рдирдорд╕्рдХाрд░ рднाрд╡ी рд╢िрдХ्рд╖рдХों!
рдХ्рдпा рдЖрдкрдХो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХी рдкेрдбाрдЧोрдЬी рдХी рддैрдпाрд░ी рдкूрд░ी рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै?
рдХ्рдпा рдЖрдк 'рдЬीрди рдкिрдпाрдЬे' рдФрд░ 'рд╡ाрдЗрдЧोрдд्рд╕्рдХी' рдХे рд╕ाрдзाрд░рдг рдк्рд░рд╢्рди рд╣рд▓ рдХрд░рдХे рдЦुрд╢ рд╣ैं?
рд░ुрдХिрдП! ЁЯЫС
CTET 2024 рдХे рдмाрдж рдкैрдЯрд░्рди рдмрджрд▓ рдЪुрдХा рд╣ै। рдЕрдм "рд╕ीрдзे рд╕рд╡ाрд▓" рдирд╣ीं рдЖрддे। рдЕрдм рдЖрддे рд╣ैं "Concept Deep Dive" рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓, рдЬрд╣ाँ рдЪाрд░ों рдСрдк्рд╢рди рд╕рд╣ी рд▓рдЧрддे рд╣ैं।
рдЖрдЬ рдоैं рдЖрдкрдХे рд▓िрдП Top 100 Master Series рдХा Part-1 рд▓ेрдХрд░ рдЖрдпा рд╣ूँ।
рдЗрд╕рдоें 20 рд╕рдмрд╕े рдЦрддрд░рдиाрдХ рдФрд░ High-Level рдк्рд░рд╢्рди рд╣ैं।
рдЗрд╕ рдХ्рд╡िрдЬ़ рдХी рдЦाрд╕िрдпрдд:
- Teacher's Mindset Explanation: рд╣рд░ рдЙрдд्рддрд░ рдХे рдиीрдЪे рдоैंрдиे рдПрдХ "Concept Deep Dive" рдмॉрдХ्рд╕ рдЬोрдб़ा рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдкрдХो рд░рдЯाрдПрдЧा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдордЭाрдПрдЧा рдХि рдПрдХ рдЯीрдЪрд░ рдХे рддौрд░ рдкрд░ рдЖрдкрдХो рдХैрд╕े рд╕ोрдЪрдиा рдЪाрд╣िрдП।
- Tricky Topics: Assertion-Reason, NEP 2020 рдХी рдмाрд░ीрдХिрдпां, рдФрд░ Critical Thinking рдХे рдк्рд░рд╢्рди।
рдЪैрд▓ेंрдЬ:
рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рд╡ाрдХрдИ рддैрдпाрд░ рд╣ैं, рддो 20 рдоें рд╕े 15+ рд▓ाрдХрд░ рджिрдЦाрдЗрдП।
(рдиोрдЯ: рдпрд╣ рд╕िрд░ीрдЬ рдХा рдкрд╣рд▓ा рднाрдЧ рд╣ै, рдмाрдХी рдк्рд░рд╢्рди рдЕрдЧрд▓े рднाрдЧ рдоें рдЖрдПंрдЧे।)
рдЯेрд╕्рдЯ рд╢ुрд░ू рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдпे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдЬрд░ूрд░ рдкрдв़े ЁЯСЗЁЯСЗ
CTET рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (CDP) - 10 рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рдиोрдд्рддрд░
рдк्рд░рд╢्рди 1: рдЬीрди рдкिрдпाрдЬे рдХे рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХिрд╕ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмрдЪ्рдЪे 'рд╡рд╕्рддु рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡' (Object Permanence) рдХो рд╕рдордЭрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддे рд╣ैं?
(A) рд╕ंрд╡ेрджी-рдЧाрдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा (Sensory-motor stage)
(B) рдкूрд░्рд╡-рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा (Pre-operational stage)
(C) рдоूрд░्рдд рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा (Concrete operational stage)
(D) рдЕрдоूрд░्рдд рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा (Formal operational stage)
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рд╕ंрд╡ेрджी-рдЧाрдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╡рд╕्рддु рд╕्рдеाрдпिрдд्рд╡ (рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдХि рд╡рд╕्рддुрдПँ рддрдм рднी рдоौрдЬूрдж рд░рд╣рддी рд╣ैं рдЬрдм рд╡े рджिрдЦाрдИ рдирд╣ीं рджेрддीं) рд╕ंрд╡ेрджी-рдЧाрдордХ рдЕрд╡рд╕्рдеा (0-2 рд╡рд░्рд╖) рдХे рдЕंрдд рддрдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдиी рд╢ुрд░ू рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 2: рд▓ेрд╡ рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдХिрд╕рдХी рд╣ोрддी рд╣ै?
(A) рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХрддा
(B) рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा (Social Interaction)
(C) рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдФрд░ рджंрдб
(D) рдЕрдиुрдХूрд▓рди (Conditioning)
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд 'рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ' рд╣ै। рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рдмрдЪ्рдЪे рдЕрдкрдиे рд╕рдоाрдЬ, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдмрдб़ों рдХे рд╕ाрде рдЕंрддःрдХ्рд░िрдпा рдХрд░рдХे рд╣ी рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 3: рдПрдХ рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рдХрдХ्рд╖ा (Inclusive Classroom) рдоें рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?
(A) рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рддिрднाрд╢ाрд▓ी рдмрдЪ्рдЪों рдкрд░ рдз्рдпाрди рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП।
(B) рдЕрдХ्рд╖рдо рдмрдЪ्рдЪों рдХे рдк्рд░рддि рджрдпा рджिрдЦाрдиी рдЪाрд╣िрдП।
(C) рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдоें рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╣ै।
(D) рдмрдЪ्рдЪों рдХो рдЙрдирдХी рдХ्рд╖рдорддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдмांрдЯрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (C) рдпрд╣ рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдмрдЪ्рдЪे рдоें рдЕрдкрдиी рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╣ै।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╕рдоाрди рдЕрд╡рд╕рд░ рджेрдиा рдФрд░ рдЙрдирдХी рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдХ्рд╖рдорддाрдУं рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рдиा।
рдк्рд░рд╢्рди 4: рд╣ाрд╡рд░्рдб рдЧाрд░्рдбрдирд░ рдХे рдмрд╣ु-рдмुрдж्рдзि рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рджूрд╕рд░ों рдХी рднाрд╡рдиाрдУं рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ों рдХो рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕рдордЭ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЙрд╕рдоें рдХौрди рд╕ी рдмुрдж्рдзि рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै?
(A) рдЕंрддрд░ा рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХ рдмुрдж्рдзि (Intrapersonal Intelligence)
(B) рдЕंрддрд░рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХ рдмुрдж्рдзि (Interpersonal Intelligence)
(C) рднाрд╖ाрдИ рдмुрдж्рдзि (Linguistic Intelligence)
(D) рд╕्рдеाрдиिрдХ рдмुрдж्рдзि (Spatial Intelligence)
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рдЕंрддрд░рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХ рдмुрдж्рдзि (Interpersonal Intelligence)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: 'Inter' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै 'рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде'। рдРрд╕े рд▓ोрдЧ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХुрд╢рд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं (рдЬैрд╕े- рд╢िрдХ्рд╖рдХ, рдиेрддा)।
рдк्рд░рд╢्рди 5: 'рд╡िрдХाрд╕ рд╕िрд░ рд╕े рдкैрд░ рдХी рдУрд░ рдмрдв़рддा рд╣ै' - рдпрд╣ рд╡िрдХाрд╕ рдХा рдХौрди рд╕ा рд╕िрдж्рдзांрдд рд╣ै?
(A) рд╕рдоीрдк-рджूрд░ाрднिрдоुрдЦ рд╕िрдж्рдзांрдд (Proximodistal)
(B) рд╢ीрд░्рд╖рдЧाрдоी рд╕िрдж्рдзांрдд (Cephalocaudal)
(C) рдиिрд░ंрддрд░рддा рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд
(D) рдПрдХीрдХрд░рдг рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╢ीрд░्рд╖рдЧाрдоी рд╕िрдж्рдзांрдд (Cephalocaudal)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдмрдЪ्рдЪे рдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕िрд░ рдкрд░, рдлिрд░ рдзрдб़ рдкрд░ рдФрд░ рдЕंрдд рдоें рдкैрд░ों рдкрд░ рдЖрддा рд╣ै।
рдк्рд░рд╢्рди 6: рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкाрда्рдпрдЪрд░्рдпा рдХी рд░ूрдкрд░ेрдЦा 2005 (NCF 2005) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХी рднूрдоिрдХा рдХ्рдпा рд╣ै?
(A) рд╕рдд्рддाрд╡ाрджी (Authoritative)
(B) рд╕ुрд╡िрдзाрджाрддा (Facilitator)
(C) рддाрдиाрд╢ाрд╣ (Dictatorial)
(D) рдЕрдиुрдЬ्рдЮाрдд्рдордХ (Permissive)
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╕ुрд╡िрдзाрджाрддा (Facilitator)
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: NCF 2005 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдЬ्рдЮाрди рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ीрдЦрдиे рдХे рдоाрд╣ौрд▓ рдХो рд╕ुрдЧрдо рдмрдиाрдиे рд╡ाрд▓ा (рд╕ुрд╡िрдзाрджाрддा) рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдк्рд░рд╢्рди 7: рд▓ॉрд░ेंрд╕ рдХोрд▓рдмрд░्рдЧ рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХिрд╕ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдиैрддिрдХрддा рдмाрд╣рд░ी рд░ूрдк рд╕े (рджूрд╕рд░ों рдХे рдоाрдирдХों рдж्рд╡ाрд░ा) рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै?
(A) рдкूрд░्рд╡-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕्рддрд░ (Pre-conventional level)
(B) рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕्рддрд░ (Conventional level)
(C) рдЙрдд्рддрд░-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕्рддрд░ (Post-conventional level)
(D) рдЗрдирдоें рд╕े рдХोрдИ рдирд╣ीं
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдкूрд░्рд╡-рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕्рддрд░
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдЗрд╕ рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╕्рддрд░ рдкрд░ рдмрдЪ्рдЪे рд╕рд╣ी рдФрд░ рдЧрд▓рдд рдХा рдлैрд╕рд▓ा 'рджंрдб рд╕े рдмрдЪрдиे' рдпा 'рдЗрдиाрдо рдкाрдиे' рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдк्рд░рд╢्рди 8: рдХрдХ्рд╖ा рдоें рдЬेंрдбрд░ рд░ूрдв़िрд╡ाрджिрддा (Gender Stereotyping) рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рдХो рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?
(A) рд▓рдб़рдХों рдХो рдЬोрдЦिрдо рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдХрд╣рдиा।
(B) рд▓рдб़рдХे рдФрд░ рд▓рдб़рдХिрдпों рджोрдиों рдХो рдЧैрд░-рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рднूрдоिрдХाрдУं рдоें рд░рдЦрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП।
(C) рдЕрдЪ्рдЫी рд▓рдб़рдХी рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫा рд▓рдб़рдХा рдХрд╣рдХрд░ рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рдиा।
(D) рд▓рдб़рдХिрдпों рдХो рдЦेрд▓рдХूрдж рд╕े рджूрд░ рд░рдЦрдиा।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд▓рдб़рдХे рдФрд░ рд▓рдб़рдХिрдпों рджोрдиों рдХो рдЧैрд░-рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рднूрдоिрдХाрдУं рдоें рд░рдЦрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рд░ूрдв़िрдпों рдХो рддोрдб़рдиे рдХे рд▓िрдП рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╣рдо рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХाрдоों рдХो рдмрджрд▓ें (рдЬैрд╕े- рд▓рдб़рдХी рдХो рдлुрдЯрдмॉрд▓ рдЦिрд▓ाрдиा, рд▓рдб़рдХे рдХो рдЦाрдиा рдкрдХाрдиे рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиा)।
рдк्рд░рд╢्рди 9: 'рд╕ीрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдХрд▓рди' (Assessment for Learning) рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
(A) рдХेрд╡рд▓ рдЧ्рд░ेрдб्рд╕ рджेрдиा।
(B) рд╢िрдХ्рд╖рдг-рдЕрдзिрдЧрдо рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рджौрд░ाрди рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиा।
(C) рд╕рдд्рд░ рдХे рдЕंрдд рдоें рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рд▓ेрдиा।
(D) рдмрдЪ्рдЪों рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा।
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (B) рд╢िрдХ्рд╖рдг-рдЕрдзिрдЧрдо рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХे рджौрд░ाрди рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиा।
рд╡्рдпाрдЦ्рдпा: рдпрд╣ рдПрдХ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╣ै рдЬो рдкрдв़ाрдИ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЪрд▓рддी рд╣ै рддाрдХि рдХрдоिрдпों рдХो рд╕ुрдзाрд░ा рдЬा рд╕рдХे।
рдк्рд░рд╢्рди 10: рдбिрд╕्рд▓ेрдХ्рд╕िрдпा (Dyslexia) рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХिрд╕ рдХрдаिрдиाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै?
(A) рдкрдв़рдиे (Reading)
(B) рд▓िрдЦрдиे (Writing)
(C) рдЧрдгрдиा (Calculations)
(D) рдЪрд▓рдиे-рдлिрд░рдиे (Motor skills)
рд╕рд╣ी рдЙрдд्рддрд░: (A) рдкрдв़рдиे (Reading)

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें