдпрд╣ рдХॉрд▓ेрдЬ рд▓ेрд╡рд▓ рдХी рдЬ्рдпाрдоिрддि рд╣ै। (CTET рдоें рдпрд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рдкूрдЫा рдЬाрддा)।







​4. рдЧрдгिрдд рдкреЭाрдиे рдХे рддрд░ीрдХे (Teaching Methods)

​рдЕрдм рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддा рд╣ै— "рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЧрдгिрдд рдкреЭाрдПं рдХैрд╕े?"

рдХ्рдпा рдмोрд░्рдб рдкрд░ рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рд▓िрдЦ рджें рдФрд░ рдХрд╣ें "рд░рдЯ рд▓ो"? рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं!

​CTET рдоें рджो рд╡िрдзिрдпों рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддे рд╣ैं:

​(A) рдЖрдЧрдорди рд╡िрдзि (Inductive Method) - рдмेрд╕्рдЯ рд╡िрдзि ✅

  • ​рдиाрд░ा: рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рдиिрдпрдо рдХी рдУрд░। (Example to Rule)।
  • ​рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд╣рд▓े рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдЙрджाрд╣рд░рдг рджेрддा рд╣ै, рдлिрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдЦुрдж рдиिрдпрдо рдмрдиाрддे рд╣ैं।
  • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХрдИ рддрд░рд╣ рдХे рдд्рд░िрднुрдЬ (Triangles) рджिрдП рдФрд░ рдЙрдирдХे рдХोрдг рдиाрдкрдиे рдХो рдХрд╣ा। рдмрдЪ्рдЪों рдиे рджेрдЦा рдХि рд╣рд░ рдмाрд░ рддीрдиों рдХोрдгों рдХा рдЬोреЬ 180 рдбिрдЧ्рд░ी рдЖ рд░рд╣ा рд╣ै। рддрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдиिрдпрдо рдмрдиाрдпा— "рдд्рд░िрднुрдЬ рдХे рддीрдиों рдХोрдгों рдХा рдпोрдЧ 180 рд╣ोрддा рд╣ै।"
  • ​рдлाрдпрджा: рдмрдЪ्рдЪा рдХрднी рднूрд▓рддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдк्рд░ाрдЗрдорд░ी рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫी рд╡िрдзि рд╣ै।

​(B) рдиिрдЧрдорди рд╡िрдзि (Deductive Method) ❌

  • ​рдиाрд░ा: рдиिрдпрдо рд╕े рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХी рдУрд░। (Rule to Example)।
  • ​рдХैрд╕े рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै: рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкрд╣рд▓े рд╕ूрдд्рд░ (Formula) рдмрддा рджेрддा рд╣ै: (a+b)² = a² + b² + 2ab. рдлिрд░ рдХрд╣рддा рд╣ै— "рдЪрд▓ो рдЕрдм рдЗрд╕ рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░ो।"
  • ​рдиुрдХрд╕ाрди: рдпрд╣ рд░рдЯрдиे рдХो рдмреЭाрд╡ा рджेрддी рд╣ै। рдЙрдЪ्рдЪ рдХрдХ्рд╖ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдаीрдХ рд╣ै, рдкрд░ рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं।






​5. рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी (TLM): рдЧрдгिрдд рдХे рд╣рдеिрдпाрд░

​рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрдоूрд░्рдд (Abstract) рдЧрдгिрдд рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдоूрд░्рдд (Concrete) рдЪीрдЬों рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкреЬрддी рд╣ै। рдЗрди्рд╣ीं рдХो TLM рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рдпрд╣ाँ рд╕े 1-2 рдк्рд░рд╢्рди рдкрдХ्рдХे рд╣ैं।

​1. рдЕрдмेрдХрд╕ (Gin-tara)

  • ​рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рдЧिрдирддी рд╕िрдЦाрдиे рдоें।
    • ​рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡ рд╕िрдЦाрдиे рдоें।
    • ​рд╕्рдеाрдиीрдп рдоाрди (Place Value) рд╕िрдЦाрдиे рдоें। (рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै)।
  • ​рджृрд╖्рдЯिрдмाрдзिрдд рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╡рд░рджाрди рд╣ै।

​2. рдЬिрдпोрдмोрд░्рдб (Geoboard)

  • ​рдпрд╣ рдПрдХ рд▓рдХреЬी рдХा рдмोрд░्рдб рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕ рдкрд░ рдХीрд▓ें рд▓рдЧी рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рдЙрдкрдпोрдЧ: рд░рдмрд░ рдмैंрдб рдХी рдорджрдж рд╕े рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЖрдХृрддिрдпाँ (Geometric Shapes) рдмрдиाрдиा।
  • ​рдз्рдпाрди рджें: рдЗрд╕ рдкрд░ рдХेрд╡рд▓ 2D рдЖрдХृрддिрдпाँ (рдд्рд░िрднुрдЬ, рд╡рд░्рдЧ, рдЖрдпрдд) рдмрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं, 3D рдирд╣ीं।
  • ​рдЗрд╕рд╕े рдкрд░िрдоाрдк (Perimeter) рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ (Area) рдХा рдЕंрддрд░ рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рд╕े рд╕рдордЭाрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

​3. рдбीрди्рд╕ рдм्рд▓ॉрдХ्рд╕ (Dienes Blocks)

  • ​рдпे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХ्рдпूрдм्рд╕ рдФрд░ рдЫреЬें рд╣ोрддी рд╣ैं।
  • ​рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рдЬोреЬ, рдШрдЯाрд╡, рдЧुрдгा, рднाрдЧ।
    • ​рд╕्рдеाрдиीрдп рдоाрди (Place Value)।
    • ​рджрд╢рдорд▓рд╡ рдФрд░ рднिрди्рди।

​4. рдЯैрдирдЧ्рд░ाрдо (Tangram)

  • ​рдпрд╣ рдПрдХ рдЪीрдиी рдкрд╣ेрд▓ी рд╣ै। рдЗрд╕рдоें 5 рдпा 7 рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЯुрдХреЬे рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • ​рдЙрдкрдпोрдЧ: рдмрдЪ्рдЪों рдоें рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╕рдордЭ (Spatial Reasoning) рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рдиा। рдмрдЪ्рдЪे рдЯुрдХреЬों рдХो рдЬोреЬрдХрд░ рдЬाрдирд╡рд░ рдпा рдЗрди्рд╕ाрди рдХी рдЖрдХृрддि рдмрдиाрддे рд╣ैं।

​5. рдЧ्рд░ाрдл рдкेрдкрд░ (Graph Paper)

  • ​рдЙрдкрдпोрдЧ:
    • ​рджрд╢рдорд▓рд╡ рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП (рдЬैрд╕े 0.5 рдмреЬा рд╣ै рдпा 0.05)।
    • ​рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдиिрдХाрд▓рдиे рдХे рд▓िрдП।

​6. рдмिंрджु рд╢ीрдЯ (Dot Paper)

  • ​рдЙрдкрдпोрдЧ: рд╕рдордоिрддि (Symmetry) рдФрд░ рдкрд░ाрд╡рд░्рддрди (Reflection) рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП।







​6. рди्рдпूрдоेрди рдХा рдд्рд░ुрдЯि рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг (Newman's Error Analysis)

​рдмрдЪ्рдЪा рдЧрдгिрдд рдХे рдЗрдмाрд░рддी рд╕рд╡ाрд▓ों (Word Problems) рдоें рдЧрд▓рддी рдХ्рдпों рдХрд░рддा рд╣ै?

рди्рдпूрдоेрди рд╕ाрд╣рдм рдиे рдЗрд╕рдХे 5 рдЪрд░рдг рдмрддाрдП рд╣ैं। рдЕрдХ्рд╕рд░ рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЗрдирдХा рдХ्рд░рдо (Sequence) рдкूрдЫा рдЬाрддा рд╣ै।

  1. ​рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭрдиा (Reading): рдмрдЪ्рдЪा рд╕рд╡ाрд▓ рдкреЭрддा рд╣ै।
  2. ​рд╕рдордЭрдиा (Comprehension): рдкреЭрдХрд░ рдЙрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрддा рд╣ै।
  3. ​рд░ूрдкांрддрд░рдг (Transformation): рд╕рдордЭрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рдЬोреЬрдиा рд╣ै рдпा рдШрдЯाрдиा рд╣ै। (рдЧрдгिрддीрдп рд░ूрдк рджेрдиा)।
  4. ​рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХौрд╢рд▓ (Process Skills): рдЧрдгрдиा (Calculation) рдХрд░рддा рд╣ै।
  5. ​рдЙрдд्рддрд░ рд▓िрдЦрдиा (Encoding): рдЙрдд्рддрд░ рдХो рдХॉрдкी рдоें рд▓िрдЦрддा рд╣ै।

​рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЧрд▓рддी рдХрд╣ाँ рд╣ोрддी рд╣ै?

рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдХ्рд╕рд░ рджूрд╕рд░े рдЪрд░рдг (рд╕рдордЭрдиा) рдпा рддीрд╕рд░े рдЪрд░рдг (рд░ूрдкांрддрд░рдг) рдоें рдЕрдЯрдХ рдЬाрддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭ рдирд╣ीं рдЖрддा рдХि "рдХुрд▓" рд▓िрдЦा рд╣ै рддो рдЬोреЬрдиा рд╣ै рдпा рдЧुрдгा рдХрд░рдиा рд╣ै।






​7. рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рдж (Keywords Dictionary)

​рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдХुрдЫ рд╢рдм्рдж рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрддे рд╣ैं। рдЕрдЧрд░ рдЗрдирдХा рдорддрд▓рдм рдкрддा рд╣ो, рддो рдЙрдд्рддрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоिрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।

  • ​рдЕрднिрд╕ाрд░ी рдЪिंрддрди (Convergent Thinking):
    • ​"рдмंрдж рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди" (Closed Ended)।
    • ​рдЬिрдирдХा рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рд╣ो।
    • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: 2 + 2 рдХिрддрдиा рд╣ोрддा рд╣ै? (рдЙрдд्рддрд░: 4)।
    • ​рдпрд╣ рд░рдЯрдиे рдкрд░ рдЬोрд░ рджेрддा рд╣ै। (рдХрдо рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै)।
  • ​рдЕрдкрд╕ाрд░ी рдЪिंрддрди (Divergent Thinking):
    • ​"рдЦुрд▓े рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди" (Open Ended)।
    • ​рдЬिрдирдХे рдПрдХ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдд्рддрд░ рд╣ों।
    • ​рдЙрджाрд╣рд░рдг: "рдРрд╕ी рджो рд╕ंрдЦ्рдпाрдПं рдмрддाрдУ рдЬिрдирдХा рдЬोреЬ 10 рд╣ो?" (1+9, 2+8, 5+5...)।
    • ​рдпрд╣ рд╕ृрдЬрдиाрдд्рдордХрддा (Creativity) рдмреЭाрддा рд╣ै। (рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै ✅)।
  • ​рд╕्рдеाрдиिрдХ рд╕рдордЭ (Spatial Reasoning):
    • ​рдЪीрдЬों рдХी рд╕्рдеिрддि, рджिрд╢ा рдФрд░ рдЖрдХाрд░ рдХो рджिрдоाрдЧ рдоें рд╕рдордЭрдиा।
    • ​рдЬैрд╕े: рдирдХ्рд╢ा рдкреЭрдиा, рдкрд╣ेрд▓ी рдЬोреЬрдиा।
  • ​рдк्рд░рддिрдЪिрдд्рд░рдг (Mapping):
    • ​рдирдХ्рд╢ा рдмрдиाрдиा рдпा рдкреЭрдиा।
    • ​рдЗрд╕рд╕े рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдиुрдкाрдд (Scale) рдФрд░ рджिрд╢ा рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।
  • ​рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг (Conservation):
    • ​рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдХि рдЕрдЧрд░ рдХिрд╕ी рдЪीрдЬ рдХा рд░ूрдк рдмрджрд▓ рджो, рддो рдЙрд╕рдХी рдоाрдд्рд░ा рдирд╣ीं рдмрджрд▓рддी।
    • ​рдЬैрд╕े: рдкाрдиी рдХो рдкрддрд▓े рдЧिрд▓ाрд╕ рд╕े рдЪौреЬे рдЧिрд▓ाрд╕ рдоें рдбाрд▓рдиे рдкрд░ рдкाрдиी рдЙрддрдиा рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै।






​8. NEP 2020: рдирдпा рдХ्рдпा рд╣ै?

​рдирдИ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि (NEP 2020) рдЧрдгिрдд рдХे рдмाрд░े рдоें рдХुрдЫ рдЦाрд╕ рдмाрддें рдХрд╣рддी рд╣ै:

  1. ​рдоूрд▓्рдпांрдХрди: рд░рдЯрдиे рд╡ाрд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдмंрдж рдХрд░ो। 360-рдбिрдЧ्рд░ी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХाрд░्рдб рд▓ाрдУ (рдЬिрд╕рдоें рдмрдЪ्рдЪा рдЦुрдж рдХो, рджोрд╕्рдд рдХो рдФрд░ рдЯीрдЪрд░ рдХो—рд╕рдмрдХो рдиंрдмрд░ рджे)।
  2. ​рдмुрдиिрдпाрджी рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдЦ्рдпाрдЬ्рдЮाрди (FLN): рдХрдХ्рд╖ा 3 рддрдХ рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдкреЭрдиा, рд▓िрдЦрдиा рдФрд░ рдмेрд╕िрдХ рдЧрдгिрдд (рдЬोреЬ-рдШрдЯाрд╡) рдЖ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
  3. ​рдПрдХीрдХृрдд рд╢िрдХ्рд╖рдг (Integrated Learning): рдЧрдгिрдд рдХो рдЕрд▓рдЧ рд╡िрд╖рдп рдордд рдоाрдиो। рдЗрд╕े рдЦेрд▓, рдХрд▓ा, рдХрд╣ाрдиी рдФрд░ рдЦेрд▓-рдХूрдж рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рдкреЭाрдУ।





​9. рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рдЯिрдк्рд╕ (Exam Tips for 8th Feb)

​рджोрд╕्рддों, рдкреЭा рддो рдЖрдкрдиे рдмрд╣ुрдд рд╣ै। рдЕрдм рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рд╕्рдоाрд░्рдЯрдиेрд╕ рдХी।

рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рдЬрдм рдк्рд░рд╢्рди рд╕ाрдордиे рдЖрдП, рддो рдЗрди рдмाрддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦें:

​(A) рдмрдЪ्рдЪा рднрдЧрд╡ाрди рд╣ै

​рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХा рд╕्рд╡рд░्рдгिрдо рдиिрдпрдо рд╣ै: рдмрдЪ्рдЪा рдХрднी рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ोрддा।

  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдлेрд▓ рд╣ुрдЖ -> рддो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा (System) рдлेрд▓ рд╣ुрдИ।
  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╢ोрд░ рдордЪा рд░рд╣ा рд╣ै -> рддो рдЯीрдЪрд░ рдХी рдХ्рд▓ाрд╕ рдмोрд░िंрдЧ рд╣ै।
  • ​рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЧрд▓рддी рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै -> рддो рдпрд╣ рд╕ीрдЦрдиे рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै।

​рд╣рдоेрд╢ा рд╡рд╣ рдСрдк्рд╢рди рдЪुрдиें рдЬो рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ो।

​(B) рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ рдФрд░ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ рд╢рдм्рдж (Tag Words)

​рдЗрди рд╢рдм्рджों рдХो рджेрдЦрддे рд╣ी рдХाрди рдЦреЬे рдХрд░ рд▓ें:

​✅ рдкॉрдЬिрдЯिрд╡ (рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди):

  • ​рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा (Opportunity)
  • ​рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬोреЬрдиा (Real life connection)
  • ​рдХрд░рдХे рд╕ीрдЦрдиा (Learning by doing)
  • ​рдоूрд░्рдд рдЕрдиुрднрд╡ (Concrete experience)
  • ​рдЦुрд▓े рдЕंрдд рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди (Open-ended)
  • ​рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди (Encouragement)
  • ​рдд्рд░ुрдЯिрдпां (Errors - рдпे рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ैं!)

​❌ рдиिрдЧेрдЯिрд╡ (рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХी рдкрд╣рдЪाрди):

  • ​рдХेрд╡рд▓ / рдоाрдд्рд░ (Only)
  • ​рд░рдЯрдиा / рдХंрдард╕्рде рдХрд░рдиा (Rote Memorization)
  • ​рдХрдаोрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди (Strict discipline)
  • ​рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा (Comparison)
  • ​рдоाрдирдХीрдХृрдд (Standardized)
  • ​рдХрд▓рди рд╡िрдзि (Algorithm)
  • ​рдЕрдн्рдпाрд╕ / рдб्рд░िрд▓ (Drill & Practice - рдЬ्рдпाрджा рдЬोрд░ рджेрдиा рдЧрд▓рдд рд╣ै)
  • ​рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрди (Lecture)

​(C) рд▓ंрдмा рдСрдк्рд╢рди = рд╕рд╣ी рдСрдк्рд╢рди?

​рдЕрдХ्рд╕рд░ (90% рдоाрдорд▓ों рдоें) рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдЬो рдСрдк्рд╢рди рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै। рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдоें рдмाрдд рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ोрддा рд╣ै।

(рд▓ेрдХिрди рдЖँрдЦ рдмंрдж рдХрд░рдХे рдирд╣ीं, рдкреЭрдХрд░ рд╣ी рдЯिрдХ рдХрд░ें!)






​10. рдПрдХ рдЬрд░ूрд░ी рдмाрдд (Conclusion)

​рджोрд╕्рддों, рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХोрдИ рд░ॉрдХेрдЯ рд╕ाрдЗंрд╕ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпрд╣ рдмрд╕ рдпрд╣ рдкрд░рдЦрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рд╣ै рдХि "рдХ्рдпा рдЖрдк рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫे рдЯीрдЪрд░ рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं?"

​рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ рдирд╣ीं рдЬो рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░ рджे।

рдПрдХ рдЕрдЪ्рдЫा рдЯीрдЪрд░ рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдорди рд╕े рдЧрдгिрдд рдХा рдбрд░ рдиिрдХाрд▓ рджे।

​рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें рд╣рдордиे рдЬिрди рдмाрддों рдкрд░ рдЪрд░्рдЪा рдХी рд╣ै, рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे рдЙрди्рд╣ें рд╕рдордЭ рд▓िрдпा, рддो 30 рдоें рд╕े 28-30 рдиंрдмрд░ рдЖрдкрдХी рдЬेрдм рдоें рд╣ैं।

​рдбрд░िрдпे рдордд, рдмрд╕ рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рд░рдЦिрдпे।

рдЖрдк рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рдФрд░ рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХрднी рд╣ाрд░рддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпा рддो рд╡рд╣ рдЬीрддрддा рд╣ै, рдпा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै।

​ЁЯЪА рдЕрдм рдХ्рдпा рдХрд░ें? (Next Step)

​рдЕрдм рдЬрдм рдЖрдкрдиे рдкूрд░ा рдХांрд╕ेрдк्рдЯ рд╕рдордЭ рд▓िрдпा рд╣ै, рддो рд╡рдХ्рдд рд╣ै рдЦुрдж рдХो рдкрд░рдЦрдиे рдХा।

рдоैंрдиे рдЖрдкрдХे рд▓िрдП 50 рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдФрд░ рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдХ्рд╡िрдЬ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै।

​ЁЯСЗ рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХ्рд╡िрдЬ рдХो рд╣рд▓ рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдкрдиा рд╕्рдХोрд░ рджेрдЦें! ЁЯСЗ





ЁЯОп CTET Paper 1 & 2 рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рддैрдпाрд░ी ЁЯОп

рдХ्рдпा рдЖрдк рдкेрдкрд░-1 рдФрд░ рдкेрдкрд░-2 рджोрдиों рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं? рдпрд╣ाँ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै CTET рдХा рдХрдо्рдкрд▓ीрдЯ 'рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ + рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ' рдкैрдХेрдЬ। рдПрдХ рд╣ी рдЬрдЧрд╣ 100% рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдЧाрд░ंрдЯी!

рдХॉрдо्рдмो рдСрдлрд░: рдоाрдд्рд░ ₹99/-

ЁЯСЙ рджोрдиों рдкेрдкрд░ рдХा рдХोрд░्рд╕ рдЕрднी рдЦрд░ीрджें ЁЯСИ
CTET Math Pedagogy: Final Exam Level (Balanced)

CTET Math Pedagogy: Final Exam Level (Mixed Options)

(рд╕рднी 50 рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ैं)

ЁЯУ▓ рдл्рд░ी рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП WhatsApp рдЪैрдирд▓ рдЬ्рд╡ाрдЗрди рдХрд░ें

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

​ЁЯФ┤ UP Super TET 2026: рд╣िंрджी рдХे 40 рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди (1/3 Negative Marking Live Test)

  рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕ाрдеिрдпों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी (UP SUPER TET) рдоें рдПрдХ-рдПрдХ рдЕंрдХ рдХा рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ोрддा рд╣ै, рдФрд░ 'рд╣िंрджी' рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░ рд╕рдмрд╕े рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рдмाрд░ рдоुрдХाрдмрд▓ा рдХрдб़ा рд╣ै рдФрд░ рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рд╕्рддрд░ рднी рдкрд╣рд▓े рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ (Analytical) рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। ​рдЖрдкрдХी рддैрдпाрд░ी рдХो рдФрд░ рднी рдзाрд░рджाрд░ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдЬ рд╣рдо рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं "UP SUPER TET Hindi Mock Test" । рдпрд╣ рдЯेрд╕्рдЯ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирдП рдкैрдЯрд░्рди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рддुрдХ्рдХेрдмाрдЬी рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдХाрдо рдирд╣ीं рдЖрдПрдЧी। ​ ЁЯОп рдЗрд╕ рдорд╣ा-рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 40 (рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдФрд░ рд╕ाрд╣िрдд्рдп) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 30 рдоिрдирдЯ ​⚖️ рдХрдаोрд░ рдЕंрдХ рдк्рд░рдгाрд▓ी: рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд▓िрдП 3 рдЕंрдХ рдоिрд▓ेंрдЧे, рд▓ेрдХिрди рдз्рдпाрди рд░рд╣े, рдпрд╣ाँ 1/3 рдХी рдоाрдЗрдирд╕ рдоाрд░्рдХिंрдЧ рднी рд╣ै! рдпाрдиी рд╣рд░ рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХा 1 рдЕंрдХ рдХाрдЯ рд▓िрдпा рдЬाрдПрдЧा। ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо: рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХो рдЖрдкрдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рдХोрд░рдХाрд░्рдб (рдиेрдЧेрдЯिрд╡ рдоाрд░्рдХिंрдЧ рдХाрдЯрдХрд░) рддुрд░ंрдд рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рджिрдЦ рдЬाрдПрдЧा। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдХे рдмाрдж рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рддाрдХि рдЖрдкрдХा рдХोрдИ рдн...

CTET Pedagogy Hard Mock Test: EVS, рд╣िंрджी рдФрд░ рдЧрдгिрдд рдХे рдЯॉрдк 30 рдХрдаिрди рдк्рд░рд╢्рди (рдЬрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪे рдмाрд░-рдмाрд░ рдлँрд╕рддे рд╣ैं!)

​CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 'рдкेрдбाрдЧोрдЬी (рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░)' рд╣ी рд╡рд╣ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рддрдп рдХрд░рддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЕрдХ्рд╕рд░ EVS, рд╣िंрджी рдФрд░ рдЧрдгिрдд рдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдРрд╕े рдЯ्рд░िрдХी рдФрд░ рдЙрд▓рдЭाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди рдЖрддे рд╣ैं, рдЬрд╣ाँ рдЕрдЪ्рдЫे-рдЕрдЪ्рдЫे рдЫाрдд्рд░ рднी рдмाрд░-рдмाрд░ рдлँрд╕ рдЬाрддे рд╣ैं। ​рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ी рдЙрд▓рдЭрди рдХो рдЦрдд्рдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП CTET Tough Pedagogy Mock Test (All Subjects) рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдордиे EVS, рд╣िंрджी рдФрд░ рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों (PYQ) рдХे рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдФрд░ рдХрди्рдл्рдпूрдЬिंрдЧ 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рд╣ै। ​ ЁЯОп рдЗрд╕ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 30 (EVS, рд╣िंрджी рдФрд░ рдЧрдгिрдд рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХे рдоिрдХ्рд╕ рдк्рд░рд╢्рди) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 20 рдоिрдирдЯ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╡ाрд▓े рдЕрд╕рд▓ी рджрдмाрд╡ рдХा рдЕрдиुрднрд╡) ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо: рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░ рдФрд░ рдкाрд╕/рдлेрд▓ рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдХे рдмाрдж рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╡्рдпाрдЦ्рдпा। ​ЁЯУД рдл्рд░ी PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб: рдЯेрд╕्рдЯ рдХे рдмाрдж рдЖрдк рдкूрд░ी рдЖंрд╕рд░-рдХी рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓ी рдоाрд╕्рдЯрд░ PDF рдл्рд░ी рдоें рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। ​ ЁЯФе рдЖрдЬ рдХी рдорд╣ा-рдЪुрдиौрддी: рдЖрдЬ рдХे рдк्рд░рд╢्рди рд╡ाреШрдИ рдмрд╣ुрдд рдХрдаिрди рд╣ैं рдФрд░ рд╕ीрдзे рдЖрдкрдХे рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рдЬा...

Ctet mock test in hindi pdf

рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕ाрдеिрдпों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд░ाрдЬ़ 'рдкेрдбाрдЧोрдЬी (Pedagogy)' рдоें рдЫुрдкा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╣рд░ рд╕ाрд▓ EVS, рд╣िंрджी рдФрд░ рдЧрдгिрдд рдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдХुрдЫ рдРрд╕े 'рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ (Highly Analytical)' рдФрд░ 'рд╡ैрдЪाрд░िрдХ (Conceptual)' рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХे рд╡िрдХрд▓्рдк рдЗрддрдиे рдоिрд▓рддे-рдЬुрд▓рддे рд╣ोрддे рд╣ैं рдХि рдЕрдЪ्рдЫे-рдЕрдЪ्рдЫे рдЫाрдд्рд░ों рдХे рдкрд╕ीрдиे рдЫूрдЯ рдЬाрддे рд╣ैं। ​рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдРрд╕ा рд╣ी рдПрдХ "CTET Extremely Hard Pedagogy Mock Test" рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдордиे рдЙрди 'рд╕ीрдХ्рд░ेрдЯ рдкेрдбाрдЧोрдЬी' рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рдЪुрдиा рд╣ै рдЬिрдирдоें рдмрдЪ्рдЪे рдмाрд░-рдмाрд░ рдЧрд▓рддिрдпां рдХрд░рддे рд╣ैं। ​ ЁЯОп рдЗрд╕ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 30 (EVS: 10, рд╣िंрджी: 10, рдЧрдгिрдд: 10) ​ЁЯза рдк्рд░рдХृрддि: рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдгाрдд्рдордХ рдФрд░ рд╡ैрдЪाрд░िрдХ (рддुрдХ्рдХा рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░ेрдЧा!) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 20 рдоिрдирдЯ ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо: рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░ рдФрд░ рд╕рд╣ी/рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдХे рдмाрдж рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рддाрдХि рдХांрд╕ेрдк्рдЯ рдХ्рд▓ीрдпрд░ рд╣ो। ​ЁЯУД рдл्рд░ी PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб: рдЯेрд╕्рдЯ рдХे рдмाрдж рдЖрдк рдкूрд░ी ...

ЁЯФ┤ CTET Pedagogy Mock Test in Hindi: рдЯॉрдк 30 рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди PYQ рдк्рд░рд╢्рди (рдЪैрд▓ेंрдЬ: 18+ рд▓ाрдХрд░ рджिрдЦाрдПं!)

  ​рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕ाрдеिрдпों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​CTET рдФрд░ UPTET рдЬैрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (CDP / Pedagogy) рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ोрддा рд╣ै। CTET рдХे 150 рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 90 рдк्рд░рд╢्рди рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХी рд╕рдордЭ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпрджि рдЖрдкрдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рдкрдХрдб़ рд╣ै, рддो рдЖрдк рдкрд╣рд▓ी рд╣ी рдмाрд░ рдоें CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा 120+ рдЕंрдХों рдХे рд╕ाрде рдкाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। ​рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ी рддैрдпाрд░ी рдХो рдЬांрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рдирдкрдд्рд░ों (PYQ) рд╕े рдЫांрдЯрдХрд░ рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдмाрд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЯॉрдк 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा Live Mock Test рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै। ​ЁЯОп рдЗрд╕ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 30 (рд╣िंрджी рдоाрдз्рдпрдо) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 20 рдоिрдирдЯ рдХा рд▓ाрдЗрд╡ рдЯाрдЗрдорд░ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╡ाрд▓े рджрдмाрд╡ рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕) ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо (Instant Result): рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░, рд╕рд╣ी/рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рдкाрд╕/рдлेрд▓ рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдЖ рдЬाрдПрдЧा। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд░िрдЬрд▓्рдЯ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХी рдкूрд░ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдоिрд▓ेрдЧी рддाрдХि рдЖрдкрдХे рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рдХ्рд▓िрдпрд░ рд╣ो рд╕рдХें। ​ЁЯУД рдл्рд░ी PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб: рдЯेрд╕्рдЯ ...

CTEhT Hindi Pedagogy Hard Mock Test: рдЯॉрдк 30 рдХрдаिрди рдк्рд░рд╢्рди (рдЪैрд▓ेंрдЬ: 18+ рд▓ाрдХрд░ рджिрдЦाрдПं)

рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕ाрдеिрдпों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 'рд╣िंрджी рдкेрдбाрдЧोрдЬी' рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡िрд╖рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдк्рд░рд╢्рди рджेрдЦрдиे рдоें рдмрд╣ुрдд рдЖрд╕ाрди рд▓рдЧрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЙрдирдХे рд╡िрдХрд▓्рдк (Options) рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╣ॉрд▓ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХрди्рдл्рдпूрдЬ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ी рдХрди्рдл्рдпूрдЬрди рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдЬ рд╣рдо рдЖрдкрдХे рд▓िрдП CTET Hindi Pedagogy Hard Level Mock Test рд▓ेрдХрд░ рдЖрдП рд╣ैं। ​рдЗрд╕ рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдордиे рднाрд╖ा рдЕрд░्рдЬрди, рд╕्рдЯीрдлрди рдХ्рд░ैрд╢рди, рдиोрдо рдЪोрдорд╕्рдХी рдФрд░ рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ рд╕े рдЬुреЬे рд╕рдмрд╕े рдЯ्рд░िрдХी рдФрд░ рдХрдаिрди 30 рдк्рд░рд╢्рдиों (PYQ) рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рд╣ै। ​ ЁЯОп рдЗрд╕ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 30 (Hard Level / рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 20 рдоिрдирдЯ (рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╡ाрд▓े рджрдмाрд╡ рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕) ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо: рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░ рдФрд░ рд╕рд╣ी/рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдЖ рдЬाрдПंрдЧे। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░िрдЬрд▓्рдЯ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХी рдкूрд░ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдоिрд▓ेрдЧी рддाрдХि рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддिрдпां рд╕рдордЭ рд╕рдХें। ​ЁЯУД рдл्рд░ी PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб: рдЯेрд╕्рдЯ рдХे рдмाрдж рдЖрдк рдкूрд░ी рдЖंрд╕рд░-рдХी рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓ी PDF рднी рдл्рд░ी рдоें рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। ​ ЁЯФе рдЖрдЬ рдХी рдЪुрдиौрддी: рдЪूंрдХि рдЖрдЬ рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдХрдаिрди рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рдЯेрд╕्рдЯ рдо...

CTET Pedagogy Hard Mock Test in Hindi: рдЯॉрдк 30 рдХрдаिрди рдк्рд░рд╢्рди (CDP Challenge)

рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╕ाрдеिрдпों! SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 'рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (CDP)' рдХा рд╕ेрдХ्рд╢рди рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╕्рдХोрд░िंрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдмाрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдРрд╕े рдк्рд░рд╢्рди рдЖ рдЬाрддे рд╣ैं рдЬिрдирдХे рд╕рднी рд╡िрдХрд▓्рдк рд╕рд╣ी рд▓рдЧрддे рд╣ैं। рдХрд▓ рдХे рдЯेрд╕्рдЯ рдоें рдХрдИ рдЫाрдд्рд░ों рдиे рд╢ाрдирджाрд░ рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा, рд▓ेрдХिрди рдЖрдЬ рдХे рдЯेрд╕्рдЯ рдХा рд╕्рддрд░ (Difficulty Level) рдХрд▓ рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХрдаिрди рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै। ​рдЖрдЬ рдХे рдЗрд╕ CTET Pedagogy Hard Level Mock Test рдоें рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों (PYQ) рдХे рд╕рдмрд╕े рдХрди्рдл्рдпूрдЬिंрдЧ рдФрд░ рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ-рдЖрдзाрд░िрдд 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХो рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЖрдкрдХो рд░рдЯрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдкрдХी рддाрд░्рдХिрдХ рдХ्рд╖рдорддा (Logical Thinking) рдХो рдЬांрдЪрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди рдоिрд▓ेंрдЧे। ​ ЁЯОп рдЗрд╕ рдл्рд░ी рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 30 (Hard Level / рдЙрдЪ्рдЪ рд╕्рддрд░) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 20 рдоिрдирдЯ (рддाрдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд╡ाрд▓े рджрдмाрд╡ рдХी рдЖрджрдд рдмрдиे) ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо: рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░ рдФрд░ рдкाрд╕/рдлेрд▓ рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рджिрдЦेрдЧा। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░िрдЬрд▓्рдЯ рдХे рдмाрдж рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХी рдкूрд░ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдоिрд▓ेрдЧी। ​ЁЯУД рдл्рд░ी PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб: рдЖрдк рдкूрд░ी рдЖंрд╕рд░-рдХी рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╡ाрд▓ी рдо...

CTET Previous Year Paper 2021 (CDP) | Paper 2 Solved Analysis | NEP 2020 & Piaget

  ​ 1. рднूрдоिрдХा: рдХ्рдпा рдкुрд░ाрдиे рдкेрдкрд░ рд╕िрд░्рдл рд░рдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддे рд╣ैं? ​ рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों! рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै рдЖрдкрдХा SK SACHIN CLASSES рдкрд░। ​рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЫाрдд्рд░ рдоुрдЭрд╕े рдкूрдЫрддे рд╣ैं— "рд╕рд░, CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдЖрд╕ाрди рддрд░ीрдХा рдХ्рдпा рд╣ै?" ​рдоेрд░ा рдЬрд╡ाрдм рд╣рдоेрд╢ा рдПрдХ рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै— "Previous Year Questions (PYQ) рдХो рдЕрдкрдиा рдЧुрд░ु рдмрдиा рд▓ो।" ​рд▓ेрдХिрди рд░ुрдХिрдП! ​PYQ рдХा рдорддрд▓рдм рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдЖрдк рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭें рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдЙрдд्рддрд░ рд░рдЯ рд▓ें। PYQ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдорддрд▓рдм рд╣ै— рдкрд░ीрдХ्рд╖рдХ (Examiner) рдХे рджिрдоाрдЧ рдХो рдкреЭрдиा। ​рдЖрдЬ рдХे рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдоें, рд╣рдо CTET 31 рджिрд╕ंрдмрд░ 2021 рдХे CDP (рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕) рдХे 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдРрд╕ा 'рдкोрд╕्рдЯрдоॉрд░्рдЯрдо' рдХрд░ेंрдЧे рдХि рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЖрдкрдХो рдХोрдИ рдХिрддाрдм рдЙрдаाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рдкреЬेрдЧी। ​рд╣рдо рдЬाрдиेंрдЧे рдХि рд░рд╡ि 3 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдХैрд╕े рдкреЭрдиे рд▓рдЧा? ​рд╣рдо рд╕рдордЭेंрдЧे рдХि рдоीрдаी рдЦुрдж рд╕े рдмाрддें рдХ्рдпों рдХрд░рддी рд╣ै? ​рдФрд░ рд╣рдо рджेрдЦेंрдЧे рдХि NEP 2020 рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХाрд░्рдб рдоें рдХ्рдпा рдмрджрд▓ाрд╡ рд▓ा рд░рд╣ी рд╣ै? ​рддो рдЪрд▓िрдП, рдЕрдкрдиी рдХुрд░्рд╕ी рдХी рдкेрдЯी рдмाँрдз рд▓ीрдЬिрдпे, рдХ्рдпोंрдХि рдЬ्рдЮाрди рдХी рдпрд╣ рдпाрдд्рд░ा рдеोреЬी рд▓ंрдмी, рд▓ेрдХिрди рдмрд╣ुрдд рдордЬेрджाрд░ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рд╣ै! ЁЯЪА ​ рдЦंрдб 1: рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЬाрджुрдИ рджुрдиिрдпा (Child Development) ​рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं рд╡िрдХाрд╕ (Development) рдХी। ...

CTET & UPTET 2026 рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕"।

CTET 2026: рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХी рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЬाрдирдХाрд░ी, рдпोрдЧ्рдпрддा рдФрд░ рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХा рд╕рдкрдиा рдХрд░ें рд╕ाрдХाрд░ • SK SACHIN CLASSES 1. CTET рдХ्рдпा рд╣ै? (What is CTET?) CTET рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо Central Teacher Eligibility Test (рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा) рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा CBSE (рдХेंрдж्рд░ीрдп рдоाрдз्рдпрдоिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдмोрд░्рдб) рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ाрд▓ рдоें рджो рдмाрд░ (рдЬुрд▓ाрдИ рдФрд░ рджिрд╕ंрдмрд░) рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХे рд╕्рдХूрд▓ों (рдЬैрд╕े KVS, NVS, Army Schools) рдФрд░ рдХрдИ рд░ाрдЬ्рдп рд╕्рддрд░ीрдп рд╕्рдХूрд▓ों рдоें рд╕рд░рдХाрд░ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै। рдпрд╣ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХेрд╡рд▓ рдкाрдд्рд░рддा (Eligibility) рдХे рд▓िрдП рд╣ोрддी рд╣ै, рдпрд╣ рд╕ीрдзे рдиौрдХрд░ी рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рдирд╣ीं рд╣ै। ЁЯФе CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдЪूрдХ рдм्рд░рд╣्рдоाрд╕्рдд्рд░ ЁЯФе рдХ्рдпा рдЖрдк рдмाрд░-рдмाрд░ CTET рдоें 2-4 рдиंрдмрд░ों рд╕े рд░рд╣ рдЬाрддे рд╣ैं? рдЕрдм рдФрд░ рдирд╣ीं! SK SACHIN CLASSES рдХा рдк्рд░ीрдоिрдпрдо рдиोрдЯ्рд╕ рдФрд░ рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдЕрднी BUY рдХрд░ें। рдСрдлрд░ рдк्рд░ाрдЗрд╕: рдоाрдд्рд░ ₹99/- ЁЯСЙ рдЕрднी BUY рдХрд░ें ЁЯСИ 2. CTET рдХे рд▓िрдП рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдпोрдЧ्рдпрддा (Eligibility) CTET рдоें рджो рдкेрдкрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЖрдк рдЕрдкрдиी рдпोрдЧ्рдпрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкेрдкрд░ 1, рдкेрдкрд░ 2 рдпा рджोрдиों рджे рд╕рдХрддे рд╣ैं: ...

CTET Pedagogy Free Mock Test in Hindi: 30 рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди | SK SACHIN CLASSES

рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों, SK SACHIN CLASSES рдоें рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै! ​CTET рдФрд░ UPTET рдЬैрд╕ी рд╢िрдХ्рд╖рдХ рднрд░्рддी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (CDP / Pedagogy) рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рд╣ोрддा рд╣ै। CTET рдХे 150 рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 90 рдк्рд░рд╢्рди рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХी рд╕рдордЭ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдпрджि рдЖрдкрдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдкрд░ рдЕрдЪ्рдЫी рдкрдХрдб़ рд╣ै, рддो рдЖрдк рдкрд╣рд▓ी рд╣ी рдмाрд░ рдоें CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫे рдЕंрдХों рд╕े рдкाрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। ​рдЖрдкрдХी рдЗрд╕ी рддैрдпाрд░ी рдХो рдФрд░ рднी рдордЬрдмूрдд рдФрд░ рд╕рдЯीрдХ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП, рд╣рдордиे рдкिрдЫрд▓े рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдк्рд░рд╢्рдирдкрдд्рд░ों (PYQ) рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд "CTET Pedagogy 30 Questions Free Mock Test" рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рд╣ै। ​ рдЗрд╕ рдСрдирд▓ाрдЗрди рдоॉрдХ рдЯेрд╕्рдЯ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ: ​✅ рдХुрд▓ рдк्рд░рд╢्рди: 30 (рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдмाрд░ рдкूрдЫे рдЧрдП рдк्рд░рд╢्рди) ​⏱ рд╕рдордп рд╕ीрдоा: 20 рдоिрдирдЯ рдХा рд▓ाрдЗрд╡ рдЯाрдЗрдорд░ (рддाрдХि рдЖрдкрдХी рд╕्рдкीрдб рдмреЭे) ​ЁЯУК рддुрд░ंрдд рдкрд░िрдгाрдо (Instant Result): рдЯेрд╕्рдЯ рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░рддे рд╣ी рдЖрдкрдХा рд╕्рдХोрд░, рд╕рд╣ी/рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдФрд░ рдкाрд╕/рдлेрд▓ рдХा рд░िрдЬрд▓्рдЯ рд╕्рдХ्рд░ीрди рдкрд░ рдЖ рдЬाрдПрдЧा। ​ЁЯТб рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा (Explanation): рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХे рдЙрдд्рддрд░ рдХे рд╕ाрде рдЙрд╕рдХी рдкूрд░ी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рджी рдЧрдИ рд╣ै рддाрдХि рдЖрдкрдХा рдХॉрди्рд╕ेрдк्рдЯ рдХ्рд▓िрдпрд░ рд╣ो рд╕рдХे। ​ЁЯУД рдл्рд░ी PDF рдбाрдЙрдирд▓ोрдб: рдЯेрд╕्...

CTET EVS Previous Year Paper (June 2019): NCERT рдХा рдиिрдЪोреЬ + Live Test & Notes

  ​ ЁЯСЛ рдирдорд╕्рдХाрд░ рдоेрд░े рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों (Future Teachers)! ​ SK SACHIN CLASSES рдХे рдЗрд╕ рдЬ्рдЮाрдирд╡рд░्рдзрдХ рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдкрдХा рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рд╕े рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​рджोрд╕्рддों, рдЬрдм рд╣рдо CTET рдХी рддैрдпाрд░ी рд╢ुрд░ू рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рд╣рдоाрд░े рдорди рдоें рдПрдХ рд╡рд╣рдо рд╣ोрддा рд╣ै— ​ "рдЕрд░े! EVS (рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди) рддो рдмрд╣ुрдд рдЖрд╕ाрди рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рддो рдоैं рдмिрдиा рдкреЭे рднी 20 рдиंрдмрд░ рд▓े рдЖрдКंрдЧा।"   ​рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рд╣рдо рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЖंрд╕рд░-рдХी (Answer Key) рдоिрд▓ाрддे рд╣ैं, рддो рд╡рд╣ 20 рдиंрдмрд░ рдШрдЯрдХрд░ 12 рдпा 13 рд░рд╣ рдЬाрддे рд╣ैं। ​ рдРрд╕ा рдХ्рдпों рд╣ोрддा рд╣ै? рдХ्рдпा EVS рд╕рдЪ рдоें рдХрдаिрди рд╣ै? рдирд╣ीं, рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं। ​рд╕рдорд╕्рдпा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдо EVS рдХो 'рд╣рд▓्рдХे' рдоें рд▓ेрддे рд╣ैं। рд╣рдо рдпрд╣ рднूрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं рдХि CTET рдоें рд╕рд╡ाрд▓ NCERT рдХी рдХिрддाрдмों (рдХрдХ्рд╖ा 3, 4, 5) рдХी рдЙрди рдмाрд░ीрдХ рд▓ाрдЗрдиों рд╕े рдмрдирддे рд╣ैं рдЬिрди рдкрд░ рд╣рдоाрд░ा рдз्рдпाрди рдХрднी рдЬाрддा рд╣ी рдирд╣ीं। ​рдЖрдЬ рдХे рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рдкोрд╕्рдЯ рдоें рд╣рдо CTET рдЬूрди 2019 рдХे EVS рдкेрдкрд░ рдХा рдкूрд░ा 'рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдЯрдо' рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЬूрди 2019 рдХा рдкेрдкрд░ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдмрд╣ुрдд реЩाрд╕ рдеा। рдЗрд╕рдоें рдирдХ्рд╢े (Map) , рджिрд╢ा (Direction) , рдФрд░ рдкрдХ्рд╖िрдпों рд╕े рдЬुреЬे рдРрд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрдП рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдХрди्рдл्рдпूрдЬ рдХрд░ рджिрдпा рдеा। ​рдЕрдЧрд▓े 15 рдоिрдирдЯ рдоें рд╣рдо рдЗрди 30 рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे...
Home | About Us | Contact Us | Privacy Policy | Terms and Conditions | Disclaimer
⇨ рдЧ्рд░ुрдк рдоें рдЬुреЬें WhatsApp