рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों!
рдХ्рдпा рдЖрдкрдиे Part-1 рдХा рдЪैрд▓ेंрдЬ рдкूрд░ा рдХिрдпा? рдЕрдЧрд░ рд╣ाँ, рддो рдмрдзाрдИ рд╣ो!
рд▓ेрдХिрди рдЕрд╕рд▓ी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдЕрдм рд╢ुрд░ू рд╣ोрддी рд╣ै।
CTET рдоें рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЫाрдд्рд░ "Language Pedagogy" (рднाрд╖ा рд╢िрдХ्рд╖рдг) рдФрд░ "Inclusive Education" (рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा) рдоें рдиंрдмрд░ рдХрдЯрд╡ाрддे рд╣ैं।
рдХ्рдпों?
рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ाँ 'Noam Chomsky', 'Stephen Krashen' рдФрд░ 'Multi-intelligence' рдХे рдЯ्рд░िрдХी рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддे рд╣ैं।
рдЖрдЬ рдХी High-Level Quiz (Part-2) рдоें рд╣рдо рдЗрди्рд╣ीं рдЯॉрдкिрдХ्рд╕ рдХा "Post-mortem" рдХрд░ेंрдЧे।
рдЗрд╕ рдХ्рд╡िрдЬ़ рдоें рдХ्рдпा рдЦाрд╕ рд╣ै?
- Stephan Krashen рдХा i+1 рдлॉрд░्рдоूрд▓ा: рдЬिрд╕े 90% рдЫाрдд्рд░ рдирд╣ीं рдЬाрдирддे।
- ADHD рдФрд░ Gifted Children: рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рдХрдХ्рд╖ा рдХे рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдк्рд░рд╢्рди।
- Concept Deep Dive: рд╣рд░ рдЧрд▓рдд рдЙрдд्рддрд░ рдХे рдкीрдЫे рдХा рддрд░्рдХ।
CTET рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ - рдк्рд░ैрдХ्рдЯिрд╕ рд╕ेрдЯ 2
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг (Socialization) рдоें рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХी рднूрдоिрдХा рдХ्рдпा рд╣ै?
(A) рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдХी рдПрдХ рдЧौрдг (Secondary) рдПрдЬेंрд╕ी рд╣ै।
(B) рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХ (Primary) рдПрдЬेंрд╕ी рд╣ै।
(C) рдЗрд╕рдХा рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдоें рдХोрдИ рдорд╣рдд्рд╡ рдирд╣ीं рд╣ै।
(D) рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрддा рд╣ै।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдпрд╣ рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг рдХी рдк्рд░ाрдердоिрдХ (Primary) рдПрдЬेंрд╕ी рд╣ै।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╡рд╣ рдкрд╣рд▓ी рд╕ंрд╕्рдеा рд╣ै рдЬрд╣ाँ рдмрдЪ्рдЪा рдЬрди्рдо рд▓ेрддा рд╣ै рдФрд░ рджुрдиिрдпा рдХे рд╕ाрде рдмाрддрдЪीрдд рдХрд░рдиा, рднाрд╖ा рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рд╕ीрдЦрддा рд╣ै। рд╕्рдХूрд▓ рдФрд░ рдоीрдбिрдпा 'рдж्рд╡िрддीрдпрдХ' (Secondary) рдПрдЬेंрд╕ी рдоें рдЖрддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоें рд╕े рдХौрди рд╕ा 'рдЖंрддрд░िрдХ рдЕрднिрдк्рд░ेрд░рдгा' (Intrinsic Motivation) рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै?
(A) рдЪॉрдХрд▓ेрдЯ рдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ोрдорд╡рд░्рдХ рдХрд░рдиा।
(B) рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдлрд░्рд╕्рдЯ рдЖрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрдв़рдиा рддाрдХि рдкिрддा рд╕ाрдЗрдХिрд▓ рджिрд▓ा рд╕рдХें।
(C) рдЕрдкрдиी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рд╢ांрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХे рдЖрдиंрдж рдХे рд▓िрдП рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиा।
(D) рд╕рдЬा рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдо рдоाрдирдиा।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдЕрдкрдиी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХो рд╢ांрдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХे рдЖрдиंрдж рдХे рд▓िрдП рдкрдв़ाрдИ рдХрд░рдиा।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдХाрдо рдХो рдЕрдкрдиी рдЦुрд╢ी рдФрд░ рд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдХे рд▓िрдП рдХрд░рддे рд╣ैं, рди рдХि рдХिрд╕ी рдмाрд╣рд░ी рдЗрдиाрдо рдпा рд▓ाрд▓рдЪ рдХे рд▓िрдП, рддो рдЙрд╕े рдЖंрддрд░िрдХ рдЕрднिрдк्рд░ेрд░рдгा рдХрд╣рддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдЕрдзिрдиिрдпрдо 2009 (RTE Act 2009) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 6 рд╕े 14 рд╡рд░्рд╖ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдиा рд╣ै:
(A) рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд▓ेрдХिрди рд╕рд╢ुрд▓्рдХ
(B) рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдХрд▓ांрдЧ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдоुрдл्рдд
(C) рдоुрдл्рдд рдФрд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп (Free and Compulsory)
(D) рдХेрд╡рд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕्рдХूрд▓ों рдоें
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдоुрдл्рдд рдФрд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп (Free and Compulsory)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: RTE 2009 рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдХि 6 рд╕े 14 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдоुрдл्рдд рдФрд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 4: "рднाрд╖ा рдЕрд░्рдЬрди рдпंрдд्рд░" (Language Acquisition Device - LAD) рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा рдХिрд╕рдиे рджी рдеी?
(A) рдмी.рдПрдл. рд╕्рдХिрдирд░
(B) рдиोрдо рдЪोрдорд╕्рдХी (Noam Chomsky)
(C) рдЬीрди рдкिрдпाрдЬे
(D) рд▓ेрд╡ рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕्рдХी
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдиोрдо рдЪोрдорд╕्рдХी
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЪोрдорд╕्рдХी рдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдордиुрд╖्рдпों рдоें рднाрд╖ा рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдЬрди्рдордЬाрдд рдХ्рд╖рдорддा рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕े рдЙрди्рд╣ोंрдиे LAD (Language Acquisition Device) рдХा рдиाрдо рджिрдпा।
рдк्рд░рд╢्рди 5: рд╕ंрдЬ्рдЮाрди (Cognition) рдФрд░ рд╕ंрд╡ेрдЧ (Emotion) рдХे рдмीрдЪ рдХैрд╕ा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै?
(A) рдпे рджोрдиों рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рдкूрд░्рдгрддः рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ैं।
(B) рд╕ंрд╡ेрдЧ рд╕ंрдЬ्рдЮाрди рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдирд╣ीं рдХрд░рддे।
(C) рдпे рджोрдиों рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं рдФрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
(D) рд╕ंрдЬ्рдЮाрди рддो рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╕ंрд╡ेрдЧ рдирд╣ीं।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдпे рджोрдиों рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рдЬुрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं рдФрд░ рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╣рдоाрд░ी рднाрд╡рдиाрдПं (рдбрд░, рдЦुрд╢ी, рдЧुрд╕्рд╕ा) рд╣рдоाрд░े рд╕ोрдЪрдиे, рд╕рдордЭрдиे рдФрд░ рдпाрдж рд░рдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा (рд╕ंрдЬ्рдЮाрди) рдХो рд╕ीрдзे рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рд╡िрдХाрд╕ рдХिрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै?
(A) рдХेрд╡рд▓ рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХрддा рдХा।
(B) рдХेрд╡рд▓ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХा।
(C) рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХрддा рдФрд░ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рджोрдиों рдХी рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा рдХा।
(D) рдХेрд╡рд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдХाрд░рдХों рдХा।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХрддा рдФрд░ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рджोрдиों рдХी рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा рдХा।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдмрдЪ्рдЪे рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдЙрд╕рдХी 'рдк्рд░рдХृрддि' (Nature/Heredity) рдФрд░ 'рдкोрд╖рдг' (Nurture/Environment) рдХे рдмीрдЪ рдХी рдиिрд░ंрддрд░ рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा рдХा рдирддीрдЬा рд╣ै। рдЗрд╕े рдЕрд▓рдЧ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рд╕рддрдд рдФрд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рдоूрд▓्рдпांрдХрди (CCE) рдоें 'рд╡्рдпाрдкрдХ' (Comprehensive) рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?
(A) рдХेрд╡рд▓ рд▓िрдЦिрдд рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд▓ेрдиा।
(B) рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдФрд░ рд╕рд╣-рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ (Scholastic and Co-scholastic) рджोрдиों рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди।
(C) рд╣рд░ рд╣рдл्рддे рдЯेрд╕्рдЯ рд▓ेрдиा।
(D) рдмрд╣ुрдд рд▓ंрдмा рдкेрдкрд░ рдмрдиाрдиा।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рдФрд░ рд╕рд╣-рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ рджोрдиों рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: 'рд╡्рдпाрдкрдХ' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдмрдЪ्рдЪे рдХे рд╕рд░्рд╡ांрдЧीрдг рд╡िрдХाрд╕ (рдЦेрд▓, рдХрд▓ा, рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░, рдФрд░ рдкрдв़ाрдИ) рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХрд░рдиा, рди рдХि рдХेрд╡рд▓ рдХिрддाрдмी рдЬ्рдЮाрди рдХा।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдПрдХ рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рдХрдХ्рд╖ा (Progressive Classroom) рдоें рдмрдЪ्рдЪे рд╣ोрддे рд╣ैं:
(A) рдЬ्рдЮाрди рдХे рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдп рдк्рд░ाрдк्рддрдХрд░्рддा।
(B) рдЬ्рдЮाрди рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп рдиिрд░्рдоाрддा (Active constructors)।
(C) рдХेрд╡рд▓ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рд╕ुрдирдиे рд╡ाрд▓े।
(D) рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рд╕िрдкाрд╣ी рдХी рддрд░рд╣।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЬ्рдЮाрди рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп рдиिрд░्рдоाрддा।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЬॉрди рдбीрд╡ी (John Dewey) рдЬैрд╕े рд╡िрдЪाрд░рдХों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा рдоें рдмрдЪ्рдЪे рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдФрд░ рдЦोрдЬ рдХрд░рдХे рд╕рдХ्рд░िрдп рд░ूрдк рд╕े рдЕрдкрдиा рдЬ्рдЮाрди рдЦुрдж рдмрдиाрддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 9: рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╡िрднिрди्рдирддाрдУं (Individual Differences) рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?
(A) рд╕рднी рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╣ी рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзि рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
(B) рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдХрдоिрдпों рдХो рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрд▓рдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
(C) рд╡िрд╡िрдз рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпों рдФрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
(D) рдХрдаोрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рд╡िрд╡िрдз рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╡िрдзिрдпों рдФрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпों рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕ीрдЦрддा рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो 'рд╡िрднेрджी рдЕрдиुрджेрд╢рди' (Differentiated Instruction) рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдпाрдиी рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХे рдЕрдкрдиाрдиा।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рд╣ाрд╡рд░्рдб рдЧाрд░्рдбрдирд░ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 'рд╢рд░ीрд░-рдЧрддिрдмोрдзрдХ рдмुрдж्рдзि' (Bodily-Kinesthetic Intelligence) рдХिрд╕рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै?
(A) рдХрд╡ि рдоें
(B) рдЦिрд▓ाрдб़ी рдФрд░ рдирд░्рддрдХ (Athlete and Dancer) рдоें
(C) рдЧрдгिрддрдЬ्рдЮ рдоें
(D) рдЪिрдд्рд░рдХाрд░ рдоें
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЦिрд▓ाрдб़ी рдФрд░ рдирд░्рддрдХ рдоें
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдпрд╣ рдмुрдж्рдзि рдЙрди рд▓ोрдЧों рдоें рд╣ोрддी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░ рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдкрд░ рдмेрд╣рддрд░ीрди рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд░рдЦрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХो рдХुрд╢рд▓рддा рд╕े рд╕ंрднाрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬैрд╕े рдЦिрд▓ाрдб़ी, рд╕рд░्рдЬрди рдпा рдбांрд╕рд░।
рдЯाрд░рдЧेрдЯ рд╕्рдХोрд░:
рдЕрдЧрд░ рдЖрдк 20 рдоें рд╕े 16+ рд▓े рдЖрдП, рддो рд╕рдордЭो CTET рдХ्рд▓िрдпрд░ рд╣ै!
ЁЯСЗ рдЕрднी рдЦुрдж рдХो рдкрд░рдЦें:

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें