рд╕ीрдзे рдоुрдЦ्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдкрд░ рдЬाрдПं

UPTET/CTET Hindi Pedagogy Chapter 12: рднाрд╖ा рдЕрдзिрдЧрдо, рдЕрд░्рдЬрди рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ | 4000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 PYQ Mock Test (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 12 : рднाрд╖ा рдЕрдзिрдЧрдо-рдЕрд░्рдЬрди рдПрд╡ं рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ (UPTET/CTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб) ⭐ ​рдЕрдоिрдд, SK SACHIN CLASSES рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд 'рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб' рд╣ै। D.El.Ed рдХे 4th рд╕ेрдоेрд╕्рдЯрд░ рдХे рдЖрдкрдХे рдЕрдкрдиे рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрдиुрднрд╡ों рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдмрдирдиे рдХी рдЧрд╣рд░ी рд╕рдордЭ рдХा рдпрд╣ рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै рдХि рдЖрдк рдкेрдбाрдЧोрдЬी (рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░) рдХे рдЗрд╕ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕрдз्рдпाрдп рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХो рдЗрддрдиी рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। ​UPTET рдФрд░ CTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╣िंрджी рдкेрдбाрдЧोрдЬी (рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░) рд╕े рдкूрд░े 15 рдЕंрдХ рдХे рдк्рд░рд╢्рди рдЖрддे рд╣ैं рдФрд░ рдпрд╣ рдЕрдХेрд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп рдЙрди 15 рдЕंрдХों рдХा 'рдм्рд░рд╣्рдоाрд╕्рдд्рд░' рд╣ै। рдЗрд╕ 4000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рднाрд╖ा рдЕрд░्рдЬрди, рдЪोрдо्рд╕्рдХी рдФрд░ рд╡ाрдЗрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд, рдкрдарди рд╡िрдХाрд░, рднाрд╖ा рдХौрд╢рд▓ рдФрд░ рдЙрдкрдЪाрд░ाрдд्рдордХ рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХा рдРрд╕ा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо 'рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдЯрдо' рдХрд░ेंрдЧे рдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдХोрдИ рднी рдк्рд░рд╢्рди рдЖрдкрдХी рдирдЬ़рд░ों рд╕े рдмрдЪ рдирд╣ीं рдкाрдПрдЧा। ​⭐ рднाрдЧ 1: рднाрд╖ा рдЕрдзिрдЧрдо рдФрд░ рдЕрд░्рдЬрди (Language Learning and Acquisition) ​рднाрд╖ा рдХो рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдХे рджो рдоुрдЦ्рдп рддрд░ीрдХे рд╣ोрддे рд╣ैं— рдЕрд░्рдЬрди (Acquisition) рдФрд░ рдЕрдзिрдЧрдо (Learning)। рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЗрди рджोрдиों рдХे рдмीрдЪ рдХा рдЕंрддрд░ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдкूрдЫा рдЬा...

​ЁЯФе CTET 2025-26: рдпрд╣ 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा 'Master Quiz' рд╣рд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा, рддो рд╕рдордЭो рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдкाрд░! (With Secret Exam Tips)

 

1. рднूрдоिрдХा: рдХ्рдпा рдЖрдк рднी 'рддुрдХ्рдХा' рдоाрд░рдиे рдХे рднрд░ोрд╕े рд╣ैं?

рдирдорд╕्рдХाрд░ рдоेрд░े рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै рдЖрдкрдХा SK SACHIN CLASSES рдкрд░।

​рджोрд╕्рддों, CTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдиреЫрджीрдХ рд╣ै। рдзрдб़рдХрдиें рддेрдЬ рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ोंрдЧी?

рдорди рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдЖ рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे— "рддैрдпाрд░ी рддो рдмрд╣ुрдд рдХी рд╣ै, рдкрд░ рдХ्рдпा рд╡рд╣ рдХाрдлी рд╣ै?"

"рдХрд╣ीं рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рдоें рдк्рд░рд╢्рди рджेрдЦрдХрд░ рджिрдоाрдЧ рд╕ुрди्рди рддो рдирд╣ीं рд╣ो рдЬाрдПрдЧा?"

​рд╕рдЪ рдХрд╣ूँ? рдпрд╣ рдбрд░ рд▓ाрдЬिрдоी рд╣ै।

рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдбрд░ рддрдм рддрдХ рд╣ी рд░рд╣рддा рд╣ै рдЬрдм рддрдХ рд╣рдоाрд░े 'рдХांрд╕ेрдк्рдЯ' (Concepts) рдХ्рд▓िрдпрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрддे।

​рдЖрдЬ рдХрд▓ рдпूрдЯ्рдпूрдм рдФрд░ рдХिрддाрдмों рдоें рдПрдХ рдЯ्рд░ेंрдб рдЪрд▓ рдЧрдпा рд╣ै— "рддुрдХ्рдХा рдоाрд░ो рдФрд░ рдкाрд╕ рд╣ो рдЬाрдУ।"

рдпрдХीрди рдоाрдиिрдП, рдЕрдЧрд░ рддुрдХ्рдХा рдоाрд░рдХрд░ рдХोрдИ рдЯीрдЪрд░ рдмрди рднी рдЧрдпा, рддो рд╡рд╣ рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдХ्рдпा рдкреЭाрдПрдЧा? рдФрд░ рдЕрдм рддो CBSE рднी рд╕рдордЭрджाрд░ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै। рдЕрдм рдк्рд░рд╢्рди рдРрд╕े рдЖрддे рд╣ैं рдХि рдЪाрд░ рдоें рд╕े рджो рдСрдк्рд╢рди рд╕рд╣ी рд▓рдЧрддे рд╣ैं, рдФрд░ рд╣рдо рд╡рд╣ीं рдлंрд╕ рдЬाрддे рд╣ैं।

​рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЖрдЬ рдоैं рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рдХोрдИ 'рдЬाрджू рдХी рдкुрдб़िрдпा' рдирд╣ीं рд▓ाрдпा рд╣ूँ।

рдоैं рд▓ाрдпा рд╣ूँ— 30 рд╕рдмрд╕े рдмेрд╣рддрд░ीрди рдФрд░ рдХрдаिрди рдк्рд░рд╢्рди (Master Quiz)

рдпे рдк्рд░рд╢्рди рдоैंрдиे рдЦुрдж рдЫांрдЯрдХрд░ рдиिрдХाрд▓े рд╣ैं। рдпे рд╡ो рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ैं рдЬो рдЖрдкрдХी рд░рдЯрдиे рдХी рдЖрджрдд рдХो рддोреЬेंрдЧे рдФрд░ рдЖрдкрдХो рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХрд░ेंрдЧे।

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рдЗрди 30 рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े 25+ рд╕рд╣ी рдХрд░ рджिрдП, рддो рдоैं рджाрд╡े рдХे рд╕ाрде рдХрд╣ рд╕рдХрддा рд╣ूँ рдХि рджुрдиिрдпा рдХी рдХोрдИ рддाрдХрдд рдЖрдкрдХो CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рд╕े рдирд╣ीं рд░ोрдХ рд╕рдХрддी।

​рдФрд░ рд╣ाँ, рдм्рд▓ॉрдЧ рдХे рдЕंрдд рдоें рдоैंрдиे "Exam Tips" рдХा рдПрдХ рдЦрдЬाрдиा (Secret Sauce) рджिрдпा рд╣ै। рдЙрд╕े рдкреЭे рдмिрдиा рдордд рдЬाрдиा, рд╡рд░рдиा рдкрдЫрддाрдиा рдкреЬ рд╕рдХрддा рд╣ै! ЁЯШЙ




рдЦंрдб 1: рдЗрд╕ рдХ्рд╡िрдЬ рдоें рдЦाрд╕ рдХ्рдпा рд╣ै? (Why This Quiz?)

​рдЖрдк рд╕ोрдЪ рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे, "рд╕рд░, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рддो рд╣рдЬाрд░ों рдХ्рд╡िрдЬ рд╣ैं, рдЗрд╕рдоें рдирдпा рдХ्рдпा рд╣ै?"

​рдЗрд╕рдоें рдирдпा рд╣ै— 'рдн्рд░рдо' (Confusion)।

рдЬी рд╣ाँ!

рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╣рдо рдЖрд╕ाрди рд╕рд╡ाрд▓ рд╣рд▓ рдХрд░рдХे рдЦुрд╢ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।

"рдк्рдпाрдЬे рдХрд╣ाँ рдХे рдеे?" - рд╕्рд╡िрдЯ्рдЬ़рд░рд▓ैंрдб। (рд╡ाрд╣! рдоुрдЭे рддो рд╕рдм рдЖрддा рд╣ै)।

рд▓ेрдХिрди рдПрдЧ्рдЬाрдо рдоें рд╕рд╡ाрд▓ рдЖрддा рд╣ै— "рдПрдХ рдмрдЪ्рдЪा рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЦेрд▓ рдЦेрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдкрд░ рджूрд╕рд░ों рдХा рдирдЬ़рд░िрдпा рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддा, рд╡рд╣ рдХिрд╕ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╣ै?"

рдЕрдм рдпрд╣ाँ рд░рдЯ्рдЯा рдХाрдо рдирд╣ीं рдЖрдПрдЧा।

​рдЗрд╕ Master Quiz рдХी рддीрди рдЦाрд╕िрдпрддें рд╣ैं:

  1. рдХोрдИ рдкैрдЯрд░्рди рдирд╣ीं: рдЗрд╕рдоें рдРрд╕ा рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рд╕ाрд░े рдЙрдд्рддрд░ 'B' рдпा 'C' рд╣ोंрдЧे। рдЖрдкрдХो рд╣рд░ рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭрдиा рдкреЬेрдЧा।
  2. рдХрдаिрди рднाрд╖ा: рдк्рд░рд╢्рдиों рдХी рднाрд╖ा рдЬाрдирдмूрдЭрдХрд░ рдеोреЬी рдШुрдоाрд╡рджाрд░ рд░рдЦी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬैрд╕ी рдЕрд╕рд▓ी рдкेрдкрд░ рдоें рдЖрддी рд╣ै।
  3. рдоिрдХ्рд╕ рдорд╕ाрд▓ा: рдЗрд╕рдоें рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP), рд╣िंрджी рдкेрдбाрдЧोрдЬी, NCF 2005 рдФрд░ рдирдИ рд╢िрдХ्рд╖ा рдиीрддि (NEP 2020) рд╕рдмрдХा рдиिрдЪोреЬ рд╣ै।




рдЦंрдб 2: рдХ्рд╡िрдЬ рд╣рд▓ рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े 'рдЬрд░ूрд░ी рдмाрддें' (Must Read Concepts)

​рдХ्рд╡िрдЬ рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े, рдЖрдЗрдП 5 рдоिрдирдЯ рдоें рдЙрди рдоुрдЦ्рдп рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рд░िрд╡ाрдЗрдЬ़ рдХрд░ рд▓ें рдЬिрди рдкрд░ рдпрд╣ рдХ्рд╡िрдЬ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдЗрд╕े рдкреЭ рд▓ेंрдЧे рддो рд╕्рдХोрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рдЖрдПрдЧा!

1. рдЬीрди рдкिрдпाрдЬे рдХा 'рдЪрдХ्рд░рд╡्рдпूрд╣'

​рдкिрдпाрдЬे рд╕े 2-3 рд╕рд╡ाрд▓ рдкрдХ्рдХे рд╣ैं। рдпाрдж рд░рдЦें:

  • рд╕्рдХीрдоा (Schema): рдЬ्рдЮाрди рдХी рдЬेрдм। (рджिрдоाрдЧ рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рдХा рдлोрд▓्рдбрд░)।
  • рдЖрдд्рдорд╕ाрдд्рдХрд░рдг (Assimilation): рдкुрд░ाрдиे рдлोрд▓्рдбрд░ рдоें рдирдИ рдлाрдЗрд▓ рдбाрд▓рдиा। (рдХुрдд्рддे рдХो рджेрдЦрдХрд░ рдмिрд▓्рд▓ी рдХрд╣рдиा)।
  • рд╕рдоाрдпोрдЬрди (Accommodation): рдкुрд░ाрдиा рдлोрд▓्рдбрд░ рдмрджрд▓рдиा рдпा рдирдпा рдмрдиाрдиा। (рд╕рдордЭрдиा рдХि рдмिрд▓्рд▓ी рдЕрд▓рдЧ рд╣ै рдФрд░ рдХुрдд्рддा рдЕрд▓рдЧ)।
  • рдЕрд╡рд╕्рдеाрдПं:
    • 0-2 рд╡рд░्рд╖: рд╡рд╕्рддु рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡ (рдЪीреЫ рдЫुрдк рдЧрдИ рдкрд░ рдЧाрдпрдм рдирд╣ीं рд╣ुрдИ)।
    • 2-7 рд╡рд░्рд╖: рдоैं рд╣ी рд╕рдм рд╣ूँ (Ego-centric)। рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЦेрд▓ (рдбॉрдХ्рдЯрд░-рдбॉрдХ्рдЯрд░)।
    • 7-11 рд╡рд░्рд╖: рддрд░्рдХ рд╢ुрд░ू, рдкрд░ рд╕िрд░्рдл рд╕ाрдордиे рд░рдЦी рдЪीрдЬों рдкрд░ (Murt/Concrete)।
    • 11+ рд╡рд░्рд╖: рдЕрдоूрд░्рдд рдЪिंрддрди (рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕ोрдЪ)।

2. рд╡ाрдЗрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдХा 'рд╕рд╣рдпोрдЧ'

​рдЬрд╣ाँ рднी рдЖрдкрдХो 'рд╕рдоाрдЬ', 'рд╕ंрд╕्рдХृрддि', 'рд╕рд╣рдпोрдЧ' рдпा 'рднाрд╖ा' рджिрдЦे, рд╕рдордЭ рдЬाрдЗрдпे рд╡ाрдЗрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдЪाрдЪा рдпाрдж рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं।

  • ZPD: рдмрдЪ्рдЪा рдХ्рдпा рдЦुрдж рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдХ्рдпा рдорджрдж рд╕े рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै—рдЗрд╕рдХे рдмीрдЪ рдХा рдЕंрддрд░।
  • рдкाреЬ (Scaffolding): рдЗрд╢ाрд░ा рджेрдиा, рдорджрдж рдХрд░рдиा (рдЙрдд्рддрд░ рдмрддाрдиा рдирд╣ीं!)।
  • рднाрд╖ा: рд╡ाрдЗрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдХे рд▓िрдП рднाрд╖ा рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рд╣рдеिрдпाрд░ рд╣ै (Tool) рд╕ीрдЦрдиे рдХा।

3. рдХोрд╣рд▓рдмрд░्рдЧ рдХी 'рдиैрддिрдХрддा'

  • рдЫोрдЯा рдмрдЪ्рдЪा (Pre-conventional): рджंрдб рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдпा рдЪॉрдХрд▓ेрдЯ рдХे рд▓िрдП рдЖрдЬ्рдЮा рдоाрдирддा рд╣ै।
  • рдмреЬा рдмрдЪ्рдЪा (Conventional): "рд▓ोрдЧ рдХ्рдпा рдХрд╣ेंрдЧे?" рдпा "рдЕрдЪ्рдЫा рд▓реЬрдХा" рдмрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै।

4. рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा (Inclusive Education)

​рдЗрд╕рдХा рдПрдХ рд╣ी рдоंрдд्рд░ рд╣ै— "рд╕िрд╕्рдЯрдо рдмрджрд▓ो, рдмрдЪ्рдЪा рдирд╣ीं।"

рдЕрдЧрд░ рдмрдЪ्рдЪा рдлेрд▓ рд╣ुрдЖ, рддो рдмрдЪ्рдЪा рдЧрдзा рдирд╣ीं рд╣ै, рд╕्рдХूрд▓ рдХा рддрд░ीрдХा рдЧрд▓рдд рд╣ै।

рд╣рдоें рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪे (рдЪाрд╣े рд╡рд╣ рджेрдЦ рди рд╕рдХे, рд╕ुрди рди рд╕рдХे) рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдХрдХ्рд╖ा рдоें рд╣ी рдкреЭाрдиा рд╣ै, рдмрд╕ рдкреЭाрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рдмрджрд▓рдиा рд╣ै (рд╡िрднेрджिрдд рдЕрдиुрджेрд╢рди)।

5. NEP 2020 рдФрд░ NCF 2005

​рдпे рджोрдиों рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рдХрд╣рддे рд╣ैं:

  • ​рд░рдЯрдиा рдкाрдк рд╣ै।
  • ​рдмрд╕्рддे рдХा рдмोрдЭ рдХрдо рдХрд░ो।
  • ​рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХो рд▓рдЪीрд▓ा рдмрдиाрдУ।
  • ​рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЕрдкрдиी рдмाрдд рдХрд╣рдиे рджो (рдЪाрд╣े рдоाрддृрднाрд╖ा рдоें рд╣ी рдХ्рдпों рди рд╣ो)।




рдЦंрдб 3: рдЕрдм рдмाрд░ी рд╣ै рдЦुрдж рдХो рдкрд░рдЦрдиे рдХी! (The Challenge)

​рдХ्рдпा рдЖрдк рддैрдпाрд░ рд╣ैं?

рдЧрд╣рд░ी рд╕ांрд╕ рд▓ीрдЬिрдпे।

рдиीрдЪे рджिрдП рдЧрдП рдХ्рд╡िрдЬ рдХो рд╣рд▓ рдХीрдЬिрдпे। рдФрд░ рд╣ाँ, рдЬрд▓्рджрдмाрдЬी рдордд рдХрд░рдиा। рдк्рд░рд╢्рди рдХो рджो рдмाрд░ рдкреЭрдиा।

​ЁЯСЗ Start Your Top 30 Master Quiz Now ЁЯСЗ

CTET Top 30 Master Quiz

CTET Top 30 Master Quiz (Hard Level)

рдХ्рдпा рдЖрдк 30 рдоें рд╕े 25 рд▓ा рд╕рдХрддे рд╣ैं?







рдЦंрдб 4: CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХे 'рдЬाрджुрдИ рдЯिрдк्рд╕' (Secret Exam Strategy)

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдиे рдХ्рд╡िрдЬ рд╣рд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै (рдпा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं), рддो рдЕрдм рдоैं рдЖрдкрдХो рд╡ो рд░рдгрдиीрддि (Strategy) рдмрддाрдиे рдЬा рд░рд╣ा рд╣ूँ рдЬो рдЖрдкрдХो 90 рдиंрдмрд░ рд╕े 120+ рдиंрдмрд░ рддрдХ рд▓े рдЬाрдПрдЧी।

​рдЗрд╕े рдоैंрдиे рдиाрдо рджिрдпा рд╣ै— "SK Sachin рдХा рдкंрдЪ-рд╕ूрдд्рд░"

рд╕ूрдд्рд░ 1: рдЯैрдЧ рд╡рд░्рдб्рд╕ рдХा рдЦेрд▓ (Positive vs Negative)

​CTET рдоें рд╕рдордп рдХрдо рд╣ोрддा рд╣ै। рдк्рд░рд╢्рди рдкреЭрддे рд╣ी рдЖрдкрдХी рдирдЬрд░ें 'рдмाрдЬ' рдХी рддрд░рд╣ рдЗрди рд╢рдм्рджों рдХो рдвूंрдврдиी рдЪाрд╣िрдП।

​✅ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╢рдм्рдж (Positive Words) - рдпे рдЙрдд्рддрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╕рд╣ी рд╣ोрддे рд╣ैं:

  • рдЕрд╡рд╕рд░ (Opportunity): рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдоौрдХा рджेрдиा।
  • рд╡िрд╡िрдзрддा (Diversity): рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░рд╣ рдХे рдмрдЪ्рдЪे рдПрдХ рд╕ाрде рд╣ोрдиा (рдпрд╣ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╣ै)।
  • рд╕рдХ्рд░िрдп (Active): рдмрдЪ्рдЪा рдЦुрдж рдХुрдЫ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ो (Learning by doing)।
  • рдк्рд░ोрдд्рд╕ाрд╣рди (Encourage): рдмрдЪ्рдЪे рдХी рддाрд░ीрдл рдХрд░рдиा।
  • рд╕ंрджрд░्рдн (Context): рдЕрд╕рд▓ी рджुрдиिрдпा рд╕े рдЬोреЬрдХрд░ рдкреЭाрдиा।
  • рдд्рд░ुрдЯिрдпाँ (Errors): рдЧрд▓рддिрдпां рд╕ीрдЦрдиे рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं (рдЗрди्рд╣ें рдмुрд░ा рдордд рдоाрдиो)।
  • рд▓рдЪीрд▓ाрдкрди (Flexibility): рдиिрдпрдо рдХрдаोрд░ рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП।

​❌ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╢рдм्рдж (Negative Words) - рдпे рдЙрдд्рддрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЧрд▓рдд рд╣ोрддे рд╣ैं:

  • рдХेрд╡рд▓ / рдоाрдд्рд░ / рд╣ी (Only): "рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ी рд╕рд╣ी рд╣ै" - рдпрд╣ 99% рдЧрд▓рдд рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рд░рдЯрдиा / рдХंрдард╕्рде рдХрд░рдиा (Rote Memorization): рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рджुрд╢्рдорди।
  • рджंрдб / рд╕рдЬा / рднрдп: рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдбрд░ाрдиा рдордиा рд╣ै।
  • рдоाрдирдХीрдХृрдд (Standardized): рд╕рдмрдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЬैрд╕ा рдкेрдкрд░ рдпा рддрд░ीрдХा (рдЧрд▓рдд рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЕрд▓рдЧ рд╣ै)।
  • рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा (Comparison): "рд╢рд░्рдоा рдЬी рдХे рдмेрдЯे рдХो рджेрдЦो"—рдпрд╣ рдХрднी рдирд╣ीं рдХрд░рдиा।
  • рдкृрдердХ्рдХрд░рдг (Segregation): рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдмैрдаाрдиा (рдЧрд▓рдд)।

рд╕ूрдд्рд░ 2: рдПрд▓िрдоिрдиेрд╢рди рдоेрдердб (Elimination Method)

​рдЬрдм рдЖрдкрдХो рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рди рдкрддा рд╣ो, рддो рд╕рд╣ी рдХो рдордд рдвूँрдвो, рдЧрд▓рдд рдХो рдмाрд╣рд░ рдиिрдХाрд▓ो।

рдЙрджाрд╣рд░рдг:

рдк्рд░рд╢्рди: "рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?"

(A) рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЪुрдк рдХрд░ाрдиा рдЪाрд╣िрдП। (рдЧрд▓рдд - рдЪुрдк рд░рд╣рдиा рдиिрд╖्рдХ्рд░िрдпрддा рд╣ै)

(B) рдХेрд╡рд▓ рд╣ोрд╢िрдпाрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдкреЭाрдиा рдЪाрд╣िрдП। (рдЧрд▓рдд - 'рдХेрд╡рд▓' рд╢рдм्рдж рдЖ рдЧрдпा)

(C) рдкाрда्рдпрдкुрд╕्рддрдХ рдХो рд╣ी рд╕рдм рдХुрдЫ рдоाрдирдиा рдЪाрд╣िрдП। (рдЧрд▓рдд - 'рд╣ी' рд╢рдм्рдж рдЖ рдЧрдпा)

(D) рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдЕрдиुрднрд╡ों рдХो рдЬोреЬрдиा рдЪाрд╣िрдП। (рд╕рд╣ी - рдХ्рдпोंрдХि рдмाрдХी рддीрди рдЧрд▓рдд рд╣ैं)

​рдЗрд╕ рддрдХрдиीрдХ рд╕े рдЖрдк рд╕рдмрд╕े рдХрдаिрди рдк्рд░рд╢्рди рднी рд╣рд▓ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рд╕ूрдд्рд░ 3: рдмрдЪ्рдЪा рднрдЧрд╡ाрди рд╣ै (Child is King)

​рдпрд╣ рд╕ुрдирдиे рдоें рдЕрдЬीрдм рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди CTET рдкाрд╕ рдХрд░рдиे рдХा рдпрд╣ी рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рд░ाрдЬ рд╣ै।

рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХे рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рд╢्рди рдоें, рдЯीрдЪрд░ рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдордд рджेрдЦो, рдмрдЪ्рдЪे рдХी рднрд▓ाрдИ рджेрдЦो।

  • ​рдХ्рд▓ाрд╕ рдоें рд╢ोрд░ рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै? -> рдпрд╣ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рдирд╣ीрдирддा рдирд╣ीं, рдпрд╣ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै।
  • ​рдмрдЪ्рдЪा рдмрдХрд╡ाрд╕ рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫ рд░рд╣ा рд╣ै? -> рдпрд╣ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╣ै।
  • ​рдмрдЪ्рдЪा рд╕्рдХूрд▓ рдирд╣ीं рдЖрдиा рдЪाрд╣рддा? -> рд╕्рдХूрд▓ рдоें рдХрдоी рд╣ै, рдмрдЪ्рдЪे рдоें рдирд╣ीं।

​рдЬिрд╕ рдСрдк्рд╢рди рдоें рдмрдЪ्рдЪे рдХो рдЖрд╡ाрдЬ़ рдЙрдаाрдиे, рд╕рд╡ाрд▓ рдкूрдЫрдиे рдФрд░ рд╣ाрде-рдкांрд╡ рд╣िрд▓ाрдиे (Activity) рдХी рдЖреЫाрджी рдоिрд▓ рд░рд╣ी рд╣ो, рд╡рд╣ी рдСрдк्рд╢рди рд╕рд╣ी рд╣ै। рдЬрд╣ाँ рдЯीрдЪрд░ рдбंрдбा рд▓ेрдХрд░ рдЦреЬा рд╣ो, рд╡рд╣ рдСрдк्рд╢рди рдЧрд▓рдд рд╣ै।

рд╕ूрдд्рд░ 4: рд╕рдмрд╕े рдмреЬा рд╡िрдХрд▓्рдк (The Longest Option Trick)

​рдпрд╣ рдПрдХ 'рдЬुрдЧाреЬ' рд╣ै, рд▓ेрдХिрди 90% рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै।

рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдЬो рд╡िрдХрд▓्рдк рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмा рд▓िрдЦा рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ рд╕рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै।

рдХ्рдпों?

рдХ्рдпोंрдХि рд╕рд╣ी рдмाрдд рдХो рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬ्рдпाрджा рд╢рдм्рджों рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкреЬрддी рд╣ै। рдПрдЧ्рдЬाрдоिрдирд░ рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░ рдХो рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд▓िрдЦрддा рд╣ै рддाрдХि рдХोрдИ рдХрди्рдл्рдпूрдЬрди рди рд░рд╣े।

рд╢рд░्рдд: рдкрд╣рд▓े рдк्рд░рд╢्рди рдХो рд╕рдордЭें, рдЕрдЧрд░ рдХुрдЫ рд╕рдордЭ рди рдЖрдП, рддрднी рдЗрд╕ рдЯ्рд░िрдХ рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХрд░ें।

рд╕ूрдд्рд░ 5: рд╕рдордп рдк्рд░рдмंрдзрди (Time Management)

​150 рдоिрдирдЯ, 150 рд╕рд╡ाрд▓। рдпाрдиी 1 рд╕рд╡ाрд▓ рдХे рд▓िрдП 1 рдоिрдирдЯ।

рд▓ेрдХिрди рдЧрдж्рдпांрд╢ рдФрд░ рдЧрдгिрдд рд╕рдордп рдЦाрддे рд╣ैं।

  • рдоेрд░ी рд╕рд▓ाрд╣: рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े CDP рдФрд░ рд╣िंрджी/рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХрд░ें। рдпे рдХрдо рд╕рдордп рд▓ेрддे рд╣ैं।
  • ​рдЧрдгिрдд рдХो рдЕंрдд рдХे рд▓िрдП рди рдЫोреЬें, рдкрд░ рдмीрдЪ рдоें рдЕрдЯрдХें рднी рдирд╣ीं।
  • ​рдХिрд╕ी рдПрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рджिрд▓ рд▓рдЧा рдХрд░ рдордд рдмैрда рдЬाрдиा। рдЕрдЧрд░ рдирд╣ीं рдЖ рд░рд╣ा, рддो рдЖрдЧे рдмреЭो।



рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖: рдЖрдк рд╢िрдХ्рд╖рдХ рд╣ैं, рдФрд░ рдЖрдк рдмेрд╣рддрд░ीрди рд╣ैं!

​рджोрд╕्рддों, рдЕंрдд рдоें рдмрд╕ рдЗрддрдиा рдХрд╣ूँрдЧा—

CTET рдХोрдИ рдкрд╣ाреЬ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╕िрд░्рдл рдпрд╣ рдкрд░рдЦрддा рд╣ै рдХि рдЖрдк рдмрдЪ्рдЪों рд╕े рдХिрддрдиा рдк्рдпाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдХिрддрдиा рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдПрдХ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рд╕ोрдЪ (Positive Mindset) рдХे рд╕ाрде рдПрдЧ्рдЬाрдо рд╣ॉрд▓ рдоें рдЬाрдПंрдЧे, рддो рдпрдХीрди рдоाрдиिрдП, рдЖрдкрдХो рдкाрд╕ рд╣ोрдиे рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं рд░ोрдХ рд╕рдХрддा।

​рдЗрд╕ рдХ्рд╡िрдЬ рдХो рдПрдХ рдмाрд░ рдирд╣ीं, рджो рдмाрд░ рд╣рд▓ рдХрд░ें।

рдЕрдкрдиे рджोрд╕्рддों рдХे рд╕ाрде рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ें рдФрд░ рджेрдЦें рдХि рдХिрд╕рдХे рдХिрддрдиे рдиंрдмрд░ рдЖрддे рд╣ैं।

​рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХे рдорди рдоें рдХोрдИ рднी рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ै, рддो рдиीрдЪे рдХрдоेंрдЯ рдмॉрдХ्рд╕ рдоें рдкूрдЫें рдпा рд╣рдоाрд░े рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдПрдк рдЧ्рд░ुрдк рдоें рдЬुреЬें। рдоैं рд╣рдоेрд╢ा рдЖрдкрдХे рд╕ाрде рд╣ूँ।

рдкрдв़рддे рд░рд╣िрдпे, рдоुрд╕्рдХुрд░ाрддे рд░рд╣िрдпे рдФрд░ рдЕрдкрдиी рдоंрдЬिрд▓ рдХी рддрд░рдл рдмреЭрддे рд░рд╣िрдпे!

рд╢ुрднрдХाрдордиाрдПं! ЁЯМЯ

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

UPTET Hindi Chapter 1: рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा (рд╕्рд╡рд░ рдПрд╡ं рд╡्рдпंрдЬрди) | 2000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 MCQ (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 01 : рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा (рд╕्рд╡рд░ рдПрд╡ं рд╡्рдпंрдЬрди) - UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб ⭐ ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╣िं рджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХी рдиींрд╡ 'рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा' рдкрд░ рд╣ी рдЯिрдХी рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (UPTET рдФрд░ CTET) рдХे рджोрдиों рд╕्рддрд░ों (Primary & Junior) рдоें рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 3 рд╕े 4 рдк्рд░рд╢्рди рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡рд░्рдгों рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди, рдЕрд▓्рдкрдк्рд░ाрдг-рдорд╣ाрдк्рд░ाрдг, рдФрд░ рдЕрдШोрд╖-рд╕рдШोрд╖ рдоें рдЫाрдд्рд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдн्рд░рдоिрдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ 2000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд рд░ाрдордмाрдг рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдХा рдРрд╕ा 'рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдЯрдо' рдХрд░ेंрдЧे рдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрдкрдХा рдПрдХ рднी рдк्рд░рд╢्рди рдЧрд▓рдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। ​⭐ 1. рд╡рд░्рдг рдФрд░ рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा (Varna and Varnamala) рдХा рдЕрд░्рде ​⭐ рдз्рд╡рдиि (Sound): рднाрд╖ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдоौрдЦिрдХ рдЗрдХाрдИ рдз्рд╡рдиि рдХрд╣рд▓ाрддी рд╣ै। ​⭐ рд╡рд░्рдг (Letter): рднाрд╖ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рд▓िрдЦिрдд рдЗрдХाрдИ рдЬिрд╕рдХे рдФрд░ рдЯुрдХрдб़े (рдЦंрдб) рдирд╣ीं рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे, рдЙрд╕े 'рд╡рд░्рдг' рдХрд╣рддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े- рдЕ, рдХ्, рдЦ्)। ​⭐ рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा: рд╡рд░्рдгों рдХे рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдФрд░ рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рд╕рдоूрд╣ рдХो 'рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा' (Alphabet) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। ​⭐ рдХुрд▓ рд╡рд░्рдг: рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдоें рдХुрд▓ 52 рд╡рд░्рдг рд╣ोрддे рд╣ैं (11 рд╕्рд╡рд░ + 2 рдЕрдпोрдЧрд╡ाрд╣ + 33 рдоूрд▓ рд╡्...

UPTET/CTET 2026 рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ Chapter 25: рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд╣рд▓ू | SK SACHIN CLASSES

  ​ЁЯМЯ UPTET 2026: рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдЕрдз्рдпाрдп 25 - рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдФрд░ рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд╣рд▓ू (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ЁЯМЯ ​рджोрд╕्рддों, SK SACHIN CLASSES рдХी рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг рд╢ाрд╕्рдд्рд░ (CDP) рд╕ीрд░ीрдЬ़ рдоें рдЖрдЬ рд╣рдо рдЙрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ेंрдЧे рдЬो рдмाрд▓ рдордиोрд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХा 'рдЖрдзाрд░рднूрдд рдиिрдпрдо' (Basic Law) рд╣ै— рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд (Principles of Development) рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдкрд╣рд▓ू । ​рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХोрдИ рдЬाрджुрдИ рдпा рдЕрдЪाрдирдХ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं рд╣ै। рдПрдХ рдЫोрдЯा рд╕ा рдмрдЪ्рдЪा рдХैрд╕े рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмोрд▓рдиा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै, рдХैрд╕े рдЪрд▓рдиा рд╕ीрдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рдХैрд╕े рд╕рдоाрдЬ рдоें рдШुрд▓рддा-рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдпрд╣ рд╕рдм рдХुрдЫ рдиिрд╢्рдЪिрдд 'рдиिрдпрдоों' рдФрд░ 'рд╕िрдж्рдзांрддों' рдХे рддрд╣рдд рд╣ोрддा рд╣ै। UPTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдЗрди рд╕िрдж्рдзांрддों (рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ рджिрд╢ा рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд) рд╕े рд╕ीрдзे рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдЗрдП, рдЗрди्рд╣ें рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। ​ЁЯФ╣ 1. рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕िрдж्рдзांрдд (Principles of Development) ​рд╡िрдХाрд╕ рдПрдХ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ (Universal) рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै। рдпрдж्рдпрдкि рд╣рд░ рдмрдЪ्рдЪा рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рднी рд╕рднी рдмрдЪ्рдЪों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХुрдЫ рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрдпрдоों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрди्рд╣ें рд╣ी рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХрд╣рддे рд╣ैं: ​ЁЯМЯ 1. рдиिрд░ंрддрд░рддा рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд (Principl...

UPTET 2026 рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) Chapter 1: рдкрд░िрд╡ाрд░ (Family) рдПрд╡ं рдоिрдд्рд░ | SK SACHIN CLASSES

  ​ЁЯМЯ UPTET 2026: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдЕрдз्рдпाрдп 1 - рдкрд░िрд╡ाрд░ (Family) (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ЁЯМЯ ​рджोрд╕्рддों, SK SACHIN CLASSES рдХे рд╢िрдХ्рд╖ा рдоंрдЪ рдкрд░ рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै! рдЖрдЬ рд╕े рд╣рдо UPTET (Paper 1) рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рд╕्рдХोрд░िंрдЧ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╖рдп рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS - Environmental Studies) рдХी рд╢ाрдирджाрд░ рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। ​рд╣рдоाрд░ी рдХिрддाрдм рдХी рд╡िрд╖рдп-рд╕ूрдЪी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣рдоाрд░ा рдкрд╣рд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп рд╣ै— "рдкрд░िрд╡ाрд░ (Family)" । UPTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 'рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рдк्рд░рдХाрд░', 'рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ (рд╢ाрд░рджा рдПрдХ्рдЯ)' рдФрд░ 'рджрд╣ेрдЬ рдк्рд░рдеा' рд╕े рдЬुрдб़े рд╕ीрдзे рддрде्рдп рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдмрдЪ्рдЪा рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рд╕े рд╣ी рд╕ीрдЦрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░рддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рднी 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рд╕े рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै। рдЖрдЗрдП, рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рд╣рд░ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмिंрджु рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। ​ЁЯФ╣ 1. 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рдХा рдЕрд░्рде рдФрд░ рдЙрдд्рдкрдд्рддि (Meaning & Origin) ​рдордиुрд╖्рдп рдПрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░ाрдгी рд╣ै рдФрд░ 'рдкрд░िрд╡ाрд░' рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдФрд░ рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЗрдХाрдИ (Unit) рд╣ै। ​ UPTET рдлैрдХ्рдЯ: рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдХे рд╢рдм्рдж 'Family' рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд▓ैрдЯिрди рднाрд╖ा рдХे рд╢рдм्рдж 'Famulus...

UPTET EVS Chapter 14: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдПрд╡ं рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा | 2000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 MCQ (SK SACHIN CLASSES)

рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдПрд╡ं рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдгीрдп рд╢िрдХ्рд╖ा (UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб)  ⭐ рдирдорд╕्рдХाрд░ рджोрд╕्рддों рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдЖрдкрдХे рдЕрдкрдиे SK SACHIN CLASSES uptet рд╕ीрд░ीрдЬ рдкрд░ рдЖрдЬ рд╣рдо рдЕрдз्рдпाрдп 14 рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं рдЬो UPTET рдоें рд░ाрдордмाрдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрдЧा  ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों, рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (UPTET рдФрд░ CTET) рдоें 'рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी' рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдХुंрдЬी рд╣ै। рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди рдХेрд╡рд▓ рдкेрдб़-рдкौрдзों рдХा рдЬ्рдЮाрди рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдмाрд▓рдХ рдХो рдЙрд╕рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡рди, рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рдкрд░िрд╡ेрд╢ рд╕े рдЬोрдб़рдиे рдХा рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд рдоाрдз्рдпрдо рд╣ै। рдЗрд╕ 2000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рдЕрдз्рдпाрдп 14 рдХे рд╣рд░ рдПрдХ рдкрд╣рд▓ू рдХा рд╕ूрдХ्рд╖्рдорддा рд╕े рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ेंрдЧे рддाрдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрдкрдХा рдПрдХ рднी рдЕंрдХ рди рдХрдЯे। ​⭐ 1. рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг (Environment) рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде рдПрд╡ं рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрд╡рдзाрд░рдгा ⭐ ​рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╢рдм्рдж рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рджो рд╢рдм्рджों рдХे рдоेрд▓ рд╕े рд╣ुрдЖ рд╣ै— 'рдкрд░ि' + 'рдЖрд╡рд░рдг' । ​⭐ 'рдкрд░ि' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ोрддा рд╣ै - рд╣рдоाрд░े рдЪाрд░ों рдУрд░। ​⭐ 'рдЖрд╡рд░рдг' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ोрддा рд╣ै - рдЬो рд╣рдоें рдШेрд░े рд╣ुрдП рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд, рдк्рд░рдХृрддि рдоें рдоौрдЬूрдж рд╡рд╣ рд╕рдм рдХुрдЫ рдЬो рд╣рдоें рдЪाрд░ों рдУрд░ рд╕े рдШेрд░े рд╣ुрдП рд╣ै рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдЬीрд╡рди рдХो рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ ...

UPTET Hindi Chapter 6: рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕рд░्рд╡рдиाрдо, рдХ्рд░िрдпा рдПрд╡ं рд╡िрд╢ेрд╖рдг (рд╡िрдХाрд░ी рд╢рдм्рдж) | 2000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 PYQ Mock Test (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 06 : рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕рд░्рд╡рдиाрдо, рдХ्рд░िрдпा рдПрд╡ं рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдХे рднेрдж (UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб) ⭐ ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдоें рд╢рдм्рджों рдХो рд░ूрдк рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рджो рднाрдЧों рдоें рдмांрдЯा рдЬाрддा рд╣ै— рд╡िрдХाрд░ी рдФрд░ рдЕрд╡िрдХाрд░ी । рд╡े рд╢рдм्рдж рдЬिрдирдоें рд▓िंрдЧ, рд╡рдЪрди, рдХाрд░рдХ рдФрд░ рдХाрд▓ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै, 'рд╡िрдХाрд░ी рд╢рдм्рдж' рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं। рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕рд░्рд╡рдиाрдо, рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдпे рдЪाрд░ों рд╣ी рд╡िрдХाрд░ी рд╢рдм्рдж рд╣ैं। ​рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (UPTET рдФрд░ CTET) рдХे рдк्рд░рд╢्рдирдкрдд्рд░ рдоें рд╕рдХрд░्рдордХ-рдЕрдХрд░्рдордХ рдХ्рд░िрдпा рдХी рдкрд╣рдЪाрди, рднाрд╡рд╡ाрдЪрдХ рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг, рдФрд░ рд╕рд░्рд╡рдиाрдо рдХे рднेрджों рд╕े рд╕ीрдзे 3 рд╕े 4 рдк्рд░рд╢्рди (PYQ) рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдЗрдП, рдЖрдкрдХे рдЕрдкрдиे рдк्рд▓ेрдЯрдлॉрд░्рдо 'SK SACHIN CLASSES' рдХे рдЗрд╕ 2000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд 'рд░ाрдордмाрдг' рд▓ेрдЦ рдоें рдЗрди рдЪाрд░ों рд╡िрдХाрд░ी рд╢рдм्рджों рдХा рдРрд╕ा 'рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдЯрдо' рдХрд░ें рдХि рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдЖрдкрдХा рдПрдХ рднी рдЕंрдХ рди рдХрдЯे। ​⭐ рднाрдЧ 1: рд╕ंрдЬ्рдЮा (Noun) рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдЕрдз्рдпрдпрди ​рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि, рд╡рд╕्рддु, рд╕्рдеाрди, рдк्рд░ाрдгी, рдЧुрдг, рднाрд╡ рдпा рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХे рдиाрдо рдХो рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХрд╣рддे рд╣ैं। (рдЬैрд╕े- рд░ाрдо, рдЖрдЧрд░ा, рдоेрдЬ, рдоिрдаाрд╕, рдмрдЪрдкрди)। рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै- 'рдиाрдо' (Name)। ​⭐...

UPTET Hindi Chapter 2: рдоाрдд्рд░िрдХ-рдЕрдоाрдд्рд░िрдХ рд╢рдм्рдж рдПрд╡ं рд╡ाрдХ्рдп рд░рдЪрдиा | 2000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 PYQ Mock Test (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 02 : рд╡рд░्рдгों рдХे рдоेрд▓ рд╕े рдоाрдд्рд░िрдХ/рдЕрдоाрдд्рд░िрдХ рд╢рдм्рджों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рддрдеा рд╡ाрдХ्рдп рд░рдЪрдиा - UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб ⭐ ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╣िंрджी рд╡рд░्рдгрдоाрд▓ा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рдмाрдж рд╣рдоाрд░ा рдЕрдЧрд▓ा рдХрджрдо 'рд╢рдм्рдж' рдФрд░ 'рд╡ाрдХ्рдп' рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиा рд╣ै। рдк्рд░ाрдердоिрдХ рд╕्рддрд░ (рдХрдХ्рд╖ा 1 рд╕े 5) рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдкрдв़рдиा рдФрд░ рд▓िрдЦрдиा рд╕िрдЦाрдиे рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЕрдоाрдд्рд░िрдХ рд╢рдм्рджों рд╕े рд╣ी рд╣ोрддी рд╣ै। рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдкाрдд्рд░рддा рдкрд░ीрдХ्рд╖ा (UPTET рдФрд░ CTET) рдоें 'рд░рдЪрдиा рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡ाрдХ्рдп рдХे рднेрдж' (рд╕рд░рд▓, рд╕ंрдпुрдХ्рдд, рдоिрд╢्рд░) рд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд╕ीрдзे 2 рд╕े 3 рдк्рд░рд╢्рди (PYQ) рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдЗрдП рдЗрд╕ 2000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд 'рд░ाрдордмाрдг' рд▓ेрдЦ рдоें рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ें। ​⭐ 1. рд╢рдм्рдж рд╡िрдЪाрд░ (Concept of Word) ​⭐ рд╢рдм्рдж рдХी рдкрд░िрднाрд╖ा: рд╡рд░्рдгों рдпा рдЕрдХ्рд╖рд░ों рдХे рдЙрд╕ рд╕ाрд░्рдердХ (Meaningful) рд╕рдоूрд╣ рдХो рд╢рдм्рдж рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХा рдХोрдИ рди рдХोрдИ рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЕрд░्рде рдиिрдХрд▓рддा рд╣ो। ​⭐ рдпрджि рд╡рд░्рдгों рдХो рдоिрд▓ाрдиे рдкрд░ рдХोрдИ рдЕрд░्рде рди рдиिрдХрд▓े (рдЬैрд╕े- 'рдо + рдХ + рд▓' = рдордХрд▓), рддो рдЙрд╕े рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा। рд╕ाрд░्рдердХ рдоेрд▓ (рдЬैрд╕े- 'рдХ + рдо + рд▓' = рдХрдорд▓) рд╣ी рд╢рдм्рдж рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। ​⭐ рднाрд╖ा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рд╕ाрд░्рдердХ рдЗрдХाрдИ 'рд╢рдм्рдж' рд╣ी рд╣ो...

UPTET Hindi Chapter 3: рдз्рд╡рдиिрдпों рдоें рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдЕंрддрд░ (рд╢, рд╖, рд╕, рдм, рд╡) | 2000+ Words рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕ & 50 PYQ Mock Test (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 03 : рд╣िрди्рджी рдХी рд╕рднी рдз्рд╡рдиिрдпों рдХे рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдЕंрддрд░ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी (UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб) ⭐ ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╣िंрджी рдПрдХ рдкूрд░्рдгрддः рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рднाрд╖ा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЬो рдмोрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рд╡рд╣ी рд▓िрдЦा рдЬाрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рдмाрд░ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрдиों (Pronunciation places) рдХा рд╕рд╣ी рдЬ्рдЮाрди рди рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╣рдо рдз्рд╡рдиिрдпों рдоें рдЕंрддрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрддे, рдЬिрд╕рд╕े рд╡рд░्рддрдиी (Spelling) рдХी рдЕрд╢ुрдж्рдзिрдпाँ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं। UPTET рдФрд░ CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдоें 'рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди' рдФрд░ 'рд╕рдоाрди рджिрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд╡рд░्рдгों рдХे рдЕंрддрд░' рд╕े рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 2-3 рдк्рд░рд╢्рди рд╕ीрдзे (PYQ) рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╡िрд╕्рддृрдд рдФрд░ 'рд░ाрдордмाрдг' рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╖, рд╕, рд╢, рдм, рд╡, рдв, рдб, рдб़, рдв़, рдХ्рд╖, рдЫ, рдг, рддрдеा рди рдХी рдз्рд╡рдиिрдпों рдХा рдРрд╕ा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо 'рдкोрд╕्рдЯрдоाрд░्рдЯрдо' рдХрд░ेंрдЧे рдХि рдЖрдкрдХा рдПрдХ рднी рдЕंрдХ рдирд╣ीं рдХрдЯेрдЧा। ​⭐ 1. 'рд╢', 'рд╖' рдФрд░ 'рд╕' рдХी рдз्рд╡рдиिрдпों рдоें рдкाрд░рд╕्рдкрд░िрдХ рдЕंрддрд░ (рдКрд╖्рдо рд╡्рдпंрдЬрди) ​рдпे рддीрдиों рд╡рд░्рдг 'рдКрд╖्рдо рдпा рд╕ंрдШрд░्рд╖ी рд╡्рдпंрдЬрди' рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдХे рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдоें рдоुрдЦ рд╕े рдЧрд░्рдо рд╣рд╡ा (рдКрд╖्рдоा) рд░рдЧрдб़ рдЦाрдХрд░ рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै। рдмोрд▓рдиे рдоें рдпे рдПрдХ рдЬैрд╕े рд▓рдЧрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЗрдирдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕्рдеाрди рдмिрд▓्рдХु...

UPTET 2026 рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг (EVS) Chapter 4: рдкेрдб़-рдкौрдзे рдПрд╡ं рдЬंрддु (Plants & Animals) | SK SACHIN CLASSES

  ​ЁЯМЯ UPTET 2026: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдЕрдз्рдпाрдп 4 - рдкेрдб़-рдкौрдзे рдПрд╡ं рдЬंрддु (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ? ​рджोрд╕्рддों, SK SACHIN CLASSES рдХे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рд╕ीрд░ीрдЬ़ рдоें рдЖрдкрдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​рдЖрдЬ рд╣рдо EVS рдХा рд╡рд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдкрдв़рдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं рдЬो рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕рдмрд╕े рд╕ुंрджрд░ рд░ूрдк рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै— "рдкेрдб़-рдкौрдзे рдПрд╡ं рдЬंрддु (Plants and Animals)" । рд╣рдоाрд░ी рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рд▓ाрдЦों рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдкेрдб़-рдкौрдзे рдФрд░ рдЬाрдирд╡рд░ рдкाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди UPTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдкौрдзों (рдЬो рдХीрдб़े рдЦाрддे рд╣ैं рдпा рдЬो рд░ेрдЧिрд╕्рддाрди рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं) рдФрд░ рдХुрдЫ рдЕрдиोрдЦे рдЬाрдирд╡рд░ों (рдЬो 17 рдШंрдЯे рд╕ोрддे рд╣ैं) рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ीрдзे рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдЗрдП, рдЗрди рд╕рднी рд░ोрдЪрдХ рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдпों рдХो рд░рдЯ рд▓ेрддे рд╣ैं।

UPTET Hindi Chapter 7: рд▓िंрдЧ, рд╡рдЪрди, рдХाрд▓, рдЙрдкрд╕рд░्рдЧ, рдк्рд░рдд्рдпрдп, рддрдд्рд╕рдо-рддрдж्рднрд╡ (рд░ाрдордмाрдг рдиोрдЯ्рд╕) | 50 PYQ Mock Test (SK SACHIN CLASSES)

  ​⭐ рдЕрдз्рдпाрдп 07 : рд╡рдЪрди, рд▓िंрдЧ, рдХाрд▓ рдПрд╡ं рд╢рдм्рдж рднेрдж (UPTET рд░ाрдордмाрдг рдорд╣ा-рдПрдкिрд╕ोрдб) ⭐ ​ SK SACHIN CLASSES рд╕्рдкेрд╢рд▓: рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों! рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдХрд░рдг рдХा рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп UPTET рдФрд░ CTET рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХा 'рд╣ृрджрдп' рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдЗрд╕ рдЕрдХेрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рд╕े рдХрдо рд╕े рдХрдо 5 рд╕े 6 рдк्рд░рд╢्рди (PYQ) рд╕ीрдзे рдкूрдЫे рдЬाрддे рд╣ैं। рд╡िрд╢ेрд╖рдХрд░ 'рдк्рд░ाрдг', 'рджрд░्рд╢рди' рдЬैрд╕े рд╢рдм्рджों рдХे рд╡рдЪрди, 'рджрд╣ी', 'рдкाрдиी' рдЬैрд╕े рд╢рдм्рджों рдХे рд▓िंрдЧ рдФрд░ рддрдд्рд╕рдо-рддрдж्рднрд╡ рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХी рдЬाрджुрдИ рдЯ्рд░िрдХ्рд╕ рдЖрдкрдХो рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕рдмрд╕े рдЖрдЧे рд░рдЦेंрдЧी। ​рдЖрдЗрдП, рдЗрд╕ 2000+ рд╢рдм्рджों рдХे рд╡िрд╕्рддृрдд 'рд░ाрдордмाрдг' рд▓ेрдЦ рдоें рдЗрди рд╕рднी рд╡िрд╖рдпों рдХा рдРрд╕ा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ें рдХि рдЖрдкрдХा рдПрдХ рднी рдЕंрдХ рди рдХрдЯे। ​⭐ рднाрдЧ 1: рд╡рдЪрди (Number) рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рдЕрдз्рдпрдпрди ​рд╕ंрдЬ्рдЮा, рд╕рд░्рд╡рдиाрдо, рд╡िрд╢ेрд╖рдг рдпा рдХ्рд░िрдпा рдХे рдЬिрд╕ рд░ूрдк рд╕े рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рд╡рд╕्рддु рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा (рдПрдХ рдпा рдЕрдиेрдХ) рдХा рдмोрдз рд╣ो, рдЙрд╕े 'рд╡рдЪрди' рдХрд╣рддे рд╣ैं। ​рд╣िंрджी рдоें рд╡рдЪрди рдХेрд╡рд▓ рджो рд╣ोрддे рд╣ैं: 1. рдПрдХрд╡рдЪрди 2. рдмрд╣ुрд╡рдЪрди (рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рддीрди рд╣ोрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рд╣िंрджी рдоें рдж्рд╡िрд╡рдЪрди рдирд╣ीं рд╣ोрддा)। ​⭐ UPTET рд░ाрдордмाрдг рдиिрдпрдо (рд╕рджा рдПрдХрд╡рдЪрди рдФрд░ рд╕рджा рдмрд╣ुрд╡рдЪрди): ​рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें 99% рдк्рд░рд╢्рди рдпрд╣ीं рд╕े рдмрдирддे рд╣ैं। ​⭐ рд╕рджैрд╡ рдмрд╣ुрд╡рдЪрди (Always...

UPTET 2026 EVS Chapter 11 (Part-1): рд╕ंрд╡िрдзाрди рдПрд╡ं рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा | SK SACHIN CLASSES

​ЁЯМЯ UPTET 2026: рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг (EVS) рдЕрдз्рдпाрдп 11 (Part 1) - рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдПрд╡ं рд╢ाрд╕рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा (рд╡िрд╕्рддृрдд рдиोрдЯ्рд╕) ЁЯМЯ ​рджोрд╕्рддों, SK SACHIN CLASSES рдХे рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рд╕ीрд░ीрдЬ़ рдоें рдЖрдкрдХा рдмрд╣ुрдд-рдмрд╣ुрдд рд╕्рд╡ाрдЧрдд рд╣ै। ​рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдЕрдз्рдпрдпрди (EVS) рдХे рд╕िрд▓ेрдмрд╕ рдоें 'рд╕ंрд╡िрдзाрди' рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै। рдПрдХ рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╣рдоें рдЕрдкрдиे рдЕрдзिрдХाрд░ों рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХा рдЬ्рдЮाрди рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। UPTET рдХी рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдоें рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖, рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░ (Fundamental Rights), рдФрд░ рдиीрддि рдиिрджेрд╢рдХ рддрдд्рд╡ों рд╕े рд╕ीрдзे-рд╕ीрдзे 5 рд╕े 6 рдк्рд░рд╢्рди рдЖрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЕрдз्рдпाрдп рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣рдордиे рдЗрд╕े 2 рднाрдЧों рдоें рдмांрдЯा рд╣ै। рдЖрдЗрдП, 'рдкाрд░्рдЯ 1' рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдоूрд▓ рдвांрдЪे рдХो рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭрддे рд╣ैं। ​ЁЯФ╣ 1. рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХा рдиिрд░्рдоाрдг (Making of the Constitution) ​рд╕ंрд╡िрдзाрди рдЙрди рдиिрдпрдоों рдФрд░ рдХाрдиूрдиों рдХी рдПрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рдХिрддाрдм рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрд╕ी рджेрд╢ рдХा рд╢ाрд╕рди (рд╕рд░рдХाрд░) рдЪрд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। ​ЁЯМЯ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा (Constituent Assembly) ​рднाрд░рдд рдХा рд╕ंрд╡िрдзाрди рдПрдХ 'рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕рднा' рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдеा। ​ рдХैрдмिрдиेрдЯ рдоिрд╢рди (1946): рдЗрд╕ी рдоिрд╢рди рдХी рд╕िрдлाрд░िрд╢ рдкрд░ рднाрд░рдд рдоें рд╕ंрд╡ि...
Home | About Us | Contact Us | Privacy Policy | Terms and Conditions | Disclaimer
⇨ рдЧ्рд░ुрдк рдоें рдЬुреЬें WhatsApp